czwartek, 11 listopad 2010 20:41

Kartki z kalendarza

Napisane przez

listopad

 
1 listopada
1496 ? W Krakowie zmarł Filippo Buonaccorsi, zwany Kallimachem. Wybitny humanista włoski, opuścił Italię po konflikcie z papieżem Pawłem II, do Polski przybył w 1470 r., mając 33 lata. Król Kazimierz Jagiellończyk nie wydał zbiega; uczynił go sekretarzem i wychowawcą swoich synów. Kallimach był też profesorem Akademii Krakowskiej, doradcą Jana Olbrachta. Pochowany w Krakowie w kościele dominikanów.
1893 ? Zmarł Jan Matejko (ur. 24 VI 1838), pochowany został przy głównej alei na cmentarzu Rakowickim.
1916 ? Z połączenia czterech organizacji skautowych, działających od 1911 r. w Królestwie Polskim, powstał Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP).
1918 ? W porozumieniu z władzami austriackimi o godz. 4 rano Ukraińcy wkroczyli do Lwowa. Po zajęciu stacji radiowej kapitan Kopeć powiadomił całą Polskę o zamachu Ukraińców i postanowieniu obrony. Do obrony stanęła również ludność miasta. Szczególnym bohaterstwem odznaczyła się młodzież ? lwowskie orlęta. Ukraińcy zajęli całą wschodnią Galicję aż po San.
1946 ? W kaplicy domowej Arcybiskupów Krakowskich diakon Karol Wojtyła otrzymał z rąk metropolity krakowskiego Adama Stefana Sapiehy święcenia kapłańskie.
1950 ? Papież Pius XII ogłosił dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny.


2 listopada
1925 ? Złożenie prochów Nieznanego Żołnierza w grobowcu-pomniku na ówczesnym placu Saskim w Warszawie.
1932 ? Józef Beck został ministrem spraw zagranicznych.
1995 ? Zdominowany przez lewicę Senat odrzucił zgłoszony przez prezydenta L. Wałęsę projekt solidarnościowej ustawy nt. referendum o powszechnym uwłaszczeniu obywateli.

3 listopada
1231 ? W Środzie zmarł książę Władysław Laskonogi. Podejrzewano, że zabiła go niemiecka nałożnica. Władzę nad Wielkopolską przejął Władysław Odonic.
1771 ? Konfederaci porwali powracającego na Zamek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i przewieźli go w okolice wsi Marymont. Przekupiony strażnik, Kuźma, uwolnił króla.
1806 ? Gen. Jan Henryk Dąbrowski i Józef Wybicki wydali w Berlinie odezwę do Polaków, by chwytali za broń, bowiem Napoleon Wielki, niezwyciężony wchodzi w trzykroć sto tysięcy wojska do Polski.
1841 ? Książę Leon Sapieha zainicjował powołanie Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.
1894 ? W Poznaniu, pod protektoratem Bismarcka, powołano stowarzyszenie Hakata. W 1901 r. liczyła 21 500 członków.
1921 ? Ustawa sejmu węgierskiego o pozbawieniu Habsburgów praw do tronu, w odpowiedzi na zabiegi b. cesarza Austro-Węgier, Karola, o obwołanie go królem Węgier.
1925 - Niemiecki minister Gustav Stresemann składa oświadczenie o konieczności rewizji zachodnich granic Polski, powołując się na rzekomy brak postanowień w pakcie lokarneńskim, które by te granice uznawały.

4 listopada
1705 ? W Warszawie odbyła się koronacja Stanisława Leszczyńskiego.
1794 ? Wojska rosyjskie dowodzone przez gen. Suworowa zdobyły Pragę, dokonując rzezi jej mieszkańców (wojskami polskimi dowodził gen. J. Zajączek). Zginęło około 18 000 ludzi.
1915 - Najkrwawszy okres bojów Legionów na froncie wołyńskim, toczonych do 6 listopada, Największe straty Legiony poniosły przy zdobywaniu wzgórza, nazwanego później przez Niemców Polską Górą.
1916 - Zapowiedź cesarza Franciszka Józefa nadania autonomii Galicji w granicach Austro-Węgier. Była to odpowiedź na postanowienie wskrzeszenia Polski tylko z terenów zaboru rosyjskiego.
1998 ? Spojrzenie na Ziemię z kosmosu umocniło we mnie wiarę w Boga ? powiedział John Glenn, najstarszy amerykański kosmonauta w trakcie konferencji prasowej przeprowadzonej na żywo z przestrzeni kosmicznej.
2001 ? Bin Laden przyznał, że to jego organizacja al-Qaida zorganizowała zamachy w Nowym Jorku i Waszyngtonie. Zaprzeczył rozsyłaniu wąglika.

5 listopada
1370 ? W wieku 60 lat zmarł król Kazimierz III Wielki.
1414 ? Rozpoczął się sobór w Konstancji (trwał do 22 IV 1418 r.), który zakończył tzw. wielką schizmę zachodnią.
1576 ? Nowo wybrany król Stefan Batory zawarł układ z Turcją regulujący stosunki między obu państwami, m.in. zobowiązał się do hamowania wypraw kozackich na ziemie tureckie.
1916 ? Cesarze Niemiec i Austrii Wilhelm II i Franciszek Józef I wydali manifest proklamujący utworzenie, w oparciu o oba mocarstwa, Królestwa Polskiego. Był to pierwszy akt w czasie wojny o znaczeniu międzynarodowym. Królestwo miało być samodzielne z dziedziczną monarchią i konstytucyjnym ustrojem.
1918 ? Proklamowanie przez Zgromadzenie Narodowe w Jabłonce na Orawie przynależności państwowej górali z Orawy i Spisza do Polski.
1918 ? Układ z Czechami o podziale Śląska Cieszyńskiego według zasad etnograficznych.
1939 ? W Warszawie ukazał się pierwszy podziemny Biuletyn Informacyjny, organ Służby Zwycięstwa Polski (przekształconego w Związek Walki Czynnej, a następnie w Armię Krajową).
1995 ? Pierwsza tura wyborów prezydenckich. Frekwencja: 64,7% uprawnionych do głosowania. Kandydatów 17. Wyniki: Aleksander Kwaśniewski ? 35,11% głosów), Lech Wałęsa ? 33,11%). Dalsze miejsca zajęli Jacek Kuroń (9,22%) i Jan Olszewski (6,87%).

6 listopada
1918 ? W Lublinie powstał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim jako premierem i płk Edwardem Rydzem-Śmigłym jako ministrem wojny.
1922 ? W rezultacie wyborów do Sejmu wchodzi 444 posłów (72 z listy państwowej, 372 z okręgów).
1923 ? Wybuch tzw. powstania krakowskiego, które poprzedził strajk powszechny robotników krakowskich (ogłosił je CKW PPS). Interweniowało wojsko i policja. Zginęło 18 osób cywilnych i 14 żołnierzy.
1939 ? W Collegium Novum gestapo aresztowało 83 pracowników naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego, ponadto Akademii Górniczej i innych uczelni Krakowa, którzy przybyli tam, aby wysłuchać wykładu zapowiedzianego przez niemieckie władze. Aresztowanych ponad 180 naukowców wywieziono do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen.
1949 ? Z pochodzenia Polak, marszałek ZSRR Konstanty Rokossowski, został marszałkiem Polski i dowódcą Ludowego Wojska Polskiego. W listopadzie 1956 r. powrócił do ZSRR.
2002 ? Ojcowie Paulini z Jasnej Góry zaprotestowali przeciw profanacji obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej i wizerunku Chrystusa, jakiej dopuścili się organizatorzy brukselskiej wystawy "Irreligia".

7 listopada
1917 ? Bolszewicy, na czele z Leninem i Trockim, pozyskawszy marynarzy i garnizon piotrogrodzki, dokonali zamachu na rząd Kiereńskiego i objęli władzę w Rosji.
1939 ? Generał Władysław Sikorski został mianowany naczelnym wodzem armii polskiej i generalnym inspektorem sił zbrojnych.

8 listopada
1253 ? Papież Innocenty IV ogłosił kanonizację biskupa Stanisława ze Szczepanowa, który był biskupem krakowskim od 1072 r.
1412 ? Władysław Jagiełło nabył dla Polski Spisz, jako zastaw od cesarza Zygmunta Luksemburczyka. Pozostawał w granicach Polski do 1771 r. (zajęty przez Austriaków).
1632 ? Władysław IV Waza podczas wolnej elekcji został wybrany królem Polski.
1917 ? Ogłoszenie zakończenia działań wojennych na froncie rosyjskim przez naczelnego dowódcę Krylenkę. Krylenko polecił rozbroić I Korpus WP na Wschodzie. Wobec odmowy żołnierzy żądał od dowództwa Korpusu opuszczenia Mińska i okolic.
1926 ? Uchwała Rady Miejskiej m.st. Warszawy (52 przeciw 43) o przemianowaniu placu Saskiego na plac Marszałka Józefa Piłsudskiego.

9 listopada
1918
? Rozbrajanie Niemców w Warszawie i na obszarach okupacji niemieckiej.
? W Niemczech książę Maksymilian badeński, nie porozumiewając się z Wilhelmem II, ogłosił zrzeczenie się jego praw do tronu i złożył urząd w ręce przywódcy socjalistów Eberta. Rząd proklamował Republikę Niemiecką.
1970 ? Zmarł Charles de Gaule (ur. 1890), wybitny francuski mąż stanu i polityk.
1982 ? Jan Paweł II na zakończenie pielgrzymki do sanktuarium św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii ogłosił Akt Europy o przywróceniu jedności Europy w oparciu o jej chrześcijańskie korzenie.
2002 ? Władze szwedzkie zdecydowały, że od 1 lutego 2003 r. pary homoseksualne będą mogły adoptować dzieci.

10 listopada
1444 ? W czasie bitwy pod Warną, dwudziestoletni król Władysław, bez porozumienia z dowodzącym wojskami chrześcijańskimi Hunyadim, który zaczął brać górę nad Turkami, zaatakował z 500 rycerzami janczarów tureckich. Turcy wybili w pień rycerzy Władysława, a zwalonego na ziemię króla zabił janczar Kodia Khizr.
1912 ? W Galicji powołano Tymczasową Komisję Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, której celem było koordynowanie akcji niepodległościowych, a także utworzenie u boku Austrii polskich sił zbrojnych do walki z Rosją. Komendantem wojskowym mianowano J. Piłsudskiego.
1918
? O godzinie 7.30 przyjechał do Warszawy zwolniony z więzienia w Magdeburgu Józef Piłsudski. Na dworcu powitał go książę Zdzisław Lubomirski.
? Cesarz Wilhelm II w otoczeniu kilku osób opuścił pociągiem dworskim Niemcy, udając się na wygnanie do Holandii.
? Odbicie Przemyśla z rąk Ukraińców.
1980 ? Bez poprawek zarejestrowany został przez Sąd Najwyższy statut NSZZ "Solidarność".
2002 ? Frekwencja w wyborach samorządowych wyniosła 44,33 proc.

11 listopada
1673 ? Zwycięstwo hetmana Jana Sobieskiego pod Chocimiem. Utorowało mu ono drogę do objęcia tronu po śmierci Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
1918 ? Przekazanie przez Radę Regencyjną naczelnego dowództwa nad tworzącą się armią polską brygadierowi J. Piłsudskiemu. Dzień ten stał się świętem narodowym Polski, jako data odrodzenia Rzeczypospolitej.
1934 ? Ostatnia rewia na Polu Mokotowskim w dniu Święta Niepodległości przed Marszałkiem J. Piłsudskim.
1936 ? Na placu Zamkowym w Warszawie odbyło się uroczyste wręczenie buławy marszałkowskiej gen. Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu.
1937 ? Pierwsze obchody Święta Niepodległości, jako ustawowego dnia świątecznego w Państwie.
1989 ? Po raz pierwszy po wojnie odbyły się uroczyste obchody Święta Niepodległości, przywróconego w tym roku.
1997 ? Zaprzysiężony został rząd Jerzego Buzka, który zapowiedział program naprawy państwa. Rząd poparło 260 posłów AWS i UW. 173 posłów z SLD i PSL było przeciw, dwóch się wstrzymało.

12 listopada
1355 ? Na zjeździe w Wyszegradzie Jan Luksemburczyk zrzekł się roszczeń do korony polskiej za 20 000 kop groszy praskich.
1454 ? W Nieszawie król Kazimierz Jagiellończyk, pod naciskiem szlachty zwołanej na wojnę z Krzyżakami, wydał statut, na mocy którego wszelkie decyzje państwowe (np. wypowiedzenie wojny) były uzależnione od szlacheckich sejmików.
1917 ? W Rosji odbyły się jedyne wolne wybory parlamentarne. Bolszewicy uzyskali 175 miejsc na 707. Socjalrewolucjoniści zdobyli 410 miejsc. Konstytuanta zebrała się tylko raz (5 I 1918)
1918
? W hotelu "Bazar" w Poznaniu powstała Tymczasowa Naczelna Rada Ludowa Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Główne jej zadanie to przyłączenie ziem byłego zaboru pruskiego do odrodzonej Polski.
? Rozpoczął działalność Katolicki Uniwersytet w Lublinie. Inicjatorem założenia i pierwszym rektorem był ks. prof. Idzi Radziszewski.
1922 ? Wybory do Pierwszego Senatu Rzeczypospolitej.
1942 ? Himmler wydał rozporządzenie o utworzeniu na Zamojszczyźnie pierwszego obszaru kolonizacji niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie.
1948 ? Ordynariusz lubelski, ks. bp Stefan Wyszyński otrzymał nominację na arcybiskupa gnieźnieńskiego i warszawskiego oraz prymasa Polski.

13 listopada
1924 ? Przyznanie literackiej nagrody Nobla Władysławowi Reymontowi za powieść "Chłopi".
1939 ? Rozkazem naczelnego wodza powołano w Warszawie Związek Walki Zbrojnej (od lutego 1942 ? AK). Jednym z komendantów był gen. Stefan Rowecki "Grot" (od 30 czerwca 1940).

14 listopada
1308 ? Krzyżacy zdobyli Gdańsk i dokonali rzezi ludności. Wcześniej na Gdańsk napadli Brandenburczycy. Grodu bronił kasztelan Bogusz, wierny Władysławowi Łokietkowi i to on wezwał na pomoc Krzyżaków.
1866 ? W Irkucku rozstrzelano czterech przywódców powstania zabajkalskiego (wybuchło 7 VII), zorganizowanego przez polskich zesłańców skierowanych do budowy drogi nad jeziorem Bajkał. O udział oskarżono 680 zesłańców.
1918 ? Rozwiązanie Rady Regencyjnej, która przekazała całą władzę wojskową i cywilną J. Piłsudskiemu. Tworzenie rządu powierzono Ignacemu Daszyńskiemu.
1920 ? Wręczenie buławy marszałkowskiej Naczelnikowi Państwa J. Piłsudskiemu.
1998
? Prezydent A. Kwaśniewski oświadczył w Parlamencie Europejskim, że w 2002 r. Polska będzie gotowa do wstąpienia do UE.
? Wszystkie kluby poselskie poparły przystąpienie Polski do NATO.

15 listopada
1620 ? Zamach na króla Zygmunta III Wazę niezrównoważonego psychicznie szlachcica Michała Piekarskiego. Król został lekko zraniony. Zamachowca pojmano i poddano torturom.
1777 ? W Filadelfii przedstawiciele amerykańskich stanów (dotychczas kolonii brytyjskich), walczących z wojskami angielskimi o wyzwolenie, podpisali Akt konfederacji i wieczystej unii.
1907 ? Zmarł św. Rafał Kalinowski. Ur. w 1835 r. w Wilnie. Gdy wybuchło powstanie styczniowe, objął stanowisko naczelnika litewskiego Wydziału Wojny. Aresztowany i skazany na karę śmierci zamienioną na dziesięć lat katorgi Powrócił w 1874 r. Trzy lata później wstąpił do zakonu karmelitów w klasztorze w Grazu. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1882 r. Papież Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym (w 1983 r.), a osiem lat później świętym.
1914 ? Mianowanie Józefa Piłsudskiego brygadierem i przeformowanie jego pułku na I Brygadę.
1915
? Otwarta została Politechnika Warszawska z Wydziałami: Architektury, Budowy Maszyn i Elektrotechniczny, Chemiczny, Inżynierii Budowlanej i Inżynierii Rolnej. Naukę rozpoczęło 615 studentów. W roku 1939 liczyła 4673 studentów i 63 profesorów.
? W Warszawie rozpoczął działalność Uniwersytet.
1916 ? W Vevey (Szwajcaria) zmarł Henryk Sienkiewicz (ur. 1846 r.). W 1924 r. jego prochy sprowadzono do Warszawy i umieszczono w podziemiach Katedry św. Jana.
1920 ? Proklamowanie Wolnego Miasta Gdańska.
1926 ? Uroczyste odsłonięcie pomnika Fryderyka Chopina w Warszawie.
1998 ? Weszła w życie ustawa regulująca zasady tzw. małżeństw konkordatowych.

16 listopada
1611 ? Elektor brandenburski Jan Zygmunt złożył hołd lenny królowi polskiemu z Prus Książęcych, a sejm Rzeczypospolitej uznał go za następcę chorego Albrechta Fryderyka.
1794 ? Zakończyło się powstanie kościuszkowskie (rozpoczęte 24 marca w Krakowie).
1846 ? Porozumienie państw zaborczych zlikwidowało odrębność Republiki Krakowskiej (Wolne Miasto Kraków), włączając je w skład Cesarstwa Austrii. Utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego (1815 roku) państewko obejmujące Kraków (bez Podgórza) i jego najbliższe okolice na lewym brzegu Wisły miało 1164 km2 i 95 tys. ludności.
1918 ? Józef Piłsudski telegramem wysłanym do państw Ententy, neutralnych i Republiki Niemieckiej poinformował o powstaniu państwa polskiego.
1919 ? Na Węgrzech upadł rząd komunistyczny Beli Khuna.
1944 ? W Żelaznej k. Skierniewic zmarła Maria Rodziewiczówna. autorka wielu popularnych powieści. Dominuje w nich pierwiastek patriotyczny i religijny.

17 listopada
1370 ? W Katedrze wawelskiej arcybiskup gnieźnieński Jarosław koronował Ludwika Andegaweńskiego na króla Polski. Król powrócił na Węgry, a władzę namiestniczą sprawowała jego matka Elżbieta, córka Władysława Łokietka, siostra Kazimierza Wielkiego.
1648 ? Podczas wolnej elekcji królem wybrany został Jan Kazimierz Waza, przyrodni brat Władysława IV. Wkrótce poślubił wdowę po nim, Ludwikę Marię.
1780 ? Zmarł Bernardo Belotto zwany Canaletto (ur. 1721 r.), malarz widoków miast.
1815 ? Cesarz rosyjski Aleksander I Romanow nadał konstytucję Królestwu Polskiemu, która wiązała je unią personalną z Rosją (cesarz rosyjski był królem polskim), wprowadzała ustrój monarchiczno-konstytucyjny. Władzę wykonawczą sprawował król lub, podczas jego nieobecności, namiestnik.
1892 ? W Paryżu rozpoczął się zjazd Socjalistów Polskich (trwał do 23 XI), na którym powołano (21) Polską Partię Socjalistyczną (PPS). Zjazdowi przewodniczył B. Limanowski. Za priorytetową uznano sprawę walki o niepodległość Polski.
1918 ? Powołanie pierwszego Rządu Niepodległej Polski przez Naczelnika Państwa. Wobec niemożności utworzenia gabinetu przez Ignacego Daszyńskiego J. Piłsudski powierzył tworzenie rządu Jędrzejowi Moraczewskiemu.

18 listopada
1297 ? Władysław Łokietek i Wacław II zawarli w Sieradzu układ, na mocy którego za 5000 grzywien srebra książę polski zrzekł się na rzecz króla czeskiego Małopolski.
1655 ? Armia szwedzka, która w lipcu wkroczyła w granice Rzeczypospolitej, stanęła pod Jasną Górą. Rozpoczęło się oblężenie klasztoru.
1848 ? Generał Józef Wysocki rozpoczął formowanie legionu polskiego na Węgrzech.
1970 ? Ministrowie NRF i Polski parafowali w Warszawie układ, którego artykuł pierwszy głosi, że granica na Odrze i Nysie Łużyckiej jest nienaruszalną granicą państwa polskiego.

19 listopada
1557 ? Prawdopodobnie za namową króla Hiszpanii Filipa II Habsburga, a z rozkazu swego doradcy J. Pappacody została otruta królowa Bona (Bona Sforza d'Aragona). Ur. w 1494 r., od 1518 druga żona Zygmunta I Starego, córka księcia Mediolanu. Zmierzała do umocnienia władzy królewskiej, zawarcia sojuszu z Francją (1524 r.), utrzymania pokoju z Turcją (1533 r.). Protektorka kultury włoskiej w Polsce. Jej polityka wywołała opozycję szlachty i bunt zwany wojną kokoszą. W 1556 r. opuściła Polskę i udała się do Bari.
1765 ? Król Stanisław August Poniatowski otworzył w Warszawie pierwszą scenę publiczną, od 1807 r. nazywaną Teatrem Narodowym. Głównym autorem wystawianych sztuk był Wojciech Bogusławski.
1815 ? Car rosyjski i król polski Aleksander I powołał Uniwersytet Warszawski. Miał pięć wydziałów: teologiczny, medyczny, prawniczy, filozoficzny oraz nauk i sztuk pięknych.
1828 ? W Wiedniu zmarł wybitny austriacki kompozytor Franz Schubert (ur. 1797); jeden z głównych przedstawicieli romantyzmu w muzyce. Twórca około 600 pieśni, ośmiu symfonii, utworów fortepianowych, mszy i muzyki do sztuk.
1906 ? Na Zjeździe PPS w Wiedniu doszło do rozłamu na PPS-Lewicę i PPS-Frakcję Rewolucyjną (Piłsudski, Wasilewski i Walery Sławek).
1918 ? Ustąpienie ostatnich oddziałów niemieckich z Cytadeli w Warszawie, w myśl porozumienia z władzami polskimi.
1995 ? W drugiej turze wyborów prezydenckich zwyciężył Aleksander Kwaśniewski, zdobywając 51,72% głosów. Lech Wałęsa otrzymał 48,28% głosów. W głosowaniu wzięło udział 68,23% uprawnionych.

20 listopada
1769 ? Król pruski Ferdynand II w liście do Katarzyny przedstawił plan rozbioru Polski.
1918 ? Rozpoczęcie odsieczy Lwowa. O godz. 5 rano wyrusza z Przemyśla sześć pociągów z wojskiem, amunicją i armatami. Ogółem 1228 żołnierzy i 140 oficerów. Po utarczce z Ukraińcami pod Sadową Wisznią, odsiecz przybyła do Lwowa o godz. 15.
1925 ? Zmarł Stefana Żeromski.
1943 ? Komendant Główny AK Tadeusz Komorowski "Bór" wydał rozkaz realizacji planu "Burza".

21 listopada
1699 ? W imieniu Augusta II generał saski Karłowicz i dyplomata inflancki Patkul podpisali przymierze z Piotrem I, władcą Rosji, skierowane przeciw Szwecji, od której postanowiono oderwać Inflanty.
1998
? Polska zwróciła się do Wielkiej Brytanii o ekstradycję Heleny Wolińskiej, która wydała rozkaz aresztowania gen. Fieldorfa "Nila". Po jednodniowym sfabrykowanym procesie dowódca Kedywu AK został stracony w 1952 r.
? Senat Holandii ratyfikował rozszerzenie NATO o Polskę, Czechy i Węgry. Holandia była ostatnim krajem, którego ratyfikacja umożliwiła Polsce wejście do Sojuszu.

22 listopada
1599 ? Ukazało się pierwsze wydanie Biblii w języku polskim w tłumaczeniu ks. Jakuba Wujka, jezuity.
1619 ? Bitwa pod Humaniem. Zygmunt III Waza wysłał ok. 10 000 Lisowczyków na pomoc obleganym pod Wiedniem wojskom cesarza Ferdynanda II. W ten sposób Rzeczpospolita zaangażowała się w wojnę trzydziestoletnią, stając po stronie obozu katolickiego.
1918
? Dekret Naczelnika Państwa o głównych zasadach ustroju państwowego w Polsce. Dekret wypełnia brak ustaw i prawnych zasad rządzenia we wskrzeszonym państwie.
? Oswobodzenie Lwowa. O godz. 8 rano miasto przeszło w ręce polskie po 22 dniach walk.
1995 ? Minister Spraw Wewnętrznych A. Milczanowski udostępnił krakowskiej prokuraturze nazwiska tajnych współpracowników SB, którzy mogli mieć związek ze śmiercią Stanisława Pyjasa.
1996 ? Polska weszła w skład OECD.

23 listopada
1793 ? Zakończył obrady sejm grodzieński, ostatni sejm Rzplitej szlacheckiej (rozpoczął obrady 21 VI). Zwołany i obradujący pod terrorem wojsk carskich, zatwierdził drugi rozbiór Polski, obalił dzieło Sejmu Czteroletniego.
1922 ? W Równem podpisano protokół o wytyczeniu granicy polsko-sowieckiej.
1922 ? Sejm Rzeczypospolitej podjął uchwałę o budowie portu w Gdyni.
1927 ? Zmarł Stanisław Przybyszewski (ur. 1868). Pisarz, modernista, redaktor krakowskiego "Życia". Jeden z pierwszych ekspresjonistów w literaturze.
1980 ? W katedrze wrocławskiej kard. Henryk Gulbinowicz poświęcił tablicę ku czci żołnierzy AK Okręgu wileńskiego i lwowskiego pomordowanych przez NKWD.

24 listopada
1795 ? Król Stanisław August Poniatowski podpisał akt abdykacji i wyjechał do Petersburga.
1922 ? Zakończenie prac mieszanej komisji granicznej polsko-sowieckiej do ustalenia granic według traktatu ryskiego.

25 listopada
1764 ? Pragnąc uczcić swoją protektorkę carową Katarzynę, której zawdzięczał tron, Stanisław August Poniatowski koronował się w dzień jej patronki w katedrze św. Jana w Warszawie, a nie na Wawelu, gdzie koronowani byli dotychczasowi królowie Polski.
1967 ? W Teatrze Narodowym wystawiono Dziady w reżyserii Kazimierza Dejmka. Rolę Konrada grał Gustaw Holoubek. Fragmenty, zawierające wątki antyrosyjskie, przyjmowane były z aplauzem widowni. Władze PRL zakazały dalszych przedstawień.
1991 ? W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie zorganizowano pierwszą ekspozycję związaną z losami oficerów polskich zamordowanych przez Sowietów, m.in. w Katyniu, Miednoje, Starobielsku.

26 listopada
1796 ? Z petersburskiego więzienia został uwolniony Tadeusz Kościuszko.
1855 ? W Konstantynopolu zmarł Adam Mickiewicz (ur. 1794). Do Turcji przybył z misją tworzenia polskiego legionu do walki z Rosją. W 1890 r. szczątki poety zostały ekshumowane z cmentarza paryskiego i złożone w krypcie królewskiej na Wawelu.
1932 ? Ratyfikacja paktu o nieagresji między Polską a Sowietami.
1991 ? Polska została przyjęta do Rady Europy.

27 listopada
1633 ? Sławny wjazd do Rzymu polskiego poselstwa z Jerzym Ossolińskim na czele. Konie z jego orszaku gubiły na ulicach miasta złote podkowy. W Polsce brakowało pieniędzy na powiększenie armii.
1925 ? Parafowanie traktatów lokarneńskich. Granice wschodnie Polski nie uzyskały gwarancji.
1949 ? Rozpoczął się Kongres Zjednoczeniowy ruchu ludowego (trwał do 29 XI), na którym powstało Zjednoczone Stronnictwo Ludowe ? partia chłopska, najbliższy sojusznik PZPR w budowie socjalizmu w Polsce.

28 listopada
1561 ? W Wilnie podpisano układ pomiędzy królem Polski Zygmuntem Augustem a Gothardem Kettlerem ? wielkim mistrzem rycerskiego zakonu Kawalerów Mieczowych, a po sekularyzacji księciem świeckim Kurlandii. Ziemie podległe księciu zostały włączone do Rzeczypospolitej. Równocześnie Polska została wciągnięta w spór z Moskwą, Danią i Szwecją o podział Inflant.
1627 ? W bitwie pod Oliwą flota polska odniosła zwycięstwo nad szwedzką. Polską flotą dowodził admirał Arendt Dickmann, a szwedzką ? admirał Sternskjold. Obaj zginęli w czasie bitwy.
1907 ? W Krakowie zmarł Stanisław Wyspiański (ur. 1869). Wybitny poeta i malarz.
1943 ? W Teheranie rozpoczęła się konferencja "Wielkiej Trójki", przywódców koalicji antyniemieckiej (Józef Stalin, Franklin D. Roosevelt i Winston Churchill). Uzgodnienia pozostały tajne i stanowiły podstawę decyzji podjętych w czasie konferencji jałtańskiej.

29 listopada
1830 ? Wieczorem wybuchło w Warszawie powstanie. Rozpoczęli je podchorążowie w porucznikiem Piotrem Wysockim na czele. Powstańcom nie udało się schwytać wielkiego księcia Konstantego ani uzyskać poparcia generalicji. Na pomoc ruszył lud miasta. Zdobyto Arsenał. Rosjanie wycofali się z Warszawy.
1848 ? W Siedmiogrodzie generał Józef Bem objął dowództwo nad armią węgierską. Ofensywa przeciw Rosjanom i Austriakom przyniosła mu sławę, jako dowódcy. Prowadzeni przez niego Węgrzy oswobodzili Siedmiogród.
1919 ? Pierwsze posiedzenie Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.
1934 ? Rozporządzenie o zniesieniu systemu kartkowego na żywność w Sowietach.
1944 ? Dymisja rządu Stanisława Mikołajczyka. Nowym premierem rządu na emigracji został Tomasz Arciszewski.
1970 ? W pierwszą niedzielę adwentu wszedł w kościele polskim nowy ryt Mszy św. z polskim językiem liturgicznym.

30 listopada
1808 ? Słynna szarża szwadronu szwoleżerów polskich (pułku polskiego gwardii Napoleona I) pod dowództwem J. Kozietulskiego. Wąwozu Somosierra o długości 5 km, otoczonego wysokimi górami, broniło kilka tysięcy Hiszpanów, dysponujących 16 działami. Polskich ułanów było 125. Polacy zdobyli wąwóz w ciągu 8 minut (16 zabitych, 30 rannych), otwierając drogę na Madryt.
1918 ? Decyzja Anglii i Francji o dopuszczeniu polskiego przedstawicielstwa na Kongres Pokojowy podczas rozpatrywania spraw polskich.
1943 ? Hitlerowcy zlikwidowali obóz w Treblince. Zniszczono komory gazowe i rozebrano baraki, teren został zaorany. W obozie zginęło kilkaset tysięcy osób (Żydzi, Polacy, Francuzi, Niemcy, Grecy, Austriacy, Jugosłowianie, Belgowie, Bułgarzy i obywatele Związku Radzieckiego).
1987 ? Zmarł Karol Bunsch (ur. 1898). Wybitny autor popularnych powieści historycznych.
1997
? Toruńska starówka i zamek w Malborku zostały wpisane na listę Światowego dziedzictwa Kulturalnego UNESCO. Na liście 500 światowych zabytków znalazło się osiem polskich.
? Nowym przewodniczącym SdRP został Leszek Miller. Zyskał 311 głosów, a jego kontrkandydat Wiesław Kaczmarek ? 86 głosów.
2002 ? Na wniosek SLD Senat obciął budżet Instytutu Pamięci Narodowej na rok przyszły o 3 mln.zł.


 
Opr. Halina Nehring
Wyświetlony 10006 razy

Więcej w tej kategorii: « Od redakcji Wieści nieparlamentarne »
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.