czwartek, 13 grudzień 2018 12:33

Efektywny model organizacji i zarządzania państwem

Napisane przez Ireneusz Jabłoński

Celem państwa jest szczęśliwe życie, a reszta to środki do tego celu wiodące. Państwo jest zaś wspólnota rodów i miejscowości dla doskonałego i samowystarczalnego bytowania. To znów polega, jak powiedziałem, na życiu szczęśliwym i pięknym. Trzeba tedy przyjąć, że wspólnota państwowa ma na celu nie współżycie, lecz piękne uczynki.

Arystoteles, Polityka

Państwo jest nie tylko wspólnotą obywateli czy podmiotem prawa międzynarodowego, ale również, o czym zapomina bardzo wielu krajowych polityków, ogromnym, wielowymiarowym i wielofunkcyjnym organizmem – strukturą organizacyjną. Rządzący powinni umieć nie tylko uprawiać politykę (często myloną z politykierstwem), ale również zarządzać strategicznie powierzonymi obszarami i sprawować nadzór (samodzielnie lub przez wybranych współpracowników) nad działalnością operacyjną podlegających im instytucji. Stan państwa, a co za tym idzie, również ocena rządzących przez obywateli, będzie zależał w znacznej części, a może nawet przede wszystkim, od jakości zarządzania i wynikających z niej rzeczywistych efektów w świecie realnym.

Uwaga ta jest obecnie tym bardziej aktualna, że w Polsce wyczerpano właśnie większość rezerw pozwalających na ukrycie nieudolności w rządzeniu państwem. Nie jest już możliwe dalsze zadłużanie państwa, w takim tempie, jak w ciągu ostatnich lat. Fundusze unijne, postrzegane jako bajkowy sezam, mają niewielki praktyczny wymiar finansowy (ok. 25-27 miliardów złotych netto) i znaczący wymiar demoralizujący administrację (szczególnie szczebla samorządowego) oraz spore grupy tzw. beneficjentów. Tematy zastępcze, takie jak konflikt między dwoma największymi partiami, czy też wywoływane małe krucjaty przeciwko różnym, nielubianym grupom społecznym wywołują dzisiaj zmęczenie, a coraz częściej również irytację.

W Polsce wyczerpano właśnie większość rezerw pozwalających na ukrycie nieudolności w rządzeniu państwem. Nie jest już możliwe dalsze zadłużanie państwa, w takim tempie, jak w ciągu ostatnich lat.

Jednocześnie należy pamiętać, że podstawowym źródłem siły każdego państwa (pomijając model państwa Asyryjskiego), jest jego siła wewnętrzna, wynikająca z przyjętego modelu funkcjonalnego i jakości zarządzania.

Dlatego też, idąc wzorem zwycięskich kampanii M. Thatcher i R. Reagana, z zachowaniem wszystkich proporcji, świadomości pewnych odrębności kulturowych i mentalnych, należy opracować program rozwiązania podstawowych problemów kraju i jego mieszkańców, ale tak, żeby „na koniec dnia” rozwiązania te ułożyły się w spójny, uporządkowany i efektywny model funkcjonalny państwa.

Taka filozofia działania pozwoli nie tylko uniknąć zbędnych i kosztownych działań dublujących się lub wzajemnie wykluczających, oraz skrócić do niezbędnego minimum czas wyrzeczeń i dyskomfortu wynikającego z wprowadzania dużych zmian (większość ludzi jest niewolnikami tyranii status quo), ale przede wszystkim optymalnie wykorzystać skończone z natury rzeczy zasoby, uniknąć sporej części napięć społecznych i politycznych, gdyż mądry program – nawet trudnej restrukturyzacji nie jest grą o wyniku zerowym i może zakończyć się zgodnie z zasadą „w2w”. Jego twórcy natomiast mogą zyskać, przez konsekwencję w realizacji i pozytywny efekt końcowy, ogromny kapitał polityczny.

Żeby dać sobie szansę na osiągnięcie takiego sukcesu, zgodnie z opisaną powyżej metodologią, należy wpierw wyznaczyć cel, do którego chce się podążać, a więc opisać pełny, spójny i atrakcyjny dla większości obywateli model funkcjonalny państwa, który zamierza się zbudować.

Model taki (przedstawiony na załączonym schemacie) powinien składać się z trzech podstawowych filarów:

  • obszaru wytwórczego – gospodarka,
  • obszaru podstawowych funkcji państwa,
  • obszaru kapitału ludzkiego - redystrybucji.

Zbudowany jest na schemacie wzajemnie powiązanych i uzupełniających się, a nie dublujących, czy konkurujących instytucji państwowych, zarządzanych politykami właściwymi dla każdego obszaru.

Elementem łączącym taką wizję organizacji i zarządzania państwem powinien być zbiór zasad generalnych, takich jak:

  • system podstawowych wartości – oparty na chrześcijańskiej tradycji,
  • polska racja stanu – podstawowy imperatyw polityki rządu,
  • filozofia budowy państw – zasada pomocniczości,

czy wreszcie

  • budowanie tożsamości narodowej – polityka historyczna.

Tak przedstawiony modelu funkcjonalnego państwa i wynikający z niego program rządzenia, pozwoliłby, powtórzmy raz jeszcze, na optymalne wykorzystania, ograniczonych z natury rzeczy i wciąż skromnych w porównaniu z krajami rozwiniętymi, potencjału i zasobów, a tym samym wzmocnić wewnętrznie państwo Polskie i dać mu narzędzia do prowadzenia skutecznej polityki zagranicznej.

Obszar wytwórczy – gospodarka

Celem strategicznym dla tego obszaru jest - maksymalizacja wytworzenia bogactwa, przy optymalnym wykorzystaniu posiadanych zasobów: ludzkich, wiedzy, kapitałowych, surowcowych, położenia geograficznego itp.

Z siły tego obszaru będzie wynikała siła ekonomiczna, a z niej siła polityczna państwa. Również z tego obszaru będą pochodziły środki finansowe – pieniądze na utrzymania pozostałych dwóch obszarów funkcjonalnych państwa. Poprawne zarządzanie tym obszarem będzie polegało na właściwym zdefiniowaniu posiadanych zasobów oraz stworzeniu takich ram prawnych i systemowych, które umożliwią osiągnięcie maksymalnej produktywności. Do obecnie posiadanych kluczowych zasobów – aktywów państwa Polskiego zaliczyć należą:

  • przedsiębiorczość tkwiąca w polskim społeczeństwie (wg. wielu badań jesteśmy najbardziej przedsiębiorczym narodem spośród wszystkich krajów UE),
  • zasoby pracy – liczba ludzi w wieku produkcyjnym, ich kwalifikacje (obecne i możliwe do uzyskania),
  • zasoby wiedzy i umiejętności – praktycznej (u przedsiębiorców) i teoretycznej (w jednostkach R&D, wykorzystywanych w niewielkim stopniu),
  • podstawowe kapitały – majątek trwały i finansowy (konieczne jest wprowadzenie rozwiązań pozwalających na znacznie szybszą akumulacją kapitału przez polskich przedsiębiorców),
  • zasoby naturalne – posiadamy bardzo wiele cennych surowców naturalnych,
  • położenia geograficznego – szlaki komunikacyjne na osiach W-Z i Pn-Pd, uzupełnione znajomością mentalności wschodu i zachodu.

W sumie jest to ogromny potencjał wzrostu, obecnie bardzo źle wykorzystywany, ale stanowiący stosunkowo łatwe do ożywienia rezerwy proste. Właśnie na tym polu, poprzez rozwiązania systemowe możliwie przyjazne dla przedsiębiorców, relatywnie najłatwiej byłoby nam zbudować przewagę konkurencyjną wobec bogatszych krajów zachodu, przewyższających nas pod względem posiadających kapitałów, technologii, zakumulowanych doświadczeń i zgromadzonej wiedzy, ale tonących w biurokracji i zabobonach ideologicznych.

Narzędziem do efektywnego zarządzania przez rząd tym obszarem, na poziomie strategicznym, powinny być m.in. następujące polityki:

  • polityka gospodarcza – określająca ramy prawne i zasady prowadzenia działalności gospodarczej, przywracająca swobody aktywności gospodarczej zapisane w ustawie M. Wilczka z 1998 roku;
  • polityka fiskalna – definiująca prosty, uczciwy i tani w poborze system danin publicznych, np. taki, jak przygotowany przez ekspertów Centrum im. Adama Smitha już w 2004 roku (tj. zastąpienie podatku dochodowego podatkiem od przychodów i obniżenie o połowę opodatkowania pracy);
  • polityka własności – określająca jakie podmioty gospodarcze, ze względu na bezpieczeństwo państwa, powinny zostać w domenie publicznej, przy założeniu ograniczania ich liczby do koniecznego minimum;
  • polityka rynku pracy – pozwalającą, przy powiązaniu z polityką fiskalną, na możliwie dużą swobodę zawierania umów i ograniczenia aktywności instytucji państwa do gwarantowania ich bezwzględnego przestrzegania;
  • polityka monetarna – oparta na posiadaniu własnej – narodowej waluty i dużej samodyscyplinie, popartej właściwymi zapisami konstytucji, w kreacji pieniądza i długu.

Przygotowując spójne i możliwie proste rozwiązania prawne i systemowe dla tego obszaru należy pamiętać o podstawowym założeniu, a mianowicie, że: obszar ten, czyli gospodarka narodowa, nie może być miejscem realizacji polityki „sprawiedliwości społecznej” i innych polityk socjalnych, dla których właściwym jest trzeci filar. Karanie cnoty (przedsiębiorczości, pracowitości, oszczędności, odpowiedzialności, itp.) i nagradzanie występku (czyli cech przeciwnych wyżej wymienionym) poprzez fałszywy system podatkowy i źle skonstruowane prawo pracy, musi skutkować utrwalaniem patologicznych postaw, nieefektywnym wykorzystaniem posiadanych zasobów, a w konsekwencji ograniczeniem tempa wzrostu zamożności obywateli i ich rodzin, a tym samym siły ekonomicznej państwa.

 

(...)

Ireneusz Jabłoński

Centrum im. Adama Smitha

Wyświetlony 372 razy
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.