×

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 62.
środa, 29 wrzesień 2010 16:39

Eugenika w Polsce

Napisane przez

Celem eugeniki, uznawanej w XIX i XX w. za naukę, a dziś kontynuowanej pod innymi nazwami* , było udoskonalanie rasy ludzkiej i niedopuszczenie do jej degeneracji. Miała ona swoich wyznawców również w Polsce.

 

Jeden z jej nurtów ? eugenika pozytywna ? stawiał sobie za cel skłanianie ludzi wartościowych rasowo do prokreacji, np. poprzez ulgi finansowe i pomoc socjalną dla małżeństw uznanych za wartościowe rasowo. Drugi nurt ? eugenika negatywna ? miała dwa cele. Jednym była walka ze szkodliwymi społecznie zjawiskami (chorobami wenerycznymi, alkoholizmem, narkomanią i napływem uznanych za niewartościowych rasowo imigrantów). Drugim było ograniczenie liczby, a docelowo uniemożliwienie prokreacji, osobników uznanych za niewartościowych rasowo (poprzez zakazywanie im małżeństw, izolację i sterylizację dobrowolną lub przymusową). Eugenika była szczególnie popularna wśród lekarzy, którzy wówczas stawiali pomyślność kolektywu ponad dobro jednostki. Wobec nowych wyzwań przełomu XIX i XX w., takich jak modernizacja i rewolucja techniczna, w lekarzach widziano również nauczycieli i policjantów chroniących społeczeństwo przed zepsuciem. Eugenika za ?śmieci rasowe? uznawała: epileptyków, schizofreników, ślepych, głuchych, chorych na pląsawicę, alkoholików, zaburzonych psychicznie, przestępców, prostytutki i ludzi ubogich (często też ludzi innych ras i narodów). Co więcej, propaganda eugeniczna kreowała w ludziach postawę pogardy wobec ludzi niepełnosprawnych. Przedstawmy jej rozwój od lat 30. XX w., kiedy to eugenika stała się szczególnie znana z powodu Hitlera.

?Wiadomości Literackie? w awangardzie polskiej eugeniki

W latach trzydziestych XX w. do eugeników przyłączyli się lewicowi liberałowie z ?Wiadomości Literackich?. Celem tego środowiska (Słonimskiego, Lechonia, Tuwima, Iwaszkiewicza, Wierzyńskiego, Boya-Żeleńskiego, Pruszyńskiego) była nowa moralność oparta na racjonalizmie. Środowisko to po puczu 1926 roku było życzliwie neutralne wobec piłsudczyków, liberalne w sprawach obyczajowych, przeciwne wolnemu rynkowi, popierało państwowy interwencjonizm, zwalczało Kościół katolicki, manifestowało sympatie do ZSRR i zachodniej lewicy. ?Wiadomości Literackie? publikowały artykuły wielu eugeników i prowadziły kampanie na rzecz kontroli urodzeń. Domagały się również: sterylizacji chorych umysłowo, przedstawicieli marginesu społecznego i kryminalistów, zakazu małżeństw przedstawicieli marginesu społecznego, upowszechniania antykoncepcji i świadomego macierzyństwa, małżeństw cywilnych, wychowania seksualnego w szkołach, aktywizacji zawodowej kobiet (by wybierały mężczyzn zdrowych, a nie bogatych). Zdaniem ?Wiadomości Literackich? zahamowania seksualne powodowały pogorszenie się stanu zdrowia, a instytucja Kościoła i jego nauczanie były szkodliwe. Celem tej publikacji było wyzwolenie seksualne, dlatego w swej publicystyce opisywały, jak seksualnie uświadamiać młodzież.

(...)

* Jak pisze E. Black w War Against the Weak. Eugenics and America?s Campaign to create a master race, 2003, organizacje i pisma eugeniczne zaczęły zmieniać nazwy na ?genetyczne?.

Czytany 3242 razy
Zaloguj się, by skomentować

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.