czwartek, 11 listopad 2010 18:04

Liberalna koncepcja państwa (12) Finanse publiczne

Napisał

Kolejny fragment pracy magisterskiej Tomasza Cukiernika, obronionej w ubiegłym roku na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autor prezentuje w niej prawicowe koncepcje państwa oraz precyzuje i porządkuje terminologię liberalną.

 

Krzywa Laffera

W 1974 roku amerykański uczony Artur Laffer, wówczas asystent na Uniwersytecie w Chicago, sformułował prawo ekonomiczne, które zostało nazwane jego imieniem. Ilustruje ono zależności między wysokością stopy opodatkowania, a łącznymi wpływami do budżetu państwa z tytułu podatków (patrz wykres). Prawo to mówi, że istnieje taki punkt w wysokości opodatkowania, że po zwiększeniu stopy podatkowej powyżej tego punktu dochody budżetu państwa gwałtownie maleją. Mimo podwyżki podatków państwo dostaje od podatników mniej pieniędzy. Jest to spowodowane tym, że ludziom nie opłaca się pracować, a produkcja i handel stają się nieopłacalne. Firmy rezygnują z działalności gospodarczej, uciekają w szarą strefę gospodarki lub lokują kapitał za granicą. Instytut Frasera porównał rozmiary szarej strefy "w stosunku do PKB, odpowiednio w latach 1978 i 1994. Wyniki dla wybranych krajów są następujące (w %): Włochy ? 12 i 27, Belgia ? 13 i 21, Japonia ? 4 i 12, USA ? 6 i 12 (...). W krajach tych nastąpiło w danym okresie zwiększenie ogólnych obciążeń podatkowych i zwiększenie roli państwa w gospodarce"1. Podobnie szara strefa wzrosła w latach 1960-1995 w państwach ograniczających wolność gospodarczą: Szwecji ? z 2% PKB do 16%, Danii ? z 4,5% do 17%, Norwegii ? z 1,5% do 18%2. W państwach, gdzie podatki są najwyższe, szara strefa kwitnie (Grecja ? 28,5% PKB, Włochy ? 27%, Polska ? 27,4%), natomiast najmniejsza jest w państwach o najmniejszym fiskalizmie (USA ? 8,7%, Szwajcaria ? 9,4%)3.
Również polski kapitał ucieka za granicę: na przykład "na Cyprze siedziby ma przynajmniej tysiąc firm należących do Polaków. (...) Większość zamożnych biznesmenów ucieka z naszego systemu podatkowego. (...) Jan Kulczyk, pierwszy na liście 100 najbogatszych Polaków tygodnika "Wprost", płaci podatki w Austrii, Holandii i Wielkiej Brytanii. (...) 35 proc. polskiego kapitału jest wyprowadzanych do krajów stosujących nieuczciwą [!!!] konkurencję podatkową ? ocenia wiceminister finansów Jacek Uczkiewicz. To jednak właśnie polski [zachłanny] fiskus skazuje kapitał na emigrację. ? Nic tak nie dopinguje ludzi do poszukiwania rajów podatkowych jak nieustannie zmieniające się prawo i wzrost podatków. Nie można ciągle obdzierać podatników ze skóry ? uważa Andrzej Marczak z KPMG Polska. (...) ? Na starcie integracji [Polski z UE] prawie pięć tysięcy polskich firm poszuka rajów podatkowych w Unii Europejskiej! ? szacuje Krzysztof Kubala, prezes zarządu Taxways"5. Podobnego zdania jest profesor Dylus: "drugi obieg gospodarczy rozwija się głównie wskutek nadmiernego fiskalizmu, niestabilnych reguł ekonomiczno-finansowych, słabej egzekucji prawa (...) Według szacunków GUS, udział szarej gospodarki w PKB w latach 1994-95 wynosił 17-18 proc., zaś obecnie [w 2001 roku] ? 13-15 proc."6. Analogicznie twierdzi profesor Jan Winiecki: w Polsce "głównym czynnikiem wzrostu "szarego" sektora jest wysoki poziom podatków od wynagrodzeń i towarzyszące mu płatności (Fundusz Pracy itp.), stanowiące łącznie niemal 50% płacy brutto. Zatrudnienie "na szaro" (...) jest reakcją na wysokie koszty nadmiernie i w gruncie rzeczy nierozsądnie hojnego systemu ubezpieczeń społecznych. (...) Dodajmy, że poziom opodatkowania czynnika pracy jest w Europie Zachodniej wyższy niż w Stanach Zjednoczonych, stąd też w Europie jest wyższa stopa bezrobocia"7.
Punkt krytyczny, według profesora Laffera, jest w granicach 50-60% globalnego opodatkowania. Ekonomista ten uważa, że punkt może zmieniać się "w zależności od kraju i od konkretnych warunków"8. W Polsce tymczasem suma podatków wynosi średnio 74%9 i ciągle rośnie, co oznacza, że punkt krytyczny został już dawno przekroczony. Dlatego mamy obecnie w Polsce kryzys gospodarki i finansów państwa.
(?)


_______________
1 Matulewicz J., Szara strefa, "Opcja na Prawo" 2002, nr 12, s. 41.
2 Balcerowicz L., Niewola państwa socjalnego, "Wprost" 2003, nr 5, s. 39.
3 Piński J., Trębski K., Zrobieni na szaro, "Wprost" 2003, nr 5, s. 40.
5 Piński J., Wypędzenie DO RAJU, "Wprost" 2002, nr 50, s. 38-42.
6 Dylus A., Dylus A., Globalny rynek i jego granice, Warszawa 2001, s. 135.
7 Winiecki J., Polska niedokończona transformacja, Warszawa 1996, s. 61-62.
8 Sorman G., Rozwiązanie liberalne, Wydawnictwo "Kurs" 1985, s. 66.
9 W 1997 r. ? według ulotki wyborczej Unii Polityki Realnej z 1997 r.

Tomasz Cukiernik
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Czytany 5056 razy
Zaloguj się, by skomentować

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.