sobota, 28 listopad 2015 00:05

Państwa upadłe jako źródło zła

Napisał

Upadek państw jest główną przyczyną kryzysu imigracyjnego, jaki uderza w Europę. Procesy te wzmogły się, kiedy państwa zachodnie podjęły krucjatę ideologiczną, łącznie z interwencją militarną, przeciwko autorytarnym reżimom w Iraku, Libii i Syrii, licząc przy okazji naiwnie na przebudowę świata arabskiego na modłę demokratyczną. „Arabska wiosna” okazała się całkowitą porażką, przynosząc wiele nieszczęść i recydywę krwawych dyktatur.

Upadek państw to zjawisko stosunkowo młode. Samo pojęcie „państwa upadłego” upowszechniło się w latach dziewięćdziesiątych XX wieku na oznaczenie skutków kryzysu struktur państwowych. Stało się zaprzeczeniem i podważeniem „państwa normalnego”. Upadłość państwa oznacza deficyt ładu wewnętrznego, całkowitą dezintegrację struktur społecznych, demontaż infrastruktury państwowoprawnej, którym towarzyszą takie negatywne zjawiska jak katastrofa ekonomiczna, ubóstwo, głód, naruszanie podstawowych praw i wolności obywatelskich, klęski humanitarne, widoczne w masowych migracjach czy konfliktach etnicznych. Stanowią one wyzwanie i zagrożenie dla całego porządku międzynarodowego, zagrażają stabilności pokoju i bezpieczeństwa. Stwarzają warunki dla rozwoju międzynarodowego terroryzmu i zorganizowanej przestępczości. Z tych powodów sytuacja państw upadłych stanowi wyzwanie moralne, polityczne i prawne wszystkich członków wspólnoty międzynarodowej, a przede wszystkim mocarstw. Na porządku dnia staje konieczność wzmacniania słabych państw, także tych o ustrojach niedemokratycznych, aby zapobiegać szerzeniu się warunków dla groźnych patologii społecznych.

Zjawisko upadku państw jest charakterystyczne dla obszarów określanych powszechnie jako Trzeci Świat (w Afryce, na Bliskim i Środkowym Wschodzie, w Azji Środkowej i w Ameryce Łacińskiej). Zrodziło się w następstwie wystąpienia kilku istotnych czynników, które nakładają się na siebie. Jest to przede wszystkim dziedzictwo systemu kolonialnego, który zniszczył tradycyjne struktury społeczne, ale nie zdążył wykształcić trwałych instytucji konstytucyjno-ustrojowych, odpowiadających specyfice etnicznej, społecznej czy religijnej i zbudować efektywnej tożsamości tych nowych państw.

Gunnar Myrdal użył kiedyś pojęcia „miękkie państwo” dla oznaczenia tworów pokolonialnych. Ich wspólnymi cechami był brak społecznej dyscypliny, słabość ustawodawstwa, niedbalstwo, samowola urzędników i korupcja. Były one wynikiem dekolonizacji, której podstawę stanowiło prawo do samostanowienia ludów kolonialnych, bez uwzględniania ich rzeczywistej zdolności do samodzielnego przetrwania. Jak wiele innych postulatów, samostanowienie uległo pewnej idealizacji, także w prawie międzynarodowym.

Elity rządzące w państwach pokolonialnych nie były w stanie zapewnić wewnętrznej spójności i pokonać problemów typowych dla społeczeństw multietnicznych i wielowyznaniowych. Duży wpływ na upadek państw miał koniec „zimnej wojny”, w czasie której supermocarstwa często w sposób sztuczny podtrzymywały u władzy rządy deklarujące lojalność sojuszniczą, opartą na dostawach broni i uzbrojenia oraz „pokrewieństwie” ideologicznym, nie zaś na efektywności rządzenia. Tak na przykład USA udzielały pomocy Filipinom, Republice Wietnamu Południowego czy Zairowi, ZSRR zaś świadczył podobną pomoc wobec Afganistanu, Kuby czy Etiopii.

(...)

Czytany 1570 razy
Stanisław Bieleń

Polski politolog specjalizujący się w problematyce tożsamości w stosunkach międzynarodowych, polityce zagranicznej Rosji, międzynarodowej roli mocarstw, strategiach i stylach w negocjacjach międzynarodowych.

Zaloguj się, by skomentować

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.