poniedziałek, 03 maj 2010 09:25

Teksty Heydla

Napisał

Niewiele osób wie, że Polska może się poszczycić wybitnymi naukowcami, którzy w dwudziestoleciu międzywojennym propagowali liberalizm gospodarczy. Byli to uczeni z tzw. szkoły krakowskiej w ekonomii. Jej najwybitniejszymi przedstawicielami byli profesor Adam Krzyżanowski, profesor Ferdynand Zweig oraz profesor Adam Heydel. Przemyślenia tego ostatniego przybliża nam Fundacja Odpowiedzialność Obywatelska poprzez opublikowaną w 2006 roku 250-stronicową książkę pod tytułem Wybór tekstów. Pozycja ta po raz pierwszy została wydana w 1929 roku, a w ogóle nie straciła na aktualności.

 

Poglądy profesora Adama Heydla, którego władze Polski Ludowej skazały na zapomnienie, to klasyczny liberalizm. W Wyborze tekstów autor zajmuje się przedstawicielami klasycznej teorii ekonomii, takimi jak Szkot Adam Smith, Anglik żydowskiego pochodzenia Dawid Ricardo, Francuz Jean-Baptiste Say czy Anglik John Stuart Mill. Heydel przeprowadza także teoretyczne rozważania na temat produktywności, wychwala wolny handel i wolny rynek: Najszerszy podmiot (ludność całego świata) może osiągnąć maksimum użyteczności tylko wolnokonkurencyjnie?; Wiek XIX, który stworzył wielkie fortuny kapitalistyczne, był zarazem wiekiem poważnego podniesienia stopy życiowej mas najuboższych i własność prywatną, krytykując jednocześnie nadmierne opodatkowanie: ?te same sumy energii gospodarczej (mówiąc językiem codziennym, te same sumy pieniędzy) dałyby wiele, wiele więcej, gdyby ich nie wyciągnięto z kieszeni osób prywatnych.
Co ciekawe z książki wynika jednoznacznie, że w dwudziestoleciu międzywojennym Polska miała niemal identyczne problemy, jak obecnie: przerosty biurokracji (Ogólnie znana jest nadmierna ilość urzędników i urzędów), nadmierne opodatkowanie (ich ciężar należy uznać za absurdalnie wielki, a ich działanie na życie gospodarcze za destrukcję bogactwa kraju; budżet państwowy jest zbyt wielki), brak dróg, budowa przesadnie drogich gmachów publicznych (nowe, rosnące jak grzyby po deszczu, okazałe ratusze, szkoły, szpitale; teraz dotyczy to biurowców ZUS-u czy urzędów skarbowych); nieudolne przedsiębiorstwa państwowe (Ich trzymanie w ręku państwa przy dotychczasowych metodach gospodarki szkodzi nie tylko gospodarce społecznej, ale nawet gospodarce skarbowej), zawiłe i niestabilne przepisy prawne, etatyzm, interwencjonizm państwowy (Jego rozrost w Polsce przekracza wszelkie rozsądne granice; Obowiązkiem każdego, kto ma oczy otwarte, staje się zwalczanie dwóch hamulców, dwóch zapór na drodze naszego rozwoju, jakimi są: etatyzm i interwencjonizm państwowy). Tymczasem według autora ograniczenie gospodarki publicznej dałoby ogromny rozmach prywatnej przedsiębiorczości, umożliwiłoby kapitalizację i pchnęłoby społeczeństwo na drogę rozkwitu gospodarczego. Przez te niemal 100 lat nie udało się rozwiązać przedstawionych powyżej problemów i dlatego nadal dzieli nas olbrzymia przepaść w dochodach w porównaniu z krajami Europy Zachodniej. W książce zostało umieszczone interesujące zestawienie, porównujące właśnie ówczesny roczny dochód na głowę ludności w różnych krajach europejskich. Najbogatsza była Anglia (3682 zł). O połowę biedniejsze były Niemcy (1943 zł) i Francja (1878 zł), jeszcze biedniejsze były Włochy (1233 zł), a Polska miała dochód aż 5,5 raza niższy niż Anglia (666 zł).
Niestety, książka została wydana dość niechlujnie ? zdarzają się dość liczne błędy literowe i interpunkcyjne, a także rażące pomyłki w numeracji przypisów, co niekoniecznie świadczy o źle wykonanej pracy przez korektorkę książki. Wiem to z własnego doświadczenia, gdyż sam dokonywałem korekt, między innymi książek wydawnictwa Fijorr Publishing. Po dwukrotnym, skrupulatnym i dokładnym przeczytaniu tekstu pozostawiony przeze mnie błąd musiałby być niezwykłym wyjątkiem, gdy tymczasem w wersji drukowanej z winy osoby nanoszącej na tekst moje poprawki w kilku książkach ponad połowa zaznaczonych błędów nie została, niestety, w ogóle uwzględniona. No, ale potem całe odium spadało na mnie, czyli osobę, która jest wymieniona jako korektor, a nie na składacza. Tyle dygresji osobistej. Ponadto szkoda, że wydawca książki Heydla nie zadbał o przetłumaczenie, czasem dość obszernych, cytatów w języku angielskim, niemieckim i francuskim. Ich oryginalne wersje w książce świadczą o wysokim poziomie wykształcenia międzywojennych czytelników artykułów Heydla.
Warto byłoby przybliżyć czytelnikom także inne prace przedstawicieli szkoły krakowskiej i ponownie wydać ich poszczególne pozycje. Profesor Heydel napisał między innymi: Podstawowe zagadnienia ekonomii (1925), Kapitalizm i socjalizm wobec etyki (1927), Czy i jak wprowadzić liberalizm ekonomiczny? (1931), Pojęcie produktywności (1934) oraz Teoria dochodu społecznego (1935). Podstawowe prace profesora Krzyżanowskiego to: Pieniądz (1911), Założenia ekonomiki (1919), Polityka i gospodarstwo (1931) oraz Wiek XX (1947). Z kolei profesor Zweig jest autorem: Cztery systemy ekonomii. Uniwersalizm. Nacjonalizm. Liberalizm. Socjalizm (1932), Ekonomia a technika (1935) oraz Zmierzch czy odrodzenie liberalizmu (1938).

 

Adam Heydel, Wybór tekstów, Warszawa 2006, Fundacja Odpowiedzialność Obywatelska.
Wyświetlony 3967 razy
Więcej w tej kategorii: « Poznawanie Innych Kłamstwo Bastylii »
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.