piątek, 20 sierpień 2010 12:41

Królestwo Niebieskie i królestwa ziemskie

Napisane przez

Reżyser Ridley Scott jest mistrzem wielkich, filmowych produkcji historycznych. Nic dziwnego, że jego Królestwo Niebieskie zyskało tylu widzów. Zwłaszcza że atmosfera filmu kojarzy się z Władcą Pierścieni, akcja zaś osadzona jest w mało znanej powszechnie, a tak dramatycznej epoce wypraw krzyżowych.

 

Okres krucjat mizernie jest w szkole omawiany. Europa i okolice Mediterranu były wówczas kłębem wędrówek ludów i wojen, w których traci się orientację, kto z kim i dlaczego. Sprawia to, że czas ten jest trudny do zrozumienia. W efekcie popularna wiedza o nim jest szczątkowa, ograniczająca się do kilku stereotypowych wiadomości.

Zle więc by było, gdybyśmy wiedzę historyczną fundowali na filmie Scotta; jest on poprawny aż do fałszu. Krzyżowcy to banda chciwców i grabieżców łasych na majątki. Wojownicy arabscy są natomiast szlachetni i rycerscy. Żeby zrozumieć rzeczywiste motywy wojen krzyżowych trzeba cofnąć się w czasie. Historia bowiem to nie wypreparowane z całego ciągu pojedyncze zdarzenia, lecz zdarzenia łączące się wcześniejszymi i późniejszymi, rozpatrywanie przyczyn i skutków owych zdarzeń.

Chrześcijaństwo i islam
Początek VII w. Chrześcijaństwo zakorzenione jest w Europie aż po Ren i Dunaj, i posuwa się dalej na wschód i północ, przekraczając te rzeki. Chrześcijańska jest cała Afryka Północna od Atlantyku po Egipt. Dalej chrześcijaństwo obejmuje obecne Palestynę i Izrael, Liban, Syrię, Turcję (rozciąga się tam Cesarstwo Bizantyjskie), przekracza na północy Kaukaz, panuje na terenach Mezopotamii (obecnego Iraku). Arabowie tkwią na Półwyspie Arabskim. Są zbiorem plemion z własnymi wodzami, wyznają lokalne kulty.
Ale na początku VII w. rodzi się islam. Symboliczny jego początek datowany jest na 622 r. ? hidżra (emigracja, ucieczka) Mahometa do Medyny. Mahomet dokonuje scalenia plemion arabskich w jeden naród, likwiduje lokalne kulty i odrębności. Spoiwem narodowym i religijnym staje się islam. Tendencje te wisiały w powietrzu, Mahomet zaś umiejętnie je wykorzystał i przyspieszył. Zmarł w Medynie w 632 r. Lecz impuls już został nadany. Arabowie wylewają się ze swojego Półwyspu pod sztandarem islamu.
W 634 r. rozpoczynają kampanię przeciwko Imperium Bizantyjskiemu i Perskiemu. W 636 r. po przegranej bitwie pod Jarmuk Bizancjum traci Syrię. W latach 639-642 Arabowie podbijają Egipt. W 670 r. rozpoczynają błyskawiczną ekspansję na tereny Afryki Północnej, zmiatając tam chrześcijaństwo, zamieniając kościoły na meczety, arabizując miejscową ludność. W 711 r. przekraczają Cieśninę Gibraltarską i prą na północ, zajmując cały niemal Półwysep Iberyjski, przechodzą Pireneje i docierają do środkowej Francji nad Loarę. Dopiero w 732 r. w bitwie pod Tour i Poitiers wódz Franków, Charles Martel (Karol Młot) zatrzymuje ich inwazję na Europę. Arabowie spływają za Pireneje i osadzają się w Hiszpanii, poddając kraj islamizacji i arabizacji. Jedynie na północnych, nadmorskich terenach Półwyspu Iberyjskiego, nad Zatoką Biskajską utrzymały się wątłe królestwa chrześcijańskie.
Ale cofnięci poza Pireneje, Arabowie opanowują Cypr (823 r.), Kretę (823 r.), Sardynię (827 r.), Sycylię (831 r.), Korsykę (850 r.), Maltę (870 r.) oraz niewielkie przyczółki na śródziemnomorskim wybrzeżu Francji: Fraxinetum (obecne Frejus) i Arles (888 r.). Utrzymali się tam krótko, do 975 r., nie udało się im opanować nieco wcześniej, w 846 r., przyczółków na wybrzeżach Italii: Ostii, Amalfi, Brindisi i Bari, wyżej wymienione zaś wyspy śródziemnomorskie, Korsyka, Sardynia, Sycylia, Malta w latach 1020-1050 zostały odbite i przeszły pod władanie rozmaitych królestw i księstw włoskich. Zaczęło się żmudne, kilkuwiekowe wyzwalanie Hiszpanii spod okupacji arabsko-islamskiej, zwane rekonkwistą. Skończyło się w 1492 r.; tym, w którym Kolumb odkrywał Amerykę.
Arabowie nie byli uciskanym przez Europejczyków ludem. Najechali Palestynę, Bliski Wschód, Afrykę Północną (dopiero od VII w. byli tam obecni), zlikwidowali tam do cna ślady rzymskie i chrześcijaństwo, wprowadzili islam i podjęli inwazję na Europę. Były to normalne wojny o opanowanie rozmaitych terenów, o zmiennym przebiegu, lecz to przybysze z Półwyspu Arabskiego pierwsi zastosowali w tych wojnach motywy religijne.

Wyprawy krzyżowe
W XI w. na Bliskim Wschodzie po jawił się nowy lud: Turcy seldżuccy. Przywędrowali z Azji Środkowej, w 1055 r. podbili tereny od Morza Kaspijskiego po Zatokę Perską, w latach 1072-1092 wdarli się w głąb Azji Mniejszej, zagrażając Bizancjum, wyparli Arabów z Syrii i Palestyny i zagrozili innym ich posiadłościom. W tym czasie Arabowie względnie dobrze współżyli z chrześcijanami. Były wojny, ale były i kontakty handlowe, zawieranie sojuszy. Seldżucy przyjęli islam. Lecz jako gorliwi neofici, po opanowaniu Palestyny zakazali chrześcijanom pielgrzymek do Grobu Pańskiego, na co wcześniej zezwalali Arabowie. W takiej to sytuacji rozpoczęły się wyprawy krzyżowe.
26 listopada 1095 r. na synodzie w Clermont, papież Urban II wezwał zgromadzonych tam do wyzwolenia Grobu Pańskiego. Zakończył okrzykiem: Bóg tak chce! (Deus sic vult) Stało się to zawołaniem bojowym krzyżowców. Tym, którzy zgłosili udział w wyprawie do Ziemi Świętej, papież przypiął do prawego ramienia biały krzyż ? na znak, że mają być rycerzami i pielgrzymami. Stąd nazwa krzyżowców. Krzyżowcom przyświecały względy religijne ? oswobodzenie Grobu Pańskiego, ale i polityczne: obrona Bizancjum. Te ostatnie skierowane przeciwko Seldżukom. Dopiero później zmieniły się w starcia także z Arabami, a wreszcie chrześcijaństwa z islamem.
I krucjata to była krucjata ubogich. Prowadził ją Piotr z Amiens (zwany Piotrem Pustelnikiem), a zgromadziła 60-90 tys. ludzi, przeważnie Francuzów i Włochów. Wyruszyła w 1096 r. Szła wzdłuż Alp, przez Bałkany do Konstantynopola. Cesarz Bizancjum potraktował ją jednak nie jako sojuszniczą w walce z Seldżukami, lecz wrogą. Ta masa ludzi musiała jeść, żywić konie, pustoszyła więc kraj. W dodatku Aleksy I nie został o niej uprzedzony. Naprędce więc przeprawiono ich na azjatycki brzeg Bosforu, gdzie zostali wyniszczeni przez Turków seldżuckich.
II krucjata ruszyła w tym samym roku, 15 sierpnia. 90 tys. rycerzy z Niemiec, Włoch i Francji, podzielonych na cztery armie, które połączyły się w Konstantynopolu, a dowodzili nimi Gotfryd i Baldwin z Bouillon, hrabia Rajmund z Tuluzy i Boemund z Tarentu. Rozgromili armię seldżucką, opanowali całą Anatolię, oddając ją na powrót pod zwierzchnictwo Bizancjum, podbili Syrię i Palestynę, a w czerwcu 1099 r. stanęli pod Jerozolimą. Zdobyli miasto 15 lipca 1099 r., uwalniając Grób Pański. Powstało Królestwo Jerozolimy. Na innych opanowanych ziemiach powstały hrabstwo Edessy (Mezopotamia), księstwa Antiochii, Trypolisu i Tyru (Syria) oraz wasalne, ale samodzielne w istocie baronie.
(?)
Marek Arpad Kowalski

Wyświetlony 3482 razy
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.