poniedziałek, 03 maj 2010 14:45

Pocztówka z Zakopanego

Napisał

O tym, że to modne i centralnie położone miasto w polskich Tatrach jest górską stolicą Polski, nikogo nie trzeba przekonywać. Stąd wiodą najważniejsze szlaki na podniebne szczyty, granie i przełęcze. Latem i zimą Zakopane przeżywa najazd turystów. Choć sezon jeszcze się nie zaczął, to już kolejne wycieczki depczą sobie po piętach. Miasto i okolice przeżywają okres nieustannej prosperity. Na każdym kroku można tu spotkać oferty tanich noclegów oraz wyżywienia, co jest jednak pojęciem bardzo względnym. Ceny na ogół w niczym nie ustępują Warszawie. Tyle tylko, że prestiżowa Gubałówka, na której króluje bazarowa tandeta, przypomina dawno uporządkowany już plac pod Pałacem Kultury i Nauki w stolicy kraju. O tak popularnym mieście, jak Zakopane, wydaje się, nic ciekawego nie można już napisać. Wszystko już było. Nie jest to jednak cała prawda, bo miasto i okolice żyją, rozwijają się i napotykają na stale nowe trudności, problemy i konflikty, których dawniej nie było.

 

Krótka historia

Skromna osada powstała w miejsce dzisiejszego miasta około XV-XVI wieku. W owym czasie ludność zajmowała się tu pasterstwem, a w późniejszym okresie w Kuźnicach zbudowana została huta żelaza. Od tej pory górnictwo i hutnictwo stało się jednym ze źródeł utrzymania miejscowej ludności. Świadectwem tej działalności jest stojąca w Dolinie Kościeliskiej zbójnicka kapliczka z charakterystycznym herbem dwóch skrzyżowanych młotków. Na przełomie XVIII i XIX wieku do Zakopanego zaczęli przybywać pierwsi kuracjusze, którzy odkryli klimat sprzyjający leczeniu chorób płuc. Prawdziwy jednak rozwój tej miejscowości rozpoczyna się od nabycia w 1889 r. dóbr zakopiańskich przez Władysława Zamoyskiego. Doprowadził on tu linię kolejową, a także wygrał z Węgrami spór o Morskie Oko. Stylowy pomnik Zamoyskiego wdzięczni mieszkańcy postawili w centrum głównej ulicy miasta Krupówek.
Za odkrywcę Zakopanego powszechnie uważa się jednak Tytusa Chałubińskiego (1820-1889). Dzięki staraniom tego wybitnego lekarza, botanika, turysty i znawcy Tatr, skromna dotychczas osada otrzymała status uzdrowiska i stała się modna najpierw wśród warszawsko-krakowskiej elity, a później w całym kraju. Następuje rozwój turystyki, w wyniku czego miejscowość ta w 1933 roku otrzymuje prawa miejskie. W okresie drugiej wojny światowej Zakopane jest centralnym punktem przerzutowym kurierów AK dążących do Londynu i z powrotem. Zakopane po dzień dzisiejszy jak magnes przyciąga wielu artystów pisarzy, poetów, malarzy, architektów i polityków, którzy często odcisnęli tu piętno swojej obecności. Ich dzieła spotyka się tu na każdym kroku w postaci kościołów, muzeów, zabytkowych budynków, rzeźb i malowideł, a także wspomnień, opisów, pomników i pamiątkowych tablic. Szukali tu natchnienia i wypoczynku koryfeusze polskiej literatury, na czele z Henrykiem Sienkiewiczem, Ignacym Kraszewskim i Stefanem Żeromskim oraz z poetą Janem Kasprowiczem. W miejscowym teatrze występowali: Helena Modrzejewska, Ludwik Solski i Hanka Ordonówna.

Ziemia i groby

Nieodłączną częścią historii Zakopanego jest jego najstarszy, najmniejszy, ale wydaje się, że jednak najważniejszy cmentarz na Pęksowym Brzysku. Na jego bramie cmentarnej widnieje napis: ?Ojczyzna to ziemia i groby. Narody, tracąc pamięć, tracą życie?. Wąski pas ziemi przy ulicy Kościeliskiej na wysokim brzegu nad Cichą Wodą w 1848 roku Jan Pęksa przekazał na cmentarz miejscowej parafii. W sumie znajduje się tu ok. 300 mogił. Są one rozmieszczone po obu stronach centralnie przebiegającej ścieżki. Ich wzajemne niesymetryczne i dostosowane do miejsca położenie oddaje charakter ostatniego pożegnania, kiedy bliscy mniej dbali o równe linie, symetrię i tym podobne wymagania, jakimi charakteryzują się na ogół wszystkie współczesne cmentarze. Dbano zaś o to, aby mogiła choć w jakiejś części odpowiadała osobowości i zasługom pochowanego tu człowieka. Życie wśród gór symbolizują groby obudowane otoczakami skalnymi i obłożone płytami nieoszlifowanego kamienia, a także głazy i surowe bloki skalne, często z wykutymi inskrypcjami i podobiznami zmarłych. Na grobach znajdują się stylizowane i rzeźbione na ogół w drewnie krzyże kapliczkowe z daszkami, figurami Pana Jezusa oraz z napisami na drewnianych artystycznych tabliczkach. Wszystko tu tchnie naturalną swojskością, spokojem i zadumą nad przemijaniem czasu.
Pochowani są tu na ogół ludzie będący symbolami Zakopanego, jak np. Stanisław Marusarz ? pierwszy polski olimpijczyk zimowy wraz z równie zasłużoną rodziną. W ludowym stylu wykonano drewniany nagrobek Kornela Makuszyńskiego. Tu spoczęło kolejne już pokolenie rodu Gąsieniców, Krzeptowskich, Witkiewiczów. Są tu symboliczne mogiły Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz Bronisława Czecha. Mają swoje grobowce pisarz Władysław Orkan i Tadeusz Przerwa Tetmajer. Pochowani tu ludzie byli za życia związani z ziemią, w której spoczęli na wieki.
(?)
Adam Maksymowicz

Wyświetlony 4904 razy
Więcej w tej kategorii: « Lecznictwo Poczujemy niewielką ulgę »
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.