poniedziałek, 17 maj 2010 18:17

Encyklopedia Solidarności (1976-1989)

Napisane przez

Jednym z bardzo ważnych wydarzeń w historii Polski XXI wieku były wybory w 2005 roku, w których Polacy wybrali zarówno prezydenta, jak również większość parlamentarną, dążących do stworzenia państwa solidarnego. Niesporną słabością tych wyborów była, niestety, niska frekwencja, która tylko w wyborach prezydenckich przekroczyła nieznacznie 50% uprawnionych do głosowania. Gdy w r. 2006 obchodzona była 25. rocznica powstania wielkiego Ruchu Solidarność, który miał ogromny wpływ nie tylko na sytuację w Polsce, ale również w Europie i w świecie, okazało się, że wiedza Polaków o Solidarności jest znikoma, pełna zakłamań i przemilczeń.

 

W tej sytuacji za sukces należy uznać to, że po wielu latach przygotowań, starań i pokonywania rozlicznych trudności, w dniach 10-11 marca odbyło się pierwsze robocze spotkanie inaugurujące opracowywanie i wydanie trzytomowej ?Encyklopedii Solidarności?. Organizatorami tego spotkania byli przedstawiciele Stowarzyszenia Pokolenie z Przemysławem Miśkiewiczem ? przewodniczącym Stowarzyszenia i kierownikiem projektu, reprezentanci Instytutu Pamięci Narodowej, Krystyna Wierzbicka z Zakładu Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego oraz redaktorzy Wydawnictwa Volumen z Mirosławą Łątkowską ? redaktorem naczelnym Encyklopedii.
Poszczególne regiony Polski reprezentowali koordynatorzy i pełnomocnicy, których zadaniem jest zbieranie informacji na temat działaczy opozycji, struktur organizacyjnych, tytułów prasowych i wydarzeń z lat 1976-1989. Pełnomocnikami na obszar Dolnego Śląska są: wydawca i redaktor naczelny ?Wrocławskiej Gazety Polskiej?.

 

Dlaczego lata 1976-1989?
Druga z tych dat jest oczywista, gdyż powstały w 1980 roku NSZZ Solidarność został zdelegalizowany w stanie wojennym, a nowy związek, zarejestrowany został 17 kwietnia 1989 roku pod tą samą nazwą, ale miał inny statut, inne władze i inny zakres działania. W świetle tego, co działo się po wyborach 4 i 18 czerwca 1989 roku, dosyć oczywistą przesadą było twierdzenie, że w Polsce skończył się komunizm, Tadeusz Mazowiecki stworzył pierwszy niekomunistyczny rząd i żyjemy wreszcie we własnym domu.
Na stanowisko prezydenta państwa wybrany został przez Zgromadzenie Narodowe (Sejm i Senat) Wojciech Jaruzelski, a szefami najważniejszych resortów zostali najwyższego szczebla aparatczycy PZPR: Czesław Kiszczak (MSW), Florian Siwicki (MON) i Marcin Święcicki (współpraca gospodarcza z zagranicą). Zakres i sposoby ?transformacji ustrojowej? nie wymagają komentarzy, choć trzeba podkreślić, że to one pozbawiały Polaków nadziei i zniechęcały do udziału w dalszej działalności politycznej.
Jakie jest uzasadnienie przyjęcia daty 1976? Po śmierci Stalina jego następca Nikita Chruszczow ze swoimi współpracownikami deklarował oficjalnie politykę odprężenia i pokojowego współistnienia. Poczynania ZSRR na arenie międzynarodowej nie potwierdzały, niestety, tych deklaracji. Po opanowaniu władzy przez komunistów na Kubie, Sowieci nie zawahali się instalować tam rakiet z bronią nuklearną. Gdy w październiku 1962 r. Stany Zjednoczone zażądały usunięcia rakiet z Kuby, a władze sowieckie sprzeciwiały się temu, świat stanął wobec groźby wojny nuklearnej. Kryzys ten został wprawdzie zażegnany, ale następca Chruszczowa ? Leonid Breżniew kontynuował różnego rodzaju agresywne działania, zmierzające do narzucania sowieckiego panowania innym państwom, głównie w Azji i w Afryce, a także w Ameryce Południowej. Niestety, ZSRR miał w tym zakresie znaczne sukcesy. Skuteczność tych działań wspomagały akcje pacyfistyczne na Zachodzie.
W r. 1976 gotowy był plan Układu Warszawskiego, który zakładał ? z udziałem wojsk LWP ? opanowanie przez ZSRR państw Europy Zachodniej. Plany te znał płk Ryszard Kukliński. Wiedząc, że zbrojny konflikt doprowadzi do użycia broni atomowej i śmierci kilku milionów Polaków, przekazał informacje na ten temat najwyższym władzom USA. Powiadomiono władze sowieckie, że ich plany agresji są znane Stanom Zjednoczonym, a jednocześnie NATO ożywiło przygotowania obronne. ZSRR zrozumiał, że przecenia swoje możliwości, a gospodarka obozu sowieckiego przeżywała kolejne kryzysy.
Jednym z przejawów tych kryzysów były strajki, które wybuchły w PRL w czerwcu 1976 roku. Zostały one stłumione, ale po raz pierwszy w zmaganiach z sowieckim panowaniem uczestniczyli nie tylko robotnicy, ale także powstałe w tym czasie inteligenckie organizacje opozycyjne, takie jak: Komitet Obrony Robotników (KOR), Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), Wolne Związki Zawodowe i coraz liczniejsze organizacje chłopskie. W pełni uzasadnia to przyjęcie roku 1976 jako początku rodzenia się wielkiego Ruchu Solidarność.
Wydarzeniem o olbrzymim znaczeniu w r. 1978 stał się wybór Karola Wojtyły na Stolicę Apostolską. Pierwsza pielgrzymka Ojca Świętego Jana Pawła II do Ojczyzny w czerwcu 1979 r. jeszcze bardziej ożywiła opozycyjne wobec ZSRR nadzieje. W lipcu i sierpniu 1980 r. doszło w PRL do masowych strajków, w efekcie których powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność, liczący ponad 10 milionów członków.

 

Znaczenie Encyklopedii Solidarności
Podkreślałem już na wstępie, że szersza wiedza i świadomość znaczenia roli Solidarności w historii są niewystarczające i pełne nie tylko białych plam, ale również zakłamań. Uważam, tak jak inicjatorzy opracowania Encyklopedii Solidarności, że publikacja ta może w sposób zasadniczy przyczynić się do upowszechnienia wiedzy o tym wielkim i ważnym wydarzeniu.
Zgodnie z wielowiekowymi doświadczeniami ludzkości, jedną z najlepszych form popularyzacji wiedzy są encyklopedie. Słowo to pochodzi od greckiego wyrazu encyklopaideia, oznaczającego ?zakres wiedzy?. W bibliologii dało ono nazwę dziełu zawierającemu artykuły dotyczące wszystkich dziedzin wiedzy (encyklopedie ogólne) lub ograniczonemu do jednej dziedziny, epoki lub terytorium (encyklopedie specjalne). Przykładem encyklopedii specjalnej, i w pewnym sensie wzorem dla ?Encyklopedii Solidarności 1976-1989?, jest ?Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego?.

 

(?)
Antoni Lenkiewicz

 
Wyświetlony 4911 razy
Więcej w tej kategorii: « Narkotyki w oświacie Gorzki chleb »
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.