poniedziałek, 21 czerwiec 2010 16:41

Deo Optimo, Maximo czyli słów kilka o słynnym ołtarzu, którego już nikt nie pamięta

Napisane przez

Ołtarz z katedry wrocławskiej fundacji biskupa Andrzeja Jerina był kiedyś jednym z najbardziej znanych i podziwianych obiektów miasta; prawdziwą chlubą Wrocławia. Dla polskiego królewicza Władysława (późniejszego króla Władysława IV) chęć obejrzenia ołtarza była jednym z głównych impulsów do odwiedzenia miasta. Niestety, po II wojnie światowej ołtarz uległ częściowemu zniszczeniu, został usunięty z katedry i w pewnym sensie zapomniany. Warto jednak zainteresować się tym wspaniałym obiektem, tak silnie związanym z Wrocławiem i katedrą, oraz zadać sobie pytanie, na czym polegała jego wyjątkowość.

 

XVI wiek jest dla Kościoła katolickiego na Dolnym Śląsku czasem wielkiej próby. Po wystąpieniu Marcina Lutra w 1517 roku, idee reformacji przenoszą się tu bardzo szybko i doskonale przyjmują, zarówno wśród świeckich, jak i u duchowieństwa. Sytuacja Kościoła katolickiego staje się wręcz tragiczna, liczba jego wiernych topnieje w zastraszającym tempie. Biskupi wrocławscy są niemal bezradni. Nie mogąc zdobyć się na działanie, uciekają do Nysy będącej ich posiadłością. Wobec przeważających sił protestantów Kościół wrocławski nie potrafi zdobyć się na walkę. Szczęśliwie Śląsk od 1526 roku znalazł się pod panowaniem katolickiej dynastii Habsburgów, i być może, dzięki temu Ostrów Tumski pozostał w rękach katolików.

Reformacja była wstrząsem dla Kościoła katolickiego w całej Europie. Reakcją na zaistniałą sytuację było zwołanie Soboru Trydenckiego (1545-1563). Działania Soboru zarówno porządkowały sprawy wewnątrz Kościoła, jak i dążyły do konfrontacji z protestantami, dzięki niemu Kościół został odnowiony i mógł ze zdwojoną siłą przystąpoć do walki o rząd dusz.
W trakcie Soboru Trydenckiego problem sztuki zszedł na drugi plan, nic dziwnego, gdyż należało rozpatrzyć przede wszystkim te najbardziej naglące ? dotyczące sakramentów, liturgii czy tradycji. Postanowienia dotyczące sztuki zostały jednak rozwinięte już po Soborze przez takich teologów, jak kardynałowie Gabriel Paleotti oraz Karol i Fryderyk Boromeuszowie.
Decyzje Soboru dawały impuls do walki Kościołom lokalnym. We Wrocławiu zostały one przyjęte w 1580 roku przez biskupa Marcina Gerstmana pod naciskiem kapituły katedralnej. Biskup starał się, co prawda, o wzmocnienie Kościoła i podniesienie moralnego i kulturalnego poziomu kleru katolickiego, ale jego postawa nie była jeszcze zdecydowana. Prawdziwym bojownikiem kontrreformacji został dopiero jego następca ? biskup Andrzej von Jerin (1541-1596).
Jerin został biskupem wrocławskim w 1586 roku na wniosek cesarza Rudolfa II. Jako pierwszy zaczął aktywnie przeciwdziałać reformacji. Umacniał dyscyplinę duchowieństwa i dążył do odrodzenia życia religijnego ? między innymi przez rozbudowę kultu eucharystycznego. Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że działania takie nie były łatwe, bo wrocławski Kościół przez cały czas znajdował się w defensywie.
Jednym z ważniejszych posunięć Jerina była fundacja wielkiego i wspaniałego ołtarza w 1590 roku. Wykonanie dzieła biskup zlecił dwóm wrocławskim mistrzom cechowym: złotnikowi Pawłowi Nitschowi i malarzowi Bartłomiejowi Fichtenbergerowi.
Ołtarz miał formę pentaptyku. Otwarty mieścił w sobie srebrne figury wykonane przez Pawła Nitscha. W szafie środkowej znajdowało się przedstawienie ukrzyżowania Chrystusa z Najświętszą Marią Panną i św. Janem Ewangelistą. Przy dolnej krawędzi znajdowała się srebrna tablica z inskrypcją:
ANDREAS, EPISCOPUS WRATISLAVIENSIS, SILESIAE SUPRAMUS CAPITANEUS,
ALTARE/ HOC EX PURO ARGENTO CONFLATUM, UT PIETATIS SUAE IN DEUM,
ET MUNIFICENTIAE/ IN ECCLESIAM MONUMENTUM EXTARET, PROPRIO AERE
F.F. ANNO CHR. MDXC
(Andrzej, biskup wrocławski i zwierzchnik Kościoła na Śląsku, ołtarz ten z czystego srebra odlany, aby jego miłości do Boga i hojności wobec Kościoła pomnik stanowił, z własnych pieniędzy zlecił wykonać w roku 1590)
(?)
Filip Maria Muszyński


 

Wyświetlony 4001 razy
Więcej w tej kategorii: « Wysypisko sztuki Nosimy w sobie chaos »
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.