niedziela, 29 sierpień 2010 08:20

Dobrobyt po chińsku

Napisał

Za początek wolnorynkowych reform w Chinach uznaje się posiedzenie XI Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin z grudnia 1978 roku, kiedy to przyjęto program tzw. Czterech Modernizacji: w przemyśle, rolnictwie, obronie narodowej oraz nauce i technice, a ponadto postanowiono otworzyć kraj na wpływy zewnętrzne. Ojcem chińskich reform jest Deng Xiaoping.

Komunistyczne władze chińskie zaczęły stopniowo odchodzić od prowadzenia przez państwo działalności gospodarczej, a z drugiej strony zaprzestawały bezpośredniego sterowania procesami ekonomicznymi. Uporządkowano sprawy własnościowe, zreformowano sektor finansowy, wprowadzając do niego mechanizmy rynkowe (banki, rynek kapitałowy, system ubezpieczeń). W 1981 roku pozwolono na drobną prywatną działalność gospodarczą, co spowodowało dynamiczny rozwój sektora prywatnego w zakresie zarówno handlu, jak i produkcji. Jednak dopiero w 1988 roku zalegalizowano prywatne przedsiębiorstwa zatrudniające ponad ośmiu pracowników. O bujnym rozkwicie sektora prywatnego świadczy wzrost liczby pracowników zatrudnionych w Chinach w prywatnych firmach. W latach 1989-2003 liczba ta wzrosła ponad 4 razy z 21,4 mln do 89,3 mln. W 1988 roku wprowadzono do chińskiej konstytucji zapis o ochronie własności prywatnej oraz usunięto termin "gospodarka planowa". Stopniowo spod państwowej kontroli uwalniane były ceny. Szacuje się, że w połowie lat 90. XX wieku około dwie trzecie państwowych firm chińskich przynosiło straty, co zdecydowanie osłabiało rozwój chińskiej gospodarki. Ale w latach 1998-2000 sprywatyzowano lub doprowadzono do upadłości około 5,5 tys. deficytowych dużych państwowych firm.
Chińskie władze zredukowały ograniczenia w handlu zagranicznym, zarówno taryfowe (cła), jak i pozataryfowe (pozwolenia na import i eksport, limity importowe, kontrole administracyjne). Na przykład w latach 1996-1998 przeciętna stawka celna została zmniejszona z 42,1% do 15%. Ponadto istnieją liczne zwolnienia, co powoduje, że rzeczywista stawka podatku importowego wynosi 2,7%. W latach 1996-2000 zmniejszono ilość importowanych artykułów poddawanych kontrolom administracyjnym ? z 1530 do 500. Ponadto w 1991 roku zniesiono system subsydiów eksportowych i importowych. W 2001 roku Chiny zostały przyjęte do Światowej Organizacji Handlu. Skutkiem powyższych reform w latach 1978-2004 handel zagraniczny Chin zwiększył się ponad 54 razy, do poziomu 1135 mld USD. W 2003 roku najważniejszymi partnerami handlowymi Państwa Środka były: Japonia (133,5 mld USD), USA (126,3 mld USD), Hong-Kong (87,4 mld USD), Korea Południowa (63,2 mld USD), Tajwan (58,4 mld USD), Niemcy (41,7 mld USD), Malezja (20,1 mld USD) i Singapur (19,3 mld USD). Do samych Stanów Zjednoczonych eksport z Chin w ciągu ostatnich 15 lat wzrósł o 1600%. W tym samym czasie import z krajów Unii Europejskiej zwiększył się o 600%. W 2002 roku Chiny podpisały porozumienie o utworzeniu CAFTA (China-ASEAN Free Trade Zone), czyli Strefy Wolnego Handlu między Chinami a państwami ASEAN (Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej, w skład którego wchodzą: Filipiny, Indonezja, Malezja, Singapur, Tajlandia, Brunei i Wietnam), która ma zacząć funkcjonować około roku 2010. Jeśli plany te zostaną zrealizowane, to będzie to największa strefa wolnego handlu na świecie.
Radykalnie ograniczono ingerencję państwa w gospodarkę wiejską. Zlikwidowano system komun ludowych i rozdzielono ziemię między chłopów, którzy odtąd mają pełną swobodę działań, zarówno w produkcji rolnej, jak i w zakresie obrotu płodami rolnymi. Przyznano obywatelom prawo swobodnego obrotu nieruchomościami.
Zmniejszono biurokrację. W 1982 roku liczbę ministerstw i urzędów centralnych zredukowano z 98 do 52, a stanowisk zastępcy przewodniczącego Rady Państwa z 13 do 2. W 1998 roku ilość ministerstw i komisji państwowych zmniejszono z 41 do 29 oraz o połowę zredukowano zatrudnienie w instytucjach centralnych. Zmniejszono również wydatki wojskowe oraz zredukowano ilość żołnierzy (z 4,8 mln w 1981 roku do 2,5 mln w 2004 roku). Rząd chiński przestrzega zasady równowagi budżetowej, podczas gdy jeszcze w 1979 roku deficyt budżetowy wyniósł oszałamiającą liczbę 55,5% PKB, już w latach 1981-84 został zredukowany do 2-3%. Należy zauważyć, że do połowy lat 90. XX wieku chiński rząd systematycznie redukował wydatki budżetowe liczone jako procent produktu krajowego brutto (z 31,2% w 1978 roku do 10,7% w 1995 roku), które w późniejszym okresie ponownie wzrosły (do 18,5% w 2003 roku). Chińskie rezerwy walutowe w latach 1993-2004 zwiększyły się 28 razy, z 22 mld USD do 615 mld USD. Dwucyfrową inflację zduszono do zera, a wystąpiła nawet niewielka deflacja (np. w 2002 roku ? 0,8%). W 2005 roku inflacja wynosi 2,7%.
Rozpoczęto wyprzedaż mieszkań komunalnych i zakładowych. Sprywatyzowano część szpitali. Wszystkie szkoły wyższe, zarówno państwowe, jak i prywatne, są odpłatne, a częściowo również średnie i podstawowe. W latach 1978-2003 ilość instytucji zajmujących się wyższą edukacją wzrosła 13-krotnie z 85 do 1108. W 2000 roku studiowało około 9 mln Chińczyków. Obecnie ponad 85% aktywności ekonomicznej Chińczyków regulowane jest przez mechanizmy wolnorynkowe. Należy zaznaczyć, że produkty prężnych prywatnych firm są coraz lepsze jakościowo, a wiele z nich to wyroby wysoko zaawansowane technologicznie.
Ważną rolę w rozwoju chińskiej gospodarki pełnią specjalne strefy ekonomiczne, które zostały zlokalizowane w rejonach graniczących z państwami, skąd pochodzi duża część inwestycji zagranicznych, czyli Hong-Kong, Tajwan, Makau. Podatek dochodowy od przedsiębiorstw z kapitałem chińsko-zagranicznym zlokalizowanych w tych strefach ustalono w wysokości 15%, z możliwością całkowitego zwolnienia w razie wieloletnich inwestycji. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Chinach ciągle rosną i w 2003 roku wyniosły 53,5 mld USD. Największymi inwestorami były firmy z: Hong-Kongu (17,7 mld USD), Wysp Dziewiczych (5,8 mld USD), Japonii (5 mld USD), Korei Południowej (4,5 mld USD), USA (4,2 mld USD), Tajwanu (3,4 mld USD), Singapuru (2 mld USD) i Samoa (1 mld USD). W latach 1980-2003 całkowita wartość inwestycji rocznie wzrosła z 91 mld juanów do 5,5 bln juanów, czyli aż 61-krotnie.

(?)
Tomasz Cukiernik
Wyświetlony 5271 razy
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.