czwartek, 23 wrzesień 2010 11:44

Holendrzy na Mazowszu

Napisane przez

Tak, jak w poprzednim, również i w tym miesiącu z przyjemnością można powitać książkę współpracownika naszego pisma. Jest nim Jerzy Szałygin, a praca nosi tytuł Katalog zabytków osadnictwa holenderskiego na Mazowszu.

Należy przypomnieć jego teksty zamieszczone na łamach "Opcji", traktujące o tym zagadnieniu (Kolonizacja "olęderska" w Polsce ? niedoceniony fenomen, nr 7-8/2002 i "Olędry" w XXI wieku. Przeszłość dla przyszłości, nr 6/2004). Książka mówi obszernie i interesująco o tym, co było zasygnalizowane w obu artykułach. Jej układ jest bardzo przejrzysty, stopniowo i logicznie wprowadza ona w sedno sprawy.
Powiada się o przedrozbiorowym państwie "Rzeczpospolita Obojga Narodów". W istocie tych narodów było znacznie więcej, czego świadomość ma chyba każdy, kto nieco interesuje się historią. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że byli wśród nich Holendrzy. I to w środku kraju, bo na Mazowszu. Równie ważne i to, że osadnicy ci byli wyznania mennonickiego, jednego z odłamów protestanckich, dokładniej anabaptystów. Prześladowani w Holandii i Niemczech, azyl znaleźli w Polsce począwszy od XVI w., co zaprzecza bzdurnym, rozpowszechnianym poglądom o rzekomym odwiecznym polskim szowinizmie religijnym, etnicznym i narodowym.
Oczywiście, wydobywam z książki te wątki w barbarzyńskim uproszczeniu. Dokładnie omawia je autor we wprowadzeniu, zwłaszcza części dotyczącej uformowania się mennonitów oraz dziejów kolonizacji holenderskiej w Polsce. To samo dotyczy ogólnej charakterystyki wsi holenderskich już na Mazowszu (tu koloniści ci pojawili się na początku XVII w.) ? ich typy, układ osadniczy, wygląd zagrody i poszczególnych budynków mieszkalnych i gospodarskich, odmiennych od "typowo" polskich. Dla wielu może to być sporą rewelacją.
Wreszcie część zasadnicza (właściwie każda z części pracy jest zasadniczą), czyli ów tytułowy katalog zabytków osadnictwa holenderskiego. na Mazowszu. Wieś po wsi, a jest ich tu uwzględnionych 191, naturalnie położonych wzdłuż cieków wodnych, gdzie byli osadzani ci koloniści. W każdym przypadku zwarty opis wsi z podaniem, od kiedy pojawili się holenderscy koloniści, z mapką terenu (coś dla smakoszy ? wiele mapek pochodzi z Mapy Kwatermistrzostwa z roku 1830), zdjęciami ilustrującymi konkretne zabytki, często planami pokazującymi układ wnętrz budynków.
Wszystko to ujawnia bogactwo dziedzictwa kulturowego w Polsce. Także ekonomicznego. Jednocześnie zaskakującego. To też fragment naszej historii. Bez jego znajomości o ileż uboższa byłaby nasza wiedza o przeszłości kraju...

(?)

Marek Arpad Kowalski

Jerzy Szałygin, Katalog zabytków osadnictwa holenderskiego na Mazowszu, Wydawn. DiG i Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2004
Wyświetlony 4029 razy
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.