czwartek, 11 listopad 2010 17:22

Kartki z kalendarza

Napisane przez

grudzień

 
1 grudnia
1825 ? Zmarł Aleksander I Romanow ? car Rosji i król Polski.
1830 ? W Warszawie założone zostało Towarzystwo Patriotyczne. Domagało się walki zbrojnej o niepodległość, obrony swobód obywatelskich i reform społecznych. Prezesem był Joachim Lelewel.

1918 ? Zjednoczenie Serbów, Chorwatów i Słoweńców w Królestwo SHS, które po 10 latach otrzymało nazwę Jugosławii.
1923 ? Nota ministra spraw zagranicznych Sowietów Cziczerina do Stolicy Apostolskiej o uznanie Sowietów, de iure połączone z obietnicą zaniechania prześladowań katolików. Wobec negatywnego stanowiska Watykanu Sowiety wzmogły prześladowania księży katolickich.
1943 ? Zakończyła się konferencja w Teheranie (od 28 XI; J. Stalin, F.D. Roosevelt, W. Churchill). Uzgodniono działania przeciw Niemcom i ich sojusznikom. Podjęto decyzję o reaktywowaniu frontu w zachodniej Europie i zobowiązania dotyczące współpracy po wojnie. Podstawą granicy polsko-radzieckiej miała być linia Curzona (na Bugu), zachodnia miała być oparta na Odrze.

2 grudnia
1789 ? W Warszawie odbyła się czarna procesja. Manifestację miast królewskich prowadził Jan Dekert, burmistrz Starej Warszawy. W memoriale złożonym królowi i sejmowi domagano się prawa nabywania dóbr ziemskich i głosu w sejmie.
1872 ? Zmarł Wincenty Pol (ur. 1807), poeta, badacz geografii ziem polskich, uczestnik powstania 1830-31 na Litwie oraz konspiracji popowstaniowej i ruchu rewolucyjnego w Galicji. Był autorem popularnych liryków powstańczych (Pieśni Janusza, 1835) i poematu Pieśń o ziemi naszej (1835). Pochodził z rodziny niemieckiej (ojciec nazywał się Pohl von Pollendorf).
1922 ? Wydzielenie przez Stolicę Apostolską Górnego Śląska z diecezji wrocławskiej.
1932 ? Projekt wydawców polskich dotyczący utworzenia dla wszystkich narodów słowiańskich jednolitej pisowni i alfabetu.
1934 ? Zamordowanie w Leningradzie członka partii i rządu sowieckiego Sergiusza Kirowa początkiem walki Stalina z opozycją.
1938 ? Wicepremier E. Kwiatkowski przedstawił sejmowi projekt planu modernizacji Polski do roku 1954.
1941 ? W Warszawie zmarł marszałek Edward Rydz-Śmigły (ur. 1886), pochowany na Powązkach pod nazwiskiem Adam Zawisza.
1942 ? W getcie warszawskim powstała Żydowska Organizacja Bojowa ? zbrojna organizacja konspiracyjna składająca się z istniejącego od marca 1942 r. Bloku Antyfaszystowskiego. Komendantem głównym Mordechaj Anielewicz.
1991 ? Polska, jako pierwsze państwo, uznała niepodległość Ukrainy.

3 grudnia
1655 ? Zmarł Stefan Czarniecki (ur. 1599), wojewoda ruski i hetman polny koronny. Uczestnik walk z Kozakami (Żółte Wody i Beresteczko) i Szwedami w czasie "potopu" (1655-60).
1830 ? Rada Administracyjna Królestwa Polskiego, poszerzona o przedstawicieli Towarzystwa Patriotycznego, przekształciła się w Rząd Tymczasowy, na czele którego stanął książę Adam Czartoryski.
1918 ? Sejm dzielnicowy w Poznaniu, przy udziale 1200 delegatów z Pomorza, Śląska, Prus Wschodnich i Mazur zatwierdził Naczelną Radę Ludową, jako władzę dla Wielkopolski, powierzając jej kierownictwo na terenie zaboru pruskiego. Jednym z czołowych działaczy był W. Korfanty.
1978 ? Ojciec Święty Jan Paweł II mianował ks. dr Franciszka Macharskiego arcybiskupem metropolitą krakowskim.

4 grudnia
1422 ? W Lubicy koło Kieżmarku zmarł Mikołaj Trąba (ur. 1358), arcybiskup gnieźnieński, pierwszy prymas Polski. 1403-1412 podkanclerzy koronny i doradca Władysława Jagiełły. Był jednym z kandydatów na papieża.
1829 ? W Warszawie zmarł Jan Paweł Woronin, poeta, od 1815 biskup krakowski i senator Królestwa Polskiego, od 1828 arcybiskup warszawski i prymas Polski.
1926 ? W poznańskim hotelu Bazar odbył się zjazd Obozu Wielkiej Polski.
1941 ? Władysław Sikorski i Józef Stalin podpisali w Moskwie układ o przyjaźni i pomocy wzajemnej.

5 grudnia
1414 ? Rozpoczął obrady Sobór w Konstancji, w czasie którego wybitną rolę odegrał Paweł Włodkowic, profesor Akademii Krakowskiej.
1830 ? Józef Chłopicki, popierany przez prawicę, ogłosił się dyktatorem powstania listopadowego.
1915 ? W Warszawie powstało Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie" ? partia reprezentująca na terenach byłego Królestwa Polskiego lewicę ruchu ludowego.
1925 ? W Warszawie zmarł Władysław Reymont. Sławę pisarską w kraju i za granicą przyniosła mu epopeja Chłopi, czego wyrazem było przyznanie mu literackiej Nagrody Nobla (1924 r.).

6 grudnia
1656 ? W siedmiogrodzkim mieście Radnot król szwedzki Karol Gustaw zawarł przymierze antypolskie z elektorem pruskim Fryderykiem Wilhelmem, Bohdanem Chmielnickim, Bogusławem Radziwiłłem i księciem Siedmiogrodu Jerzym II Rakoczym. Ustalono podział Rzeczypospolitej między uczestników przymierza.
1916 ? Gubernatorowie warszawski i lubelski powołali Tymczasową Radę Stanu z siedzibą w Warszawie, namiastkę przedstawicielstwa polskiego.
1926 ? Przyznanie ulg Niemcom w związku z ich przystąpieniem do Ligi Narodów. Odwołana została Komisja Kontrolująca Rozbrojenia, cofnięty nakaz burzenia twierdz oraz inne rygorystyczne nakazy traktatu pokojowego.
1953 ? Zmarł Konstanty Ildefons Gałczyński (ur. 1905).

7 grudnia
1550 ? W Katedrze wawelskiej koronacja Barbary Radziwiłłówny na królową Polski.
1925 ? Uchwalenie na 37. sesji Ligi Narodów prawa Polski do utrzymywania straży wojskowej na Westerplatte w Gdańsku.
1941 ? Japończycy bez wypowiedzenia wojny zaatakowali bazę amerykańskiej floty wojennej w Pearl Harbour. II wojna światowa rozszerzyła się na Daleki Wschód.
1970 ? Kanclerz RFN Willy Brandt podpisał z premierem Józefem Cyrankiewiczem układ O podstawach normalizacji wzajemnych stosunków między PRL i RFN.

8 grudnia
1507 ? W Piotrkowie powołano na tron Zygmunta, syna Kazimierza Jagiellończyka. Panował jako Zygmunt I Stary przez 41 lat.
1854 ? Papież Pius IX ogłosił dogmat o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny.
1918 ? Formalne powołanie polskiej marynarki wojennej (faktycznie 1919-1920). Składała się z floty, oddziałów lądowych i lotnictwa morskiego.
1919 ? Rada Ambasadorów państw Ententy ustaliła wschodnią linię graniczną dla Polski. Była to dawna linia graniczna Rosji z Austrią wzdłuż Bugu, na północ Brześć-Grodno, na granicy litewsko-polskiej linia gen. Focha przez Augustowskie do Jeziora Wisztynieckiego na północ po linii Grodno-Dyneburg. Rozgraniczenie zwane linią Curzona w wyniku polskich operacji wojskowych przesuwa się na wschód. 1953 ? Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński, przeniesiony do kolejnego miejsca odosobnienia, w Stoczku koło Lidzbarka, dokonał aktu duchowego oddania się Matce Bożej.
1965 ? W Bazylice św. Piotra nastąpiło uroczyste zakończenie obrad Synodu Watykańskiego II.

9 grudnia
1896 ? Zmarł Alfred Nobel.
1918 ? W Lublinie otwarto Katolicki Uniwersytet Lubelski (KUL).
1922 ? Wybór Gabriela Narutowicza na prezydenta RP.
1937 ? W Warszawie zmarł znakomity pisarz Andrzej Strug (Tadeusz Gałecki).
1990 ? W drugiej turze wyborów prezydenckich zwyciężył Lech Wałęsa.

10 grudnia
1671 ? Turcja wypowiedziała wojnę Rzeczypospolitej i zażądała wycofania wojsk polskich z Podola i Ukrainy.
1927 ? Historyczne wystąpienie w Lidze Narodów Marszałka J. Piłsudskiego w sprawie zatargu litewsko-polskiego. Marszałek rozwiązuje tysiące drobnych komplikacji, wysuwanych przez Waldemarasa, kategorycznym zapytaniem: wojna czy pokój? Wobec wyrzeczenia się stanu wojny Rada Ligi Narodów poleca Waldemarasowi nawiązanie normalnych stosunków sąsiedzkich z Polską.
1936 ? Abdykacja króla angielskiego Edwarda VIII spowodowana brakiem zaakceptowania przez rząd jego ślubu z obywatelką amerykańską p. Simpson. Tron objął książę Yorku Jerzy VI.
1996 ? Wisława Szymborska odebrała z rąk króla Szwecji Karola XVI Gustawa literacką Nagrodę Nobla.

11 grudnia
1501 ? Aleksander Jagiellończyk, syn Kazimierza Jagiellończyka, został ukoronowany w Katedrze Wawelskiej na króla Polski.
1618 ? W Dywilinie rozejm Rzeczypospolitej z Rosją, zawarty na 14 i pół roku. Rzeczpospolita zobowiązała się do powstrzymania się od wszelkich kroków nieprzyjacielskich, uzyskała ziemię smoleńską, siewierską i czernichowską. Władysław Waza zachował prawo do używania tytułu cara rosyjskiego.
1718 ? Pod Fredriskhald poległ król Szwecji Karol XII. Protektor Stanisława Leszczyńskiego, którego osadził na tronie polskim, zmuszając do abdykacji Augusta II (1706 r.).
1937 ? Jednomyślna uchwała Wielkiej Rady Faszystowskiej o wystąpieniu Włoch z Ligi Narodów.

12 grudnia
1586 ? W Grodnie w wieku 53 lat zmarł król Stefan Batory. Był drugim królem elekcyjnym, wybranym po ucieczce do Francji Henryka Walezego.
1823 ? W Wilnie urodził się Władysław Ludwik Anczyc, poeta i publicysta. W Krakowie założył słynną później drukarnię. Jest autorem pieśni Hej strzelcy wraz. Zmarł w roku 1883.


1981 ? W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. władze PRL wprowadziły stan wojenny. Celem było zniszczenie ogólnonarodowego ruchu "Solidarność" i przywrócenie monopolistycznych rządów partii komunistycznej. Stan wojenny wprowadzono z pogwałceniem nawet obowiązującego w PRL prawa. Efektem stanu wojennego była wieloletnia stagnacja i coraz głębszy kryzys w Polsce.

13 grudnia
1349 ? Wikariusz Katedralny Marcin Baryczka upomniał króla Kazimierza Wielkiego, aby nie odprawiał od siebie żony Adelajdy i nie utrzymywał na dworze kochanek. Wzburzony król kazał Baryczkę utopić w Wiśle. Od tego roku męczennik ks. Marcin Baryczka stał się patronem wikarych katedralnych.
1545 ? W Trydencie z inicjatywy papieża Pawła III rozpoczął obrady Sobór dla przeprowadzenia reform w Kościele katolickim. Jedność Kościoła została zagrożona po wystąpieniach Lutra, Kalwina i innych tzw. reformatorów.
1800 ? Na ulicach Warszawy pojawili się listonosze.
1867 ? We Francji zmarł Artur Grottger (ur. 1837), wybitny malarz. Jeden z czołowych przedstawicieli romantyzmu w malarstwie polskim. Głównym tematem twórczości było powstanie styczniowe. Pochowany we Lwowie.
1924 ? Przyznanie Nagrody Nobla Władysławowi Reymontowi za utwór "Chłopi".
1939 ? Generalny gubernator Frank wprowadził przymus pracy dla Polaków od 14. roku życia. To m.in. było podstawą masowej wysyłki ludności polskiej do pracy niewolniczej w Niemczech.
1966 ? W Stanach Zjednoczonych zmarł Stanisław Mikołajczyk (ur. 1901), działacz ruchu ludowego. W latach 1930-35 poseł na Sejm, 1939-40 wiceprzewodniczący Rady Narodowej, 1940-43 wicepremier i minister spraw wewnętrznych rządu emigracyjnego, w 1943 premierem. 28 VI 1945 wicepremier i minister rolnictwa w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej. Od 31 X 1945 prezes PSL. Przewodził legalnej opozycji. W październiku 1947 uciekł z Polski i osiadł w USA.
1980 ? W Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie prapremiera sztuki Karola Wojtyły Brat naszego Boga.
1981 ? Generał Jaruzelski w przemówieniu radiowo-telewizyjnym poinformował o wprowadzeniu stanu wojennego i ukonstytuowaniu się Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON). Kontrolowano rozmowy telefoniczne, zablokowano międzynarodowe połączenia lotnicze, kolejowe i autobusowe. Zawieszono działalność prasową (wychodziły tylko dwie gazety, zmilitaryzowano Polskie Radio i Telewizję Polską. Działacze "Solidarności" aresztowani i internowani według wcześniej przygotowanych spisów. Obowiązywała godzina milicyjna (22.00-6.00).

14 grudnia
1828 ? W Szkole Podchorążych Artylerii w Warszawie zawiązane zostało tajne Sprzysiężenie Podchorążych, którym kierował ppor. Piotr Wysocki.
1915 ? Podział zdobytych i okupowanych terytoriów byłego zaboru rosyjskiego między Austrię i Niemcy. Tereny północne Królestwa podległy zarządom wojskowym Niemiec, południowe ? Austrii. Linia podziału stanowiła zamkniętą granicę dla wolnego ruchu cywilnego.
1937 ? Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych o osadzeniu w obozie izolacyjnym w Berezie Kartuskiej szkodników życia publicznego, których skazanie wyrokiem sądowym z różnych względów jest niemożliwe.
2002 ? Prasa ujawniła raport dla Rady Państwa i Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej. Za religijnych ekstremistów uznano katolików, protestantów, sekciarzy, cudzoziemców ? oprócz prawosławnych, buddystów i żydów. Według raportu, najgroźniejsi są katolicy.

15 grudnia
1575 ? Królową Polski została Anna Jagiellonka (ostatnia z Jagiellonów), a Stefan Batory, pod warunkiem małżeństwa z nią ? królem.
1948 ? Powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, partii marksistowsko-leninowskiej, kierowniczej siły politycznej narodu polskiego. PZPR powstała z połączenia PPR i "odrodzonej" PPS.
1970 ? W Gdańsku, Gdyni, Elblągu i Szczecinie robotnicy zaprotestowali przeciw kolejnemu wzrostowi cen na podstawowe produkty żywnościowe i inne, wprowadzonemu przez Biuro Polityczne PZPR (I Sekretarzem był W. Gomułka). Władze dla stłumienia manifestacji użyły wojska i milicji. Strzelano z karabinów maszynowych w czołgach i z helikopterów. Liczby zabitych nigdy nie ustalono. Ciała były grzebane nocą przez funkcjonariuszy UB.

16 grudnia
1672 ? W opactwie Nevers, we Francji zmarł Jan II Kazimierz Waza (ur. 1609), król polski w latach 1648-68 (koronowany 1649). Bezskutecznie dążył do reformy państwa. W 1668 abdykował i wyjechał do Francji. W styczniu 1676 jego prochy sprowadzono do kraju i złożono w katedrze wawelskiej.
1712 ? Na mocy układu zawartego w Ribnitz Stanisław Leszczyński zrezygnował z praw do korony polskiej i zobowiązał się wydać oryginał aktu abdykacji Augusta II.
1918 ? Na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy powołana została Komunistyczna Partia Polski (do 1925 r. nosiła nazwę Komunistyczna Partia Robotnicza Polski). Była sekcją Międzynarodówki Komunistycznej. Od stycznia 1919 nielegalna.
1922 ? Na otwarciu salonu w gmachu Zachęty został zastrzelony Gabriel Narutowicz. Zabójstwa pierwszego Prezydenta Polski dokonał fanatyczny endek Eligiusz Niewiadomski, artysta malarz.
1980 ? W Gdańsku odsłonięto pomnik poświęcony robotnikom Stoczni Gdańskiej, zabitym w 1970 r.
1981 ? Strajkujących górników z Kopalni "Wujek" zaatakowały oddziały ZOMO. Według danych oficjalnych zginęło 7 górników. Sprawcy, po latach procesów, zostali uniewinnieni.

17 grudnia
1849 ? Parlament pruski zdecydował o ponownym wcieleniu Poznańskiego do Królestwa Prus.
1917 ? W Brześciu nad Bugiem zawarto rozejm między bolszewikami i Niemcami.

18 grudnia
1529 ? Królem Polski został Zygmunt August, syn Zygmunta I Starego i Bony, obrany za życia ojca. Władzę objął w 1548 r., po jego śmierci.
1830 ? Sejm polski pod naciskiem opinii publicznej ogłosił powstanie listopadowe za narodowe i zdjął z polskiego tronu Mikołaja I.
1939 ? Szef NKWD, Ławrientij Beria, podpisał rozporządzenie o rozpoczęciu przesiedleń Polaków w głąb Rosji.

19 grudnia
1914 ? Władze austriackie powołały oficjalnie I Brygadę Legionów. Jej dowódcą został Józef Piłsudski. Brygada ruszyła na front w rejon Tarnowa.

20 grudnia
1885 ? Zakończył się w Warszawie proces przeciw socjalistycznym przywódcom i działaczom "Proletariatu". Spośród 29 oskarżonych na karę śmierci skazano 4 osoby, resztę (m.in. L. Waryńskiego) na katorgę, zesłanie lub więzienie.
1922 ? Wybór Stanisława Wojciechowskiego, b. ministra spraw wewnętrznych, Prezydentem Rzeczypospolitej.
1963 ? Zmarł Gustaw Morcinek (ur. 1891), pisarz związany ze Śląskiem, nauczyciel, działacz plebiscytowy, poseł na Sejm, autor powieści o życiu śląskich górników.

21 grudnia
1867 ? Galicja otrzymała autonomię. Stolicą był Lwów, w którym działał sejm krajowy.
1937 ? Na Rynku w Krakowie odbył się po raz pierwszy konkurs krakowskich szopek, powtarzany odtąd corocznie (z wyjątkiem, oczywiście, lat niemieckiej okupacji).
1940 ? Powstała Delegatura Rządu na kraj, która była krajową agendą rządu emigracyjnego.
1948 ? Bolesław Bierut wybrany na I Zjeździe PZPR I Sekretarzem. Funkcję tę pełnił do 21 marca 1956.

22 grudnia
1914 ? Bitwa I Brygady Legionów pod Łowczówkiem, gdzie nastąpiło złamanie frontu austriackiego przez Rosjan. Front został uratowany.
1922 ? Pogrzeb Prezydenta Gabriela Narutowicza.
1960 ? Sejm PRL dokonał zmiany w Konstytucji, określając stałą liczbę posłów na 460.
1994 ? Podczas posiedzenia Senatu kontrowersje wywołała sprawa uczczenia pamięci generała Maczka. Z przygotowanej uchwały usunięto zapis, że "generał dobrze służył narodowi i Ojczyźnie". Ostatecznie jednak uchwałę przyjęto w pierwotnym brzmieniu.
1995 ? Marek Kamiński zdobył, po samotnej wędrówce, Biegun Południowy. Był to pierwszy w historii przypadek zdobycia obydwu biegunów w tym samym roku, przez tego samego człowieka.

23 grudnia
1595 ? W Brześciu n. Bugiem biskupi Kościoła prawosławnego z terenów wschodnich Rzeczypospolitej przystąpili do unii z Kościołem rzymskokatolickim. Akt zjednoczenia został podpisany w Rzymie w obecności papieża Klemensa VIII. W Kościele zwanym unickim lub grekokatolickim, dzisiaj także bizantyńskim, zachowany został w liturgii dotychczas używany język narodowy (po Soborze Trydenckim w Kościele zachodnim obowiązywał język łaciński).
1763 ? W czasie narady "familii" Czartoryskich, w której wziął udział baron Karol Keyserling, ambasador rosyjski w Polsce, zapadła decyzja o desygnowaniu Stanisława Antoniego Poniatowskiego na króla Rzeczypospolitej. Skuteczny przebieg elekcji miało zapewnić wkroczenie wojsk rosyjskich.
1831 ? W Ustianowie na Litwie zmarła w samotności Emilia Plater (ur. 1806), ochotniczka powstania listopadowego na Żmudzi, współorganizatorka oddziału partyzanckiego. Po przybyciu regularnych wojsk polskich była dowódcą kompanii. Odmówiła wycofania się do Prus, chcąc przedostać się do Królestwa Polskiego.
1923 ? Zgon znakomitego artysty malarza i działacza społecznego Włodzimierza Tetmajera.
1991 ? Sejm powołał rząd Jana Olszewskiego.

24 grudnia
1798 ? W Zaosiu koło Nowogródka urodził się Adam Mickiewicz (zm. 1855).
1927 ? W Poznaniu otwarta została pierwsza stacja radiofoniczna o mocy 1,5 KW.
1996 ? Największa w Polsce szopka bożonarodzeniowa stanęła we wrocławskim kościele pw. Najświętszej Maryi Panny. Jej twórcą od 30 lat jest ks. Kazimierz Błaszczyk. W szopce jest 1500 ruchomych figur, ok. 2 tys. kolorowych światełek zdobiących 250 choinek.

25 grudnia
1025 ? W Gnieźnie odbyła się koronacja Mieszka II, syna zmarłego (17 VI) tego samego roku Bolesława I Chrobrego, który wyznaczył go na swego następcę.
1076 ? Za zgodą papieża Grzegorza VII w Katedrze gnieźnieńskiej, odbudowanej w 1064 r., odbyła się uroczysta koronacja króla Bolesława II Śmiałego, która wzbudziła niechęć panów niemieckich.
1294 ? Zmarł książę gdański Mściwój II. Pomorze Gdańskie przejął po jego śmierci (zgodnie z układem w Kępnie z 1282 r.) Przemysław II.
1856 ? Na ulicach Warszawy pierwsze lampy gazowe. ? Tysiące osób przechodziło tłumnie po chodnikach, przypatrując się temu przedsięwzięciu ? donosił "Kurier Warszawski".
1914 ? W Warszawie utworzony został Komitet Narodowy Polski, reprezentant polskich kół prorosyjskich. Prezesem Komitetu Wykonawczego był Roman Dmowski. W sierpniu 1917 KNP stał się podstawą utworzonej w Moskwie prorosyjskiej Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego.
1916
? W Krakowie, w założonym przez siebie przytułku dla mężczyzn, zmarł Brat Albert (Adam Chmielowski). Urodził się 20 sierpnia 1845 r. w Igołomi k. Krakowa. Jako 17-letni młodzieniec brał udział w Powstaniu Styczniowym. Został ciężko ranny (utracił nogę). Po odzyskaniu zdrowia ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Monachium. Karierę artysty malarza przerwał, obierając drogę św. Franciszka służenia nędzarzom, których zbierał na ulicach Krakowa.
? Protestując przeciw proklamacji państw centralnych, proponującej utworzenie państwa polskiego panowaniu rosyjskiemu wydartego, cesarz Rosji Mikołaj II zapowiedział utworzenie wolnej Polski z wszystkich trzech jej rozdzielonych terytoriów.

26 grudnia
1545 ? W Krakowie zmarł Ludwik Just Decjusz. Przybył do Polski z Alzacji. Został rajcą miejskim i opiekunem kościoła Mariackiego, król Zygmunt Stary powołał go na swojego sekretarza i doradcę. Za jego sprawą została przeprowadzona reforma monetarna (po raz pierwszy rozpoczęto bić polską złotą monetę).
1655 ? Zakończyła się obrona Jasnej Góry. Po ośmiu dniach oblężenia Szwedzi zaprzestali dalszej walki i odstąpili spod klasztoru.
1905 ? Centralny Komitet Robotniczy PPS wydał odezwę wzywającą do strajku powszechnego w miastach i tworzenia samorządu rewolucyjnego.
1918 ? Pomimo sprzeciwu niemieckich władz centralnych o godz. 21 do Poznania przybył Ignacy Paderewski, witany spontanicznym entuzjazmem ludności.
1948 ? kard. Józef Midszenty został uwięziony przez węgierskie władze komunistyczne.

27 grudnia
1355 ? Król Polski Kazimierz III przyjął w Kaliszu hołd lenny złożony mu przez księcia mazowieckiego Siemowita III, ze wszystkich ziem Mazowsza.
1529 ? Przyłączenie Mazowsza do Korony. Ludność Mazowsza niechętnie przyjęła przedstawicieli króla; wkraczając do Warszawy zostali obrzuceni wyzwiskami.
1587 ? W katedrze na Wawelu ukoronowany na króla Polski Zygmunt III Waza, siostrzeniec ostatniego monarchy z dynastii Jagiellonów, Zygmunta Augusta.
1918 ? W Poznaniu rozpoczęło się powstanie wielkopolskie dla uwolnienia Wielkopolski i Pomorza spod władzy zaborczej. Do połowy stycznia 1919 r. powstańcy wyzwolili niemal całą Wielkopolskę. Powstaniem kierował Komisariat Naczelnej Rady Ludowej (W. Korfanty, ksiądz St. Adamski i A. Poszwiński).
1935 ? Pierwsza obserwacja najodleglejszej planety ? Plutona ? za pomocą przyrządów polskiej konstrukcji. Dotychczas Pluton uchodził za niedostępną strefę badań dla polskich obserwatorów astronomicznych.
1939 ? W Wawrze pod Warszawą Niemcy dokonali masowej egzekucji 107 ludzi wyciągniętych w nocy z łóżek.

28 grudnia
1916 ? Raport posła Paleologue'a do rządu francuskiego o niebezpiecznych dla Koalicji stosunkach w Rosji, wynikających z przyjaznej Niemcom polityki carowej i rządu.
1925
? Sejm uchwalił ustawę o reformie rolnej. Parcelacji nie podlegały gospodarstwa do 180 ha (60 ha w rejonach przemysłowych, na kresach 300 ha, 700 ha w majątkach przemysłowych). Właściciele mieli otrzymać pełne odszkodowanie. Założono parcelowanie 200 ha rocznie ? przez pierwszych 10 lat.
? Pierwszy Wszechpolski Zjazd Obywateli Polskich Wyznania Mahometańskiego.
1981 ? Jako ostatnia w kraju, przerwała strajk, kopalnia "Piast".
1996 ? We Wrocławiu rozpoczęło się XVIII Europejskie Spotkanie Młodych, inspirowane przez ekumeniczną wspólnotę Taize, z udziałem 70 tys. młodzieży Europy i świata.

29 grudnia
1380 ? Zmarła Elżbieta, królowa węgierska i polska, córka Władysława Łokietka.
1655 ? W Tyszowcach (k. Tomaszowa Lubelskiego) konfederację zawiązali hetman wielki koronny St. Potocki i hetman polny St. Lanckoroński. Porzuciwszy króla szwedzkiego Karola X Gustawa opowiedzieli się po stronie Jana Kazimierza.
1948 ? W Polsce zniesiono system kartkowy.

30 grudnia
1793 ? Ambasadorem rosyjskim w Warszawie został mianowany Osip Igelstrom (1737-1817). Podczas insurekcji warszawskiej (1794) wyparty z Warszawy.
1919 ? Łotwa, zagrożona przez niemiecką grupę bojową Bermonta i równocześnie walcząca z bolszewikami, poprosiła Polskę o pomoc wojskową. Naczelny Wódz powierza współdziałanie z armią łotewską gen. Śmigłemu-Rydzowi.
1928 ? Przejęcie przez państwo cywilnego lotnictwa w Polsce i utworzenie państwowego przedsiębiorstwa "Lot".
1944 ? Dekret formalnie reaktywujący Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP). Faktycznie powołano zupełnie nową organizację.

31 grudnia
1435 ? W Brześciu Kujawskim zawarty został pokój wieczysty między Polską a Zakonem Krzyżackim.
1666 ? Wojny naruszyły gospodarkę Rzeczypospolitej i sytuację finansową państwa. Dzierżawca mennicy krakowskiej Tytus Liwiusz Boratini zaproponował, dla ratowania skarbu, wypuszczenie miedzianych szelągów o wartości nominalnej 1/3 grosza. Do końca roku wybito "boratynków" na sumę około 10 mln zł. Pieniądze te stale traciły na wartości na skutek inflacji i coraz mniejszej zawartości kruszcu.
1668 ? W czasie sejmu konwokacyjnego zastanawiano się nad kandydaturami na tron polski księcia neuburskiego Filipa Wilhelma lub księcia Lotaryngii Karola. Podkanclerzy koronny Andrzej Olszowski zaproponował osobę Michała Korybuta Wiśniowieckiego (syna Jeremiego), czym uzyskał poparcie szlachty.
1925 ? Cena dolara ? 12,5 złotego. Spadek złotówki zapowiadał kryzys wewnętrzny.
1939 ? W Polsce zarejestrowano 54 000 pojazdów samochodowych.
1943 ? Z inicjatywy PPR powołana została w Warszawie Krajowa Rada Narodowa (KRN), przewodniczącym Bolesław Bierut. W polityce zagranicznej zasadą miała być przyjaźń i współpraca z ZSRR. KRN powołała Armię Ludową (AL).
1944 ? Zgodnie z "ustawą" Krajowej Rady Narodowej (KRN), PKWN został przekształcony w Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej ? rewolucyjny rząd ludowo-demokratyczny. Premierem został Edward Osóbka-Morawski, a wicepremierami Władysław Gomułka i Stefan Janusz. Siedzibą był Lublin, a od 1 II 1945 Warszawa. Przewodniczący KRN nosił od tego dnia tytuł prezydenta.
1956 ? Dekret nowelizujący stosunki Państwo-Kościół podpisany przez rząd PRL i Episkopat Polski. Zliberalizowano m.in. zasady obsadzania stanowisk kościelnych i zezwolono na powrót religii do szkół.
1980 ? Jan Paweł II ogłosił Cyryla i Metodego ze św. Benedyktem patronami Europy.
1982 ? Decyzją Rady Państwa w całej Polsce zawieszony został stan wojenny.


 
Opracowała Halina Nehring
Wyświetlony 10448 razy

Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.