Wydrukuj tę stronę
niedziela, 19 grudzień 2010 12:34

Historyk obiektywny

Napisał

Czytając dzieło Roberta Howarda Lorda "Drugi rozbiór Polski", które zostało dwukrotnie wydane przez PAX (1973, 1984), w nakładzie kilkuset egzemplarzy, a następnie już nie wznawiane, znajduje się odpowiedź na pytanie, czy historyk w ogóle może być obiektywny.

Odpowiedź ta jest tym bardziej istotna, że dotyczy nowożytnych dziejów Polski, gdzie łatwo o emocje, selekcje faktów wspierających określoną tezę oraz ich interpretację na użytek bieżącej polityki. Jest to jednocześnie dzieło typowo amerykańskie, w którym nic, co jest wiadome, nie może być pominięte, napisane w stylu sensacyjnej walki wywiadów, dyplomatycznych zabiegów, szpiegowskich donosów i gonitw posłów i kurierów, którzy muszą okreś­lone wiadomości dostarczyć ściśle określonym osobom natychmiast i bez żadnej zwłoki. Wszystko to udokumentowane jest z naukową precyzją, doskonałością warsz­tatową i dociekliwością tak charakterystyczną dla wszystkich anglosaskich pisa­rzy kryminalnych, z ich umie­jętnością rozwikływania naj­bardziej nawet zawiłych ukła­dów, porozumień i spisków.

Robert Howard Lord urodził się 10 lipca 1885 roku w Plano w stanie Illinois w USA. Wywodził się z rodziny protestanckiej należącej do Kościoła episkopalnego. Ojciec jego był lekarzem. W latach 1903-1906 studiował historię na uniwersytecie Northwestern i Harward. Opiekunem naukowym i patronem naukowym młodego badacza był dyplomata i wybitny amerykański historyk Archibald Cary Coolidge, pełniący m.in. w latach 1890-1891 obowiązki sekretarza ambasady USA w Petersburgu. Lata 1908-1910 spędził w Berlinie, Wiedniu, Petersburgu i w Moskwie, a także we Lwowie i w Warszawie, zbierając materiały archiwalne do rozprawy doktorskiej, która stała się podstawą do monumentalnego dzieła ogło­szonego drukiem w Cam­bridge w 1915 roku pt. ?The Second Partition of Poland?. Mając 30 lat otrzymuje pierwszy stopień profesorski Uniwersytetu w Harwardzie. Przez półtora roku, od 1 maja 1918 roku do 9 września 1919 roku R.H. Lord jako członek zespołu ekspertów delegacji ame­rykańskiej na konferencje pokojową w Wersalu odegrał poważną rolę w sporze o przy­szłe granice państwa polskiego. Mając duży wpływ na prezydenta Wilsona, wielokrotnie i skutecznie hamował niekorzystne dla Polski zamierzenia premiera Wielkiej Brytanii Davida Lloyd George?a.
Lord wyznawał pogląd, że odbudowa państwa polskiego jest naprawą największej zbrodni politycznej, jaką znała Europa, przywróceniem zasady sprawiedliwoś­ci w stosunkach międzynarodowych, był głęboko prze­konany, że państwo polskie powinno być odbudowane w swoich granicach historycznych, a nie formowane jako nowy organizm polityczny w granicach ściśle etnicznych. Zasadę ?etnograficzną? uważał za niepraktyczną i nieprecyzyjną, zwra­cając uwagę na fałszowanie statystyk narodowościowych przez mocarstwa rozbiorowe i niepodobieństwo ustalenia bezspornych kryteriów przynależności narodowej. Zgłosił też wniosek, aby Polska otrzymała od Ligi Narodów mandat dla obszarów położonych na wschód od linii Bugu w celu przygotowania na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej plebiscytu, który rozstrzygnąłby o ich przynależności państwowej.
W roku 1921 został wybrany członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, a tytuł doktora honoris causa nadał mu Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. Po powrocie z konferencji w Wersalu w 1924 roku awansowany został do najwyższej rangi profesorskiej, obejmując po Coolidge?u katedrę nowożytnej historii Europy w Har­vard University. Miał wtedy lat 39. W dwa lata później opuścił uniwersytet i wstą­pił do katolickiego seminarium duchownego. Święcenia kapłańskie otrzymał 5 kwietnia 1929 roku. Rok później kardynał O?Connel powołał go na profesora his­t­orii w Seminarium św. Jana w Brighton, gdzie Lord kształ­cił się uprzednio. Do spraw polskich wracał już rzadko, m.in. w roku 1945 ogłosił na łamach ?New York Times? artykuł w sprawie granic pań­stwa polskiego, broniąc zdecydowanie praw Polski do granic historycznych i wy­stępując przeciwko nieprzyjaznym Polsce tendencjom i poglądom rozpowszechnionym ówcześnie w Stanach Zjednoczonych. W 1950 roku otrzymał od papieża Piusa XII godność prałata. Zmarł 22 maja 1954 roku.
(?)
 
Adam Maksymowicz
Wyświetlony 6235 razy
Adam Maksymowicz

Najnowsze od Adam Maksymowicz

Artykuły powiązane

Zaloguj się, by skomentować

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.