sobota, 13 luty 2010 20:01

Miecze przeciwko karabinom. Powstanie Satsuma. Wojna na tle modernizacji Japonii

Napisane przez
Wartym uwagi przykładem konfliktu "starego świata" z "nowym" jest bunt samurajów przeciwko modernizacji Japonii w 1877 roku. Bunt, nazywany Powstaniem Satsuma, Wojną Południowo-Zachodnią, czy też Wojną na Południowym Zachodzie, stał się tematem filmu "Ostatni Samuraj"  z 2003 roku.

 

Dzieje ludzkości pełne są przykładów wojen domowych, w których ścierały się ze sobą siły reprezentujące z jednej stronę chęć zmian, a z drugiej sprzeciw wobec nich bądź ich części. Warto tu przytoczyć przykład wojen wandejskich (1793-1800), gdzie mieszkańcy północno-zachodniej Francji zbuntowali się przeciwko antykatolickiemu postępowaniu władz Republiki. W latach 1861-1865 na terenie Stanów Zjednoczonych toczyła się wojna domowa, zwana secesyjną. W roku 1936 w Hiszpanii konserwatywny gen. Francisco Franco wypowiedział posłuszeństwo lewicowemu rządowi w Madrycie. W latach 1946-1949 na terenie Grecji toczyła się wojna pomiędzy prawicowym rządem a lewicową partyzantką. Polskim przykładem podobnych wydarzeń były starcia między wojskiem i służbami bezpieczeństwa wiernymi komunistom a podziemiem niepodległościowym po II wojnie światowej. Stawką w wyżej wymienionych wojnach była wizja państwa, którą należy wprowadzić w życie. W grę wchodziło utrzymanie dawnego porządku, ewentualnie pewne zmiany, lub jego kompletne zanegowanie poprzez rewolucję. Zarówno rewolucjoniści, jak i ?kontrrewolucjoniści?, kierując się wizją zbudowania własnego porządku, często dopuszczali się okrucieństw.
 
Wartym uwagi przykładem konfliktu ?starego świata? z ?nowym? jest bunt samurajów przeciwko modernizacji Japonii w 1877 roku. Bunt, nazywany Powstaniem Satsuma, Wojną Południowo-Zachodnią, czy też Wojną na Południowym Zachodzie, stał się tematem filmu ?Ostatni Samuraj? z 2003 roku.
 
Historia Japonii jest długa i obfituje w wiele różnych wydarzeń. Okresy pokoju i stabilizacji przeplatają się z czasami gwałtownych wojen domowych. Zgodnie z legendami początki Kraju Kwitnącej Wiśni sięgają VII wieku p.n.e., gdy na tron miał wstąpić pierwszy cesarz ? na wpół mityczny Jimmu. Władcy zasiadający na chryzantemowym tronie po dzień dzisiejszy pełnią ważną rolę w Japonii, chociaż (z pewnymi wyjątkami) od VII stulecia n.e. ich władza była coraz mniejsza. Wówczas to feudalne przemiany ekonomiczne doprowadziły do wykształcenia się majętnych rodów, które sprawowały faktyczną władzę na wyspach ? pierwszym z nich był ród Fujiwara. W owych czasach pojawiła się warstwa wojowników podobnych do europejskich rycerzy ? samurajów. Najambitniejsi i najbogatsi z samurajów sięgali po władzę w Japonii. Zwano ich szogunami1. Od nich wywodzi się nazwa systemu politycznego zwanego szogunatem (bądź bakufu), będącego formą wojskowej dyktatury.
 
Pod koniec XII stulecia Yoshinaka Minamoto dał początek pierwszemu szogunatowi, zwanemu Kamakura. Podczas burzliwych dziesięcioleci XVI wieku do brzegów Kraju Kwitnącej Wiśni dotarli Europejczycy. Przywieźli ze sobą nieznaną wcześniej broń ? muszkiety. Nawiązane zostały kontakty handlowe. Wraz z Europejczykami do Japonii dotarło chrześcijaństwo. Na początku XVII stulecia Japonia została zjednoczona przez szogunów z rodu Tokugawa. Zniszczyli oni swoich przeciwników oraz zdecydowali się na izolację Japonii. Chrześcijaństwo zostało poddane okrutnemu prześladowaniu. Zapoczątkowali Epokę Edo, trwającą 265 lat.
 
Stan błogiego izolacjonizmu nie miał trwać wiecznie. Japonia została z niego wyrwana w latach 1853-1854. Wówczas dwukrotną wizytę na wyspach złożył komodor marynarki wojennej USA Matthew Perry. Wykorzystując przewagę oraz strach, jaki wywoływały w Japończykach zachodnie okręty, zmusił Kraj Kwitnącej Wiśni do otwarcia się na świat. 31 III 1854 w Kanagawie podpisano traktat o ?pokoju i przyjaźni? między USA i Japonią. Był to pierwszy z tzw. nierównoprawnych traktatów. W ślad za Stanami Zjednoczonymi poszły wkrótce inne zachodnie kraje, np. Wielka Brytania, Rosja czy Holandia, podpisując analogiczne traktaty.
 
Pojawienie się cudzoziemskiego zagrożenia wywarło bardzo mocny wpływ na sytuację polityczną wyspiarskiego kraju. Dotąd względnie słaba opozycja przeciwko władzy Tokugawów zaczęła rosnąć w siłę. Ród Tokugawa obawiał się wchodzenia w konflikt z krajami Zachodu. Powodowało to oskarżenia ze strony poddanych o ugodowość wobec obcokrajowców. Co niezwykle ważne, aktywniej zaczął działać cesarz Komei (panujący od 1846 r.). Zdarzało mu się krytycznie odnosić do szoguna. Co jakiś czas dochodziło do zabójstw cudzoziemców. W latach 1863-1864 pan feudalny z hanu Choshu wypowiedział wojnę cudzoziemcom. W obawie przed zagraniczną interwencją dwór cesarza i szoguna połączyły siły w celu poskromienia feudała.
 
W coraz większym stopniu oczywisty stawał się fakt, że Tokugawowie prowadzą Japonię ku przepaści. Coraz liczniejsza stawała się grupa zdeterminowana, aby ich obalić. Rekrutowali się spośród średniej rangi samurajów. Pochodzili przeważnie z księstw Satsumy, Choshu, Tosa, Hizen2. Ratunku kraju upatrywali oni w przywróceniu pełni władzy cesarzowi. 13 II 1867 roku na tron wstąpił nowy, młody (16-letni) cesarz Mutsuhito. Pośród zwolenników przywrócenia władzy cesarzowi warto wspomnieć w kontekście omawianego tu tematu dwie postacie ? Ito Hirobumiego i Saigo Takamoriego. Pierwszy konsekwentnie popierał idee modernizacji. Drugi, po początkowym jej poparciu, wystąpił przeciwko niej zbrojnie. Wśród wrogów Tokugawów zaczął się modyfikować stosunek do cudzoziemców. Nienawiść do nich połączyła się z fascynacją i podziwem. Uważano, że ?barbarzyńcy? stoją pod względem kulturowym i duchowym niżej od Japończyków, ale dysponują nowoczesną techniką i gospodarką, które warto wprowadzić na wyspach.
 
W latach 1866-1868 szogunat został obalony. W 1867 ostatniego szoguna Yoshinabu zmuszono do zrzeczenia się urzędu. Wraz z grupą swoich zwolenników usiłował odzyskać władzę, ale został pokonany. 6 IV 1868 r. ogłoszono tzw. Przysięgę Cesarską. Głosiła ona, że zostanie zwołane zgromadzenie, wszystkie klasy społeczne będą współpracować dla dobra kraju oraz będą mogły realizować swe aspiracje. Stwierdzała także, że odrzucone zostają niecywilizowane obyczaje oraz że wiedza przydatna dla rozwoju cesarstwa będzie poszukiwana na całym świecie.
 
Na pierwszy rzut oka punkty zawarte w przysiędze (może poza pierwszym) nie wydawały się niczym rewolucyjnym. Jednakże zmiany spowodowane przez wydarzenie zwane Restauracją Meiji, Rewolucją Meiji czy też Odnową Meiji miały w ogromnym stopniu zmienić Japonię.
 
Poczyniono odpowiednie zmiany polityczne. W VI 1868 roku ogłoszono tzw. księgę struktury rządu. Wprowadzono podział na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, które miały być sprawowane przez Dajokan (Wielką Radę Stanu), jako organ najwyższy. Członkami rządu zostali przywódcy dawnego ruchu procesarskiego. Oficjalną religią cesarstwa został shintoizm na miejsce admirowanego przez Tokugawów neokonfucjanizmu. W wyniku interwencji państw zachodnich w 1873 r. cofnięto antychrześcijańskie ustawodawstwo.
 
Przypisy:
 
1 Siogun, tytuł oficjalny seii taishogun ? głównodowodzący wojsk przeznaczonych do podboju barbarzyńców.
 
2 Satsuma, np. Saigo Takamori, Choshu np. Ito Hirobumi, Yamagata Aritomo, Tosa np. Itagaki Taisuke, Hizen np. Eto Shimpei.
Wyświetlony 2997 razy
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.