Wydrukuj tę stronę
sobota, 20 luty 2010 22:22

Taktyka Ukraińskiej Armii Powstańczej w walkach z ludnością polską

Napisane przez

Lwów 1918 ? narodziny ukraińskiej traumy

Zwycięskie powstanie polskie we Lwowie w listopadzie 1918 roku było dla działaczy ukraińskich niepodległościowych prawdziwym szokiem. Musimy pamiętać, że według ich ocen teren wschodniej Galicji miał stać się ukraińskim Piemontem, wokół którego zjednoczą się wszystkie pozostałe ziemie niepodległego państwa ukraińskiego.
Właśnie w sercu tego ?Piemontu?, we Lwowie opanowanym w ostatnich dniach października 1918 roku przez najlepsze oddziały świeżo sformowanej Zachodnioukraińskiej (Galicyjskiej) Republiki Ludowej wybuchło spontaniczne powstanie patriotycznej młodzieży polskiej, kierowanej przez nieliczną kadrę oficerską. Tragedią tego powstania był fakt, że często naprzeciw siebie stanęli koledzy z jednego gimnazjum, z jednej ławy studenckiej. Można to zauważyć, odwiedzając dziś Cmentarz Orląt Lwowskich i cmentarzyki poległych żołnierzy ukraińskich. Po obu stronach poległymi w większości byli młodzi ludzie w wieku 17-21 lat.
 
Ideologia Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów
Już na I Kongresie OUN w 1929 roku podjęta została uchwała, zgodnie z którą w toku rewolucji narodowej ma nastąpić całkowite usunięcie z ziem ukraińskich wszystkich okupantów, do których, zaliczono ludność nieukraińską, przede wszystkim polską, następnie żydowską, rodziny mieszane, dzieci narodzone z takich związków, a także każdego, który w życiu codziennym posługiwał się językiem innym niż ukraiński. Wołyń i Galicję działacze OUN traktowali jako ziemie rdzennie ukraińskie. Słowo ?usunięcie? w języku ukraińskim oznacza ?doprowadzenie do nieistnienia?, nie jest ono równoznaczne z ?odsunięciem?, ?przesunięciem? lub ?wypędzeniem?. ?Usunięcie? oznacza zniszczenie, w tym przypadku wymordowanie, bo wypędzony może powrócić, a zamordowany ? nie.
 
Powstała w 1929 roku Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) od samego początku stanowiła ruch typu faszystowskiego. O jej faszyzmie decydowała przede wszystkim ideologia, przyjęta w postaci doktryny Dmytra Doncowa. Ideologia ta wymagała od swoich wyznawców zaprzeczenia wszystkiego: ojca i matki, Boga i sumienia, prawa i etyki, miłości bliźniego i osobistych uczuć ludzkich, ponieważ zgodnie z tą doktryną nacja, naród jest gatunkiem w przyrodzie, tak jak gatunkiem w niej jest pies, kot, lew, żmija, i dlatego nacje-narody walczą między sobą nieustannie o byt i przestrzeń. W walce tej dozwolone są wszystkie chwyty, gdyż odrzucona winna być moralność, która zabrania szkodzić innym, która życie ceni ponad wszystko, która potępia drapieżne instynkty. Doncow uważał, że całej walce o byt obce jest moralne pojęcie sprawiedliwości i tylko oszołomy mogą odrzucać i potępiać moralnie wojnę, mordowanie, gwałt. Zasady te ogłosił w wydanej we Lwowie książce ?Nacjonalizm?. Zostały one przyjęte jako wykładnia ideologiczna na I Kongresie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, zwołanym na początku 1929 roku w Wiedniu.
 
Zgodnie z ideologią OUN i stosowaną przez ten ruch praktyką, na czele organizacji stał wódz, który jednocześnie miał być wodzem całego narodu ukraińskiego. Miał do swej dyspozycji elitę, warstwę lepszych ludzi, to znaczy członków OUN, którzy wobec pozostałej części narodu ukraińskiego, w terminologii ideologii nacjonalizmu ukraińskiego plebsu, tłumu, nieokiełznanego bydła, mieli stosować twórczą przemoc. W OUN panował terror, nawet wobec jej członków, za niesubordynację wobec zasad ideologicznych i założeń programowych, nawet wśród osadzonych w więzieniu nacjonalistów groziła śmierć przez zastrzelenie. Broń stanowiła część osobowości członka OUN, przysięgę na wierność składano nie na krzyż, a na pistolet. To typ organizacji faszystowskiej.
 
Przywódcy niepodległościowego ruchu ukraińskiego byli ludźmi dobrze wykształconymi. Wielu z nich przez długie lata było kontraktowymi wyższymi oficerami Wojska Polskiego, mieli wiele odznaczeń bojowych, nawet krzyże Virtuti Militari za wojnę z bolszewikami w 1920 roku. Znakomicie mówili po polsku, często też byli wielbicielami polskiej literatury. Pierwszy przywódca OUN, Jewhen Konowalec, na którego poglądy znaczny wpływ wywarł w młodości jego nauczyciel języka polskiego, był wielbicielem Adama Mickiewicza. Konowalec z pamięci cytował całego ?Konrada Wallenroda? (oczywiście po polsku), który dla niego stał się ideałem bohatera poświęcającego się dla dobra własnego narodu. W I Kongresie OUN Konowalec uczestniczył jako przywódca Ukraińskiej Organizacji Wojskowej, która prowadziła akcje terrorystyczne na terenie Polski. Był przywódcą OUN do 23 maja 1938 roku, kiedy to zginął z rąk Pawła Sudopłatowa, agenta NKWD, późniejszego generała. Sudopłatow zasłynął z kilku spektakularnych morderstw politycznych, był między innymi organizatorem zabójstwa Lwa Trockiego w 1940 roku w Meksyku. Kierował też wywiadem sowieckim na terenie USA, gdzie doprowadził do zwerbowania grupy uczonych pracujących nad amerykańską bombą atomową i przekazania ZSSR posiadanych przez nich informacji.
 
Po zabójstwie Konowalca przywództwo w Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów objęli Andrij Melnik i Stepan Bandera. Ten ostatni był ciekawą postacią. Właściciel firmy kamieniarskiej i rzeźbiarz. Był twórcą mauzoleum na Rossie, gdzie spoczęła matka i serce Józefa Piłsudskiego. Również o nim mówiono, że lubił literaturę polską i zachwycał się Trylogią Sienkiewicza. Rywalizacja pomiędzy Banderą i Melnikiem spowodowała rozpad OUN na dwie zwalczające się zaciekle frakcje, co później odbiło się na powstaniu dwóch odłamów UPA.
 
W okresie międzywojennym OUN kierowała z zagranicy aktami terrorystycznymi, dywersyjnymi, i sabotażowymi przeciwko władzy polskiej. Bojowcy z tej organizacji zamordowali między innymi posła na sejm Tadeusza Hołówkę, ministra Bronisława Pierackiego, lwowskiego kuratora Jana Sobińskiego, bardzo wielu policjantów z terenu Galicji i Wołynia. Mordowano także Ukraińców znanych ze swych przyjaźni z Polakami. Taki los spotkał ukraińskiego poetę Sydira Twardochliba i dyrektora gimnazjum ukraińskiego we Lwowie Iwana Babija. OUN miała w Polsce oraz Wolnym Mieście Gdańsku laboratoria chemiczne do produkcji bomb oraz składy broni, natomiast nielegalną literaturę sprowadzano z Litwy. W licznych akcjach sabotażowych podpalano polskie folwarki, gospodarstwa chłopskie, niszczono zboże na polach, a także linie telefoniczne i telegraficzne. Pomimo ostrych reakcji ze strony polskiej ruch ten zyskiwał licznych zwolenników w Galicji Wschodniej i na Wołyniu.
 
Rozpad Czechosłowacji w 1939 roku OUN starał się wyzyskać, proklamując Republikę Rusi Zakarpackiej. Według słów Bandery, ten skrawek ziemi ukraińskiej miał stać się tym, czym stał się Piemont dla zjednoczenia Włoch. Po kilku tygodniach Republika upadła pod ciosami wkraczających wojsk węgierskich oraz oddziałów polskich. Ruś Zakarpacka została wcielona do Węgier, a Polska dzięki temu na krótko uzyskała wspólną granicę z tym państwem.
 
Po upadku Republiki Rusi Zakarpackiej latem 1939 OUN zorganizowało ?Legion Ukraińskich Nacjonalistów?, jako formację podległą Wehrmachtowi. Jego dowódcą został Roman Szuszko. We wrześniu 1939 roku, po podziale Polski wynikającym z układu Ribbentrop-Mołotow, z Galicji wschodniej na teren Małopolski zbiegło ponad 20.000 działaczy OUN. W Krakowie powstał Ukraiński Centralny Komitet, którego działalność kontrolowała i finansowała Abwehra. Tu zaczęto też formować oddziały ukraińskie, które miały być użyte w wojnie z ZSSR. W ten sposób powstały ukraińskie bataliony Roland i Nachtigall. Batalion Nachtigall w czerwcu 1941 roku brał udział w aresztowaniu i rozstrzelaniu polskiej kadry naukowej i wyższych profesorów uczelni lwowskich. Ich listę sporządzili członkowie OUN. Po wejściu do Lwowa żołnierze tego batalionu proklamowali niepodległość Ukrainy. 30 czerwca 1941 roku udało im się nawet wyemitować odpowiednią audycję radiową z lwowskiej rozgłośni. Oczywiście, stało się to bez pozwolenia Niemców, za co żołnierzy batalionu spotkały represje. Batalion rozwiązano, ukraińskich dowódców aresztowano, część z nich rozstrzelano na miejscu, a resztę wysłano do obozu koncentracyjnego. Po odmowie ze strony czołowych działaczy OUN odwołania deklaracji niepodległości Niemcy aresztowali między innymi Stepana Banderę i Jarosława Stećkę, a następnie zesłali do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Z tego obozu już ich nie wypuszczono, ale zapewniono minimalne warunki do przeżycia. Galicja Wschodnia stała się częścią Generalnej Guberni, Wołyń zaś podlegał bezpośrednio okupacyjnym władzom Wehrmachtu.
 
Powstanie Ukraińskiej Powstańczej Armii
Najlepsi specjaliści od walki o niepodległość Ukrainy znaleźli pracę w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego. Była to grupa oficerów dawnej armii UNR (Ukraińskiej Republiki Ludowej), zwanych petrulowcami, którzy do września 1939 roku pracowali w wojsku polskim na kontraktach, jako najbardziej doświadczeni w walkach z bolszewikami. Zimą 1939/1940 roku z grupy tej wyłonił się zespół do opracowania projektu utworzenia armii partyzancko-powstańczej na wypadek wybuch wojny niemiecko-sowieckiej. Na czele zespołu stanął były dowódca Armii UNR i minister spraw wojskowych, gen. Włodzimierz Salski. Za podstawę prac przyjęto projekt byłego więźnia Berezy Kartuskiej, Tarasa Borowca, przewidującego rozlokowanie bazy powstańczej w lasach Polesia. Podobne plany opracowały sztaby banderowców, melnykowców, hetmańców i kilku mniejszych grup, przewidujących bliską walkę o wolność. 20 czerwca 1940 roku, na tajnym posiedzeniu w Warszawie emigracyjny prezydent Ukrainy Andrij Łewyćki uznał plan Borowca za najlepszy, a następnie go zatwierdził.
 
(?)
Wyświetlony 3591 razy
Waldemar Adam Forgacz

Najnowsze od Waldemar Adam Forgacz

Artykuły powiązane

Zaloguj się, by skomentować

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.