Wydrukuj tę stronę
środa, 29 wrzesień 2010 16:39

Eugenika w Polsce

Napisane przez

Celem eugeniki, uznawanej w XIX i XX w. za naukę, a dziś kontynuowanej pod innymi nazwami* , było udoskonalanie rasy ludzkiej i niedopuszczenie do jej degeneracji. Miała ona swoich wyznawców również w Polsce.

 

Jeden z jej nurtów ? eugenika pozytywna ? stawiał sobie za cel skłanianie ludzi wartościowych rasowo do prokreacji, np. poprzez ulgi finansowe i pomoc socjalną dla małżeństw uznanych za wartościowe rasowo. Drugi nurt ? eugenika negatywna ? miała dwa cele. Jednym była walka ze szkodliwymi społecznie zjawiskami (chorobami wenerycznymi, alkoholizmem, narkomanią i napływem uznanych za niewartościowych rasowo imigrantów). Drugim było ograniczenie liczby, a docelowo uniemożliwienie prokreacji, osobników uznanych za niewartościowych rasowo (poprzez zakazywanie im małżeństw, izolację i sterylizację dobrowolną lub przymusową). Eugenika była szczególnie popularna wśród lekarzy, którzy wówczas stawiali pomyślność kolektywu ponad dobro jednostki. Wobec nowych wyzwań przełomu XIX i XX w., takich jak modernizacja i rewolucja techniczna, w lekarzach widziano również nauczycieli i policjantów chroniących społeczeństwo przed zepsuciem. Eugenika za ?śmieci rasowe? uznawała: epileptyków, schizofreników, ślepych, głuchych, chorych na pląsawicę, alkoholików, zaburzonych psychicznie, przestępców, prostytutki i ludzi ubogich (często też ludzi innych ras i narodów). Co więcej, propaganda eugeniczna kreowała w ludziach postawę pogardy wobec ludzi niepełnosprawnych. Przedstawmy jej rozwój od lat 30. XX w., kiedy to eugenika stała się szczególnie znana z powodu Hitlera.

?Wiadomości Literackie? w awangardzie polskiej eugeniki

W latach trzydziestych XX w. do eugeników przyłączyli się lewicowi liberałowie z ?Wiadomości Literackich?. Celem tego środowiska (Słonimskiego, Lechonia, Tuwima, Iwaszkiewicza, Wierzyńskiego, Boya-Żeleńskiego, Pruszyńskiego) była nowa moralność oparta na racjonalizmie. Środowisko to po puczu 1926 roku było życzliwie neutralne wobec piłsudczyków, liberalne w sprawach obyczajowych, przeciwne wolnemu rynkowi, popierało państwowy interwencjonizm, zwalczało Kościół katolicki, manifestowało sympatie do ZSRR i zachodniej lewicy. ?Wiadomości Literackie? publikowały artykuły wielu eugeników i prowadziły kampanie na rzecz kontroli urodzeń. Domagały się również: sterylizacji chorych umysłowo, przedstawicieli marginesu społecznego i kryminalistów, zakazu małżeństw przedstawicieli marginesu społecznego, upowszechniania antykoncepcji i świadomego macierzyństwa, małżeństw cywilnych, wychowania seksualnego w szkołach, aktywizacji zawodowej kobiet (by wybierały mężczyzn zdrowych, a nie bogatych). Zdaniem ?Wiadomości Literackich? zahamowania seksualne powodowały pogorszenie się stanu zdrowia, a instytucja Kościoła i jego nauczanie były szkodliwe. Celem tej publikacji było wyzwolenie seksualne, dlatego w swej publicystyce opisywały, jak seksualnie uświadamiać młodzież.

(...)

* Jak pisze E. Black w War Against the Weak. Eugenics and America?s Campaign to create a master race, 2003, organizacje i pisma eugeniczne zaczęły zmieniać nazwy na ?genetyczne?.

Wyświetlony 3608 razy
Jan Bodakowski

Najnowsze od Jan Bodakowski

Artykuły powiązane

Zaloguj się, by skomentować

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.