sobota, 13 listopad 2010 13:27

Kartki z kalendarza - Lipiec

Napisane przez

1 lipca

1569 ? W Lublinie przedstawiciele stanów polskich i litewskich podpisali akt Unii Lubelskiej, jednoczącej oba kraje w jedno państwo, mające wspólnego monarchę oraz parlament. Urzędy centralne (kanclerski, hetmański, podskarbiego) były oddzielne (koronne i litewskie). Doprowadzenie do Unii było wielką zasługą króla Zygmunta Augusta, który nie mając potomka, obawiał się, że po jego śmierci nastąpi rozpad związku polsko-litewskiego, połączonego dotychczas unią personalną.


1918 ? Generał Haller rozpoczyna formowanie oddziałów polskich.
1920 ? W obliczu wielkiego zagrożenia ze strony armii bolszewickiej, zbliżającej się do Warszawy, została powołana Rada Obrony Państwa.
1925 ? Rozpoczęcie wojny celnej z Niemcami. Władze niemieckie, wbrew umowie zawartej z Polską, wydały zarządzenie o podniesieniu taryf celnych. Rząd Polski wprowadza taryfy maksymalne na importowane towary niemieckie i wydaje zakaz dowozu węgla górnośląskiego do Niemiec.
1929
? Wszechsłowiański Zjazd Sokolstwa w Poznaniu pod przewodnictwem prezesa A. Zamoyskiego.
? W całej Rzeszy odbywają się manifestacje protestacyjne przeciw podpisanemu dziesięć lat temu traktatowi wersalskiemu.
1934 ? Republika Austriacka zostaje ogłoszona państwem federacyjnym.
1937 ? Rząd Wielkiej Brytanii, sprawujący mandat nad Palestyną, podzielił kraj na część żydowską i arabską. Został w ten sposób zapoczątkowany proces powstania państwa izraelskiego.
1968 ? Polska uznana przez ONZ za państwo potencjalnie zdolne do wytwarzania broni atomowych, podpisała w Moskwie układ o nierozpowszechnianiu broni jądrowej.
1996 ? We Lwowie zainaugurował działalność Ukraiński Uniwersytet Katolicki, pierwsza tego typu uczelnia w byłym Związku Radzieckim.

2 lipca
1916 ? Wycofanie Brygady Strzelców Polskich spod Baranowicz. Była to decyzja Brusiłowa, który bał się, że Brygada może nawiązać kontakt z Legionami Piłsudskiego.
1927
~ Amerykański Komandor Byrd przebył Atlantyk w 43 godz. i 45 min. Był to drugi lot Ameryka-Europa i nowy rekord.
? W Wilnie odbyła się koronacja obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej koronami papieskimi, na mocy dekretu papieża Piusa XI.
1934 ? Uruchomiono obóz w Berezie Kartuskiej.
1940 ? Z więzienia na Montelupich uciekło trzech więźniów, wyskakując z okna na korytarzu I piętra. Byli to: słynny narciarz Stanisław Marusarz, Aleksander Bugajski i Sadowski. Czwarty z więźniów, 18-letni Jabłoński został postrzelony przez niemieckich wartowników.
1947 ? Uchwałą Sejmu PRL tereny dawnego obozu w Oświęcimiu zostały uznane za Pomnik Męczeństwa Narodu Polskiego i Innych Narodów.
2002
~ Dziesiątki tysięcy ludzi wyległy na ulice Buenos Aires, by protestować przeciwko opieszałości rządu w rozwiązywaniu trapiącego Argentynę kryzysu gospodarczego. Masowe protesty odbywały się w wielu miastach kraju.
? Parlament izraelski przyjął ustawę zabraniającą rozpowszechniania filmów pornograficznych w telewizjach kablowych i satelitarnych.

3 lipca
1916 ? Tymczasowa Rada Stanu zgłosiła okupantom wniosek o konieczności ustalenia i organizacji najwyższych władz państwa.
1918 ? Wyjazd gen. Hallera z Rosji do Paryża.
1922 ? Narodziny wielkiego przemysłu chemicznego w Polsce. Ignacy Mościcki w imieniu rządu obejmuje zdewastowane przez Niemców, przy opuszczaniu Górnego Śląska, fabryki Związków Azotowych w Chorzowie i uruchamia je w kilka dni.
1924 ? Zgon Józefa Konrada Korzeniowskiego, znakomitego pisarza angielskiego, Polaka z pochodzenia. Pisał pod pseudonimem Conrad.
1941 ? Gestapo aresztowało we Lwowie 24 profesorów. W kilka godzin później wszystkich rozstrzelano na stokach Kadeckiej Góry. W 1943 r. ciała ekshumowano i spalono, aby zatrzeć ślady zbrodni. Wśród rozstrzelanych był prof. Kazimierz Bartel (1882-1941), wybitny matematyk i polityk. W latach 1920-21 minister kolei. Pierwszy premier po przewrocie majowym (1926). Poseł na sejm, senator.
2002
? Parlament Szwecji przyjął ustawę, która daje homoseksualistom najszersze na świecie prawa do adopcji dzieci. ? Parlament Europejski przegłosował całkowitą legalizację aborcji.
? Rząd Republiki Czeskiej zaakceptował układ państwowy ze Stolicą Apostolską. Dokument porusza problem zwrotu własności kościelnych, bezprawnie przejętych przez władze komunistyczne, zrównuje pod względem prawnym małżeństwa kościelne z zawieranymi w urzędach. Tekst układu został odrzucony przez czeski parlament w czerwcu 2003 r.

4 lipca
1415 ? Na soborze w Konstancji została zakończona tzw. schizma zachodnia. Prawowitym papieżem został wybrany Marcin V.
1610 ? Bitwa pod Kłuszynem, w której wojska polskie pod dowództwem S. Żółkiewskiego (7000 jazdy) pokonały armię rosyjską pod dowództwem Dymitra Szujskiego (35 000 żołnierzy). Wojska polskie wkroczyły do Moskwy.
1776 ? W Filadelfii została ogłoszona deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.
1875 ? W Kopenhadze zmarł Hans Christian Andersen, twórca baśni.
1890 ? W podziemiach Katedry Wawelskiej zostały złożone szczątki Adama Mickiewicza. Sprowadzenie zwłok oraz powtórny pogrzeb był połączony z wielkimi manifestacjami patriotycznymi polskiego społeczeństwa.
1916 ? Najkrwawszy bój I Brygady pod Polską Górą (Kostiuchnówką). Legioniści wytrzymują nieprzerwany atak wojsk rosyjskich. Od tego dnia Niemcy zdradzają zainteresowanie utworzeniem wojska polskiego.
1920 ? Armia bolszewicka rozpoczyna na północnym odcinku frontu działania zaczepne. Ofensywą kieruje gen. Tuchaczewski. Armia polska bez strat ustępuje.
1929 ? Papież potępia światopogląd faszystowski, jako niezgodny z nauką Kościoła. Wypowiada się przeciw mowom Mussoliniego, w których ten propaguje absolutną wolność sumienia i nauczania i odrzuca prawo kontroli państwa przez Kościół.
1937 ? W czwartym dniu lotu przez Atlantyk ginie Amelia Earhart, pierwsza zdobywczyni Atlantyku i nawigator Manning.
1943 ? W niewyjaśnionych do końca okolicznościach zginął w katastrofie lotniczej koło Gibraltaru gen. Władysław Sikorski (1881-1943). Szef sztabu generalnego (1921-1922), premier i minister spraw wojskowych, od 7 XI 1939 wódz naczelny.
1946 ? Tak zwany pogrom kielecki, którego prawdziwe przyczyny i animatorzy są nadal przedmiotem badań i dociekań historyków i polityków. Zginęło wówczas kilkadziesiąt osób.
1995 ? Prezydent Rosji Borys Jelcyn wydał dekret, na mocy którego armia rosyjska pozostanie w Czeczenii na stałe.

5 lipca
1920
? Ofensywa Armii Czerwonej na froncie północnym.
? W belgijskim mieście Spa rozpoczęła się Międzynarodowa Konferencja państw Ententy z Niemcami w sprawie ich zobowiązań gospodarczych wobec aliantów. Omawiano też przebieg granicy polsko-czechosłowackiej na Śląsku Cieszyńskim, Spiszu i Orawie.
1921 ? Zakończenie trzeciego powstania śląskiego, które wpłynęło na korzystną dla Polski zmianę podziału Górnego Śląska.
1922 ? Międzynarodowa Konferencja w Hadze. Mocarstwa europejskie zażądały od Rosji zwrotu długów i wypłaty odszkodowań za skonfiskowane w Rosji majątki. Przedstawiciele ZSRR domagają się natomiast pomocy i udzielenia pożyczki. Do porozumienia nie dochodzi.
1924 ? Otwarcie Olimpiady w Paryżu, w której Polska uczestniczy po raz pierwszy. Polacy zdobyli srebrny medal w kolarstwie i brązowy medal (por. Królikiewicz) w jeździectwie.
1934 ? Zmarła Maria Skłodowska-Curie.
1935 ? W Warnie poświęcono pomnik mauzoleum wzniesiony ku czci króla polskiego Władysława Warneńczyka.
1946 ? Władze PRL wydały dekret o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (cenzura).
1996 ? W Reims rozpoczęły się uroczystości związane z 1500. rocznicą przyjęcia chrztu przez króla Franków Chlodwiga.
2002 ? Izba wyższa rosyjskiego parlamentu ? Rada Federacji ? przyjęła projekt ustawy o obrocie gruntami rolnymi. Ustawa po raz pierwszy sankcjonuje prawo do posiadania przez obywateli ziemi rolnej oraz zezwala na obrót nią. Nabywać ją mogą obywatele Rosji i rosyjskie przedsiębiorstwa.

6 lipca
1415 ? Sobór w Konstancji uznał Jana Husa (ok. 1370-1415) za heretyka i przekazał władzy państwowej. Wkrótce został spalony na stosie. Występował przeciw władzy papiestwa. Bronił języka i narodowości czeskiej. Poglądy swe wyłożył w dziele De ecclesia (1409). Dziekan i rektor uniwersytetu w Pradze.
1607 ? Wojsko koronne pod dowództwem S. Żółkiewskiego i J.K. Chodkiewicza rozgromiło pod Guzowem rokoszan Zebrzydowskiego. Mimo to Zygmunt III Waza musiał się pogodzić z rokoszanami i przyznał im amnestię.
1914 ? Rząd austro-węgierski, rozpatrując sprawę zamachu w Sarajewie, uchwala warunki upokarzające i nie do przyjęcia dla Serbii.
1919 ? Podpisanie układu rządu polskiego z mocarstwami Ententy w Paryżu w sprawie objęcia przez nasz kraj terenów dawnej Rosji i Niemiec.
1923 ? Powstanie Związku Sowieckich Socjalistycznych Republik (ZSSR).
1950 ? W Zgorzelcu zawarto układ między Polską a NRD o wytyczeniu granicy państwowej ustalonej w Poczdamie.
1996 ? Całun Turyński, w który, jak głosi tradycja, zawinięto Ciało Chrystusa po zdjęciu z krzyża, jest prawdziwy. Na powiece osoby w niego zawiniętej odkryto odcisk „leptona”, monety z 29 r. z napisem "LIS".

7 lipca
1572 ? W Knyszynie zmarł ostatni z Jagiellonów, Zygmunt August.
1573
? W Warszawie (6.01.) obradował Sejm, zwany konwokacyjnym, który przyjął uchwałę o pełnej tolerancji religijnej.
? Pierwsza wolna elekcja w wyniku której królem Polski został Henryk Walezy, brat króla francuskiego. Zaprzysiągł tzw. artykuły henrykowskie, potwierdzające zasady ustroju Rzeczypospolitej szlacheckiej. Były one później zaprzysięgane przez wszystkich polskich monarchów, do Stanisława Augusta włącznie.
1578 ? Król Polski Stefan Batory podniósł kolegium jezuickie w Wilnie do godności akademii.
1796 ? Śmierć Adama Naruszewicza, patrioty, poety i historyka.
1807 ? W Tylży, w czasie spotkania monarchów: Napoleona i cara Aleksandra I powołano namiastkę polskiej państwowości, czyli Księstwo Warszawskie.
1855 ? W Poznaniu zmarł Tytus Działyński, twórca Biblioteki w Kórniku, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
1916 ? Rada Pułkowników złożyła do c.k. Komendy Legionów i "enkaemu" memoriał, w którym żądała usunięcia austriackich oficerów z Legionów, powstania rządu polskiego oraz włączenia Legionów do walki o niepodległość Polski.
1917 ? Dyktatorskie rządy w Rosji objął Kiereński, który za cel wyznaczył sobie opanowanie zrewoltowanych mas.
1944 ? Oddziały AK rozpoczęły operację Ostra Brama, mającą na celu opanowanie Wilna przed wkroczeniem Armii Czerwonej. Było to tzw. Powstanie Wileńskie.
1981 ? Biskup warmiński Józef Glemp został mianowany Prymasem Polski.

8 lipca
1343 ? Zawarcie traktatu polsko-krzyżackiego w Kaliszu. Kazimierz Wielki za uznanie praw Krzyżaków do Ziemi Chełmińskiej, Michałowskiej i Pomorza Gdańskiego, odzyskał Kujawy i Ziemię Dobrzyńską. Krzyżacy zobowiązali się do opłat na rzecz Polski.
1869 ? W Krakowie odbył się powtórny pogrzeb króla Kazimierza Wielkiego. Stał się on wielką manifestacją patriotyczną. Stanisław Wyspiański poświęcił temu wydarzeniu rapsod pt. Kazimierz Wielki.
1929 ? Wybory do Kortezów w Hiszpanii zakończyły się zwycięstwem republikanów nad monarchistami i komunistami.
1996 ? Komitet Episkopatu Polski do Dialogu z Judaizmem wydał oświadczenie, w którym ustosunkował się do żądania usunięcia krzyży z terenu obozu Auschwitz-Birkenau: Na terenie obozu Auschwitz-Birkenau, poza ogromną większością żydów, ginęli również chrześcijanie wielu narodów i miejsce to jest również cmentarzem chrześcijan, dla których znak krzyża stanowi zapowiedź zmartwychwstania.

9 lipca
1917
? Tymczasowa Rada Stanu, chcąc wzmocnić swoją władzę, postanowiła zaprzysiąc Legiony. Uroczystość na stokach warszawskiej Cytadeli, nie odbyła się z powodu negatywnego stanowiska legionistów do przysięgania wiernego braterstwa broni z Niemcami i Austrią. Przysięgi odmówiły I i III Brygada, składała ją II Brygada.
? Pierwsze zbrojne wystąpienia bolszewików w Rosji. Rząd tłumi próby zamachu stanu i ogłasza materiały kompromitujące Lenina, dotyczące związków bolszewików z Niemcami. Trocki i Kamieniew zostają aresztowani. Lenin i Zinowiew ukrywają się.
1929 ? W Bystrej koło Bielska zmarł nestor malarstwa polskiego Julian Fałat (ur. 1853).

10 lipca
1444 ? Pod Warną w bitwie z Turkami zginął król Węgier i Polski, Władysław, syn Władysława Jagiełły, nazwany później Warneńczykiem.
1649 ? Rozpoczęło się oblężenie Zbaraża przez wojska kozackie Bohdana Chmielnickiego, któremu pomagali Tatarzy. Twierdzy broniła nieliczna załoga pod wodzą księcia Jeremiego Wiśniowieckiego.
1660 ? Sejm podjął uchwałę o wypędzeniu z Polski Arian (Braci polskich).
1917 ? Legioniści z terenów okupowanych przez Niemców, którzy odmówili złożenia przysięgi, zostają internowani w obozie jenieckim w Szczypiornie. Oficerowie w obozie w Beniaminowie. Urodzeni na terenie zaboru austriackiego zostają oddani Austrii, która tworzy z Polaków nową formację wojskową ? Polski Korpus Posiłkowy.
1919 ? Sejm uchwalił ustawę o reformie rolnej.
1920 ? Na konferencji w Spa premier Grabski porozumiewa się z przedstawicielami mocarstw w sprawie interwencji w konflikcie zbrojnym między Polską a ZSRR.
Włochy i Francja, nie utrzymujące stosunków z bolszewikami przekazują mediacje Llyold Georgowi, który uzależnia pomoc od zgody Polski na przerwanie działań wojennych i zlikwidowania zatargu z Czechosłowacją.
1934 ? Władze państwowe rozwiązały Obóz Narodowo-Radykalny. ONR kontynuował działalność nielegalnie.
1938 ? Amerykanin Howard Hughes przeleciał dookoła świata w trzy dni, 19 godzin, 14 minut i 10 sekund. Trasa: Nowy Jork, Paryż, Moskwa, Krasnojarsk, Jakuck, Fairbanks na Alasce. Nowy Jork.
1998 ? Sejm niemal jednogłośnie uchwalił odpowiedź na rezolucję Bundestagu, dotyczącą Niemców przesiedlonych w wyniku II wojny światowej. Nasze uczestnictwo w Unii Europejskiej musi oznaczać także nienaruszalność polskich granic oraz polskich tytułów własności nieruchomości.

11 lipca
1920
? Pod naciskiem armii bolszewickiej odwrót wojsk polskich na całym froncie.
? Delegacje polska i czeska zrzekają się przeprowadzenia plebiscytu na Śląsku Cieszyńskim. Przyjmują decyzję Rady Najwyższej państw Ententy.
? Plebiscyt na Warmii, Mazurach i Powiślu. 97% głosujących opowiedziało się za Niemcami, 3% za Polską.
1932 ? Na terenie Rzeczpospolitej obowiązuje jednolity kodeks karny.
1995 ? Pierwsze dwustronne, polsko-amerykańskie ćwiczenia wojskowe "Double Eagle ? '95" na poligonie w Wędrzynie.
2002 ? W związku z dopuszczeniem siedmiu kobiet do sakramentu kapłaństwa (29 VI), Kongregacja Nauki Wiary zagroziła ekskomuniką wszystkim uczestniczącym w tym obrzędzie.

12 lipca
1704 ? Pod naciskiem wojsk szwedzkich Karola XII odbyła się elekcja. Królem Polski (po zdetronizowaniu Augusta II) został wybrany Stanisław Leszczyński. Był to kolejny przypadek, gdy o sprawach polskich decydowali obcy. 1920 ? Wobec zbliżania się w odwrocie I armii polskiej do Wilna, Litwini zawierają traktat z bolszewikami. Bolszewicy uznają prawa Litwy do Wilna, zobowiązują się oddać Litwie Wileńszczyznę i Grodzieńszczyznę oraz Augustowskie po zakończeniu wojny, żądając w zamian współdziałania w operacjach wojennych przeciw Polsce.
1933 ? Gigantyczny lot zbiorowy przez Atlantyk. Gen. Balbo wyrusza na czele eskadry włoskiej 24 hydroplanów z Ovteballo do Chicago. Eskadra przybywa do Ameryki bez wypadku.
1952 ? W Młynniku pod Krakowem zmarł Władysław Konopczyński, profesor UJ, znakomity historyk, inicjator i pierwszy redaktor Polskiego Słownika Biograficznego.
1955 ? Władze PRL powołały Komisję Duchownych i Świeckich Działaczy Katolickich (tzw. postępowych) przy Ogólnopolskim Komitecie Frontu Narodowego. Była to kolejna próba rozbicia Kościoła od wewnątrz.

13 lipca
1521 ? W obecności króla Zygmunta Starego i całego dworu, na wieży katedry wawelskiej został zawieszony dzwon "Zygmunt" (ciężar około 11 ton, średnica 2,6 m). Dzwon uruchamiany jest tylko z okazji ważnych wydarzeń kościelnych i narodowych.
1918 ? Powstanie Rady Narodowej Czeskiej w Pradze. Rada ogłasza program niezawisłości i żąda od Austrii przekazania administracji i uznania suwerenności Czech.
1936 ? Zabójstwo czołowego działacza prawicy hiszpańskiej Calvo Soteli. Mord staje się przełomowym momentem w dziejach Hiszpanii i hasłem do powstania.

14 lipca
1898 ? W Petersburgu ogłoszono zarządzenie, uznające wszystkich grekokatolików na ziemiach pod zaborem rosyjskim za wyznawców prawosławia. Podstawą zarządzenia był akt zniesienia Unii ukazem carskim z 1875 r.
1920 ? Walki dywizji litewsko-białoruskiej z bolszewikami i Litwinami o Wilno. Miasto zajmują bolszewicy i Litwini.
1995 ? Sąd Wojewódzki we Wrocławiu uniewinnił byłego zastępcę szefa WUSW w Legnicy oraz umorzył, ze względu na przedawnienie, postępowanie przeciwko byłemu zastępcy szefa RUSW w Lubinie i byłemu dowódcy plutonu ZOMO. Byli oni oskarżeni o kierowanie oddziałami milicji, które w czasie manifestacji w Lubinie 31 sierpnia 1982 roku zastrzeliły trzy osoby i wiele raniły.

15 lipca
1410 ? Zwycięstwo wojsk polsko-litewskich pod Grunwaldem.
1490 ? Władysław, syn Kazimierza Jagiellończyka, będący w tym czasie królem Czech, został powołany na tron węgierski.
1876 ? Zmarł Aleksander Fredro (ur. 1793).
1910 ? W Krakowie na placu Matejki został odsłonięty pomnik dla uczczenia zwycięstwa grunwaldzkiego. Fundatorem był znakomity pianista Ignacy Paderewski, a wykonawcą artysta rzeźbiarz Antoni Wiwulski. W czasie okupacji Niemcy wysadzili pomnik. Ponownie odbudowany powrócił na plac Matejki w 1976 r.
1933 ? Z inicjatywy Mussoliniego w Rzymie podpisany zostaje pakt czterech: Anglia, Francja, Niemcy i Włochy, dla pokojowej równowagi na Zachodzie.
1938 ? Sprowadzenie z Leningradu do kościoła w Wołczynie w powiecie brzeskim prochów króla Stanisława Augusta.
1961 ? Sejm PRL przyjął ustawę "O rozwoju systemu oświaty i nauczania". W 1959 roku religii uczono w 21 500 szkół (na 28 tys. istniejących). Rok później religia była tylko w 8 tys. szkół. Ustawa z lipca 1961 usunęła religię ze wszystkich szkół.

16 lipca
1863 ? Za granicę wyjechał margrabia Aleksander Wielopolski (1803-1877), polityk ugodowy, konserwatysta. W 1831 r. wysłany przez Rząd Narodowy z misją do Anglii. Dyrektor Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (do XI 1861), naczelnik rządu cywilnego w Królestwie Polskim (VI 1862), urzędników Rosjan zastępował Polakami. Aby zapobiec powstaniu wystąpił z inicjatywą „branki” (w nocy 14-15 I 1863).
1922 ? Władze polskie oficjalnie przejmują Górny Śląsk.
1932 ? Z Gdyni wyruszyła na Wyspę Niedźwiedzią Pierwsza Polska Wyprawa Roku Polarnego 1932/33.
1936 ? W falach Bałtyku ginie gen. Gustaw Orlicz-Dreszer, Prezes Głównego Zarządu Ligi Morskiej i Kolonialnej. Przyczyną katastrofy była awaria samolotu.
1955 ? Władze komunistyczne na Węgrzech zwolniły z więzienia kardynała Mindszenty'ego. Kardynał będzie przebywał w areszcie domowym.
1997 ? Prezydent RP, Aleksander Kwaśniewski, podpisał nową konstytucję.
1998 ? W Sankt Petersburgu w Rosji odbył się ponowny, po 80 latach, pochówek ostatniego rosyjskiego cara Mikołaja II, jego rodziny i współpracowników. Zostali oni rozstrzelani przez bolszewików pod Jekaterynburgiem w nocy z 16 na 17 lipca 1918 r. W pogrzebie uczestniczyło wielu przedstawicieli władz państwowych, m.in. prezydent Borys Jelcyn.

17 lipca
1399 ? Po urodzeniu córki, Elżbiety Bonifacji, zmarła królowa Polski, święta Jadwiga. Ukoronowana została na króla 16 października 1384 r., nie mając jeszcze dwunastu lat. 18 lutego 1386 roku wzięła na Wawelu ślub z Jagiełłą.
1919 ? Armia gen. Iwaszkiewicza uwalnia Małopolskę Wschodnią. Ukraińcy cofają się w stronę Kamieńca Podolskiego.
1945 ? Rozpoczęła się w Poczdamie konferencja szefów rządów ZSRR, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, które reprezentowali: Józef Stalin, Winston Churchill i Harry Truman.
1977 ? Na Majorce zmarł Witold Małcużyński (ur. 1914), światowej sławy polski pianista. Laureat Konkursu Chopinowskiego 1937 r. Mieszkał na stałe w Szwajcarii.
2002
? Za eksperymenty z klonowaniem ludzi będzie we Włoszech grozić od 10 do 20 lat więzienia. Naukowcy, którzy podjęliby się takiego eksperymentu, zostaną ponadto obciążeni karą od 600 tys. do miliona euro i otrzymają całkowity zakaz wykonywania zawodu.
? Prestiżowe angielskie czasopismo medyczne "New Scientist" podaje, że w Holandii ludzie starsi masowo uciekają ze szpitali i hospicjów ze strachu przed eutanazją. W maju parlament belgijski uchwalił ustawę dopuszczającą eutanazję. l Kościoły w Niemczech skrytykowały orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w Karlsruhe, wedle którego tzw. małżeństwa homoseksualne nie są sprzeczne z konstytucją tego kraju.

18 lipca
1792 ? Pod Dubienką (kieleckie) rozegrała się bitwa między wojskami rosyjskimi (18 000 żołnierzy), a osłaniającą odwrót wojsk Rzplitej dywizją Kościuszki (6 000 żołnierzy).
1918 ? Początek zwycięskiej ofensywy aliantów we Francji. Po bitwie nad Sommą wojska niemieckie zostały zmuszone do odwrotu. Był to początek ich klęsk, które doprowadziły do kapitulacji Niemiec w listopadzie 1918 r.
1918 ? Zamordowanie cara Mikołaja II wraz z rodziną i osobami dworu w Jekaterynburgu przez komisarzy bolszewickich z Jurowskim na czele.
2002 ? Parlament słowacki zadecydował, że publiczne propagowanie ideologii komunistycznej oraz podważanie, pochwalanie lub usprawiedliwianie zbrodni systemu komunistycznego jest przestępstwem.

19 lipca
1374 ? W miejscowości Argua we Włoszech zmarł jeden z najwybitniejszych włoskich poetów Francesco Petrarca (ur. 1304).
1855 ? Zmarł Tomasz Zan (ur. 1796), poeta, współzałożyciel filomatów, przywódca promienistych, prezydent filaretów. Przyjaciel Mickiewicza. W procesie filomatów, traktowany przez Nowosilcowa jako główny winowajca, został skazany na zesłanie. Na Syberii przebywał w latach 1824-1841.
1940 ? W czasie trzeciej deportacji ze wschodnich i centralnych województw polskich, władze sowieckie wysiedliły około 240 000 osób. Do grupy tej włączono inteligencję zawodową, jako element kontrrewolucyjny i drobnych kupców, jako element spekulacyjny. Deportowanych rozmieszczono w północnych terenach ZSRR.

20 lipca
1456 ? Po zajęciu Konstantynopola (1453) armia turecka uderzyła na Belgrad i została rozgromiona przez wojska chrześcijańskie, których dowódcą był Jan Hunyady, a jego doradcą Jan Sarkander ze Skoczowa.
1925 ? Sejm ponownie uchwalił ustawę o wykonaniu reformy rolnej. Rocznie musiało być rozparcelowane 200 000 ha ziemi prywatnej, kościelnej i państwowej. Cena ziemi wynosiła około 150 q żyta za 1 ha. Rozparcelowano 2 570 176 ha (około 19% ziem należących do wielkiej własności).
1945 ? Stanisław Mikołajczyk, pragnąc przeciwstawić się dążeniom komunistów do przejęcia władzy w Polsce, utworzył Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL). Miało ono poparcie olbrzymiej większości społeczeństwa, co uwidoczniło się m.in. w czasie referendum.

21 lipca
1944
? Na wniosek gen. Okulickiego (ps. "Kobra") Sztab AK postanowił włączyć Warszawę do planowanej akcji Burza. Oznaczało to możliwość wybuchu powstania w stolicy.
? Ogłoszono dekret KRN o zjednoczeniu Armii Ludowej z powstałą w ZSRR Armią Polską w jednolite odrodzone Wojsko Polskie. Naczelnym dowódcą został Michał Rola-Żymierski.
1948 ? Na zjeździe we Wrocławiu powołano Związek Młodzieży Polskiej (ZMP), łączący dotychczasowe organizacje młodzieżowe. Związek działał pod ideowym kierownictwem PZPR. W lipcu 1952 r. liczył 2 350 000 członków.
1950 ? W oparciu o wytyczne I Zjazdu PZPR (1948) opracowany został "Plan sześcioletni" (1950-1955).
1969 ? Amerykański statek Apollo 11, po 163 godzinach lotu, wylądował na powierzchni Księżyca. Astronauci Neil Armstrong i Edwin Aldrin jako pierwsi ludzie stanęli na Srebrnym Globie. Pozostawili tam tekst Psalmu 8:
O Panie, Panie nasz,
Jak niepojęte jest imię Twoje,
Po wszystkiej ziemi!
W obliczu Twoich niebiosów, które oglądam,
W obliczu księżyca i gwiazd, które stworzyłeś,
Czym jest człowiek, że o nim pamiętasz?

1997 ? Na skutek powodzi pod wodą znalazło się około 20 000 obiektów zabytkowych. W wyniku zbiórek przeprowadzonych w kościołach na rzecz ofiar powodzi zebrano około 20 000 000 zł. Pomocy udzielają też Caritas różnych krajów.

22 lipca
1807 ? Napoleon I nadaje w Dreźnie Konstytucję Księstwu Warszawskiemu. Ogłaszała równość wobec prawa i znosiła poddaństwo chłopów. Centralnym organem rządowym była Rada Stanu Księstwa Warszawskiego. Władzę ustawodawczą sprawował Sejm.
1902 ? W Rzymie zmarł Kardynał Mieczysław Halka Ledóchowski, Prymas Polski. Urodzony w 1822 r. przez wiele lat pracował poza krajem i nie odczuwał szczególnej więzi z Polską. Dopiero zaostrzenie polityki germanizacyjnej Bismarcka napotkało na ostry sprzeciw arcybiskupa. 3 lutego 1874 r. aresztowany. W czasie odbywania kary papież Pius XI mianował go kardynałem. Po odbyciu kary wrócił do Rzymu (3 III 1876). Ogłosił protest przeciwko krzywdzie wyrządzonej Polsce przez Europę.
1944 ? Utworzony w Moskwie Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) ogłosił w Chełmie Manifest, sankcjonujący podstawy nowego ustroju państwowego.
1952 ? Sejm Ustawodawczy uchwalił Konstytucję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, która stwierdzała m.in. że: PRL jest państwem demokracji ludowej, a władza należy do ludu pracującego miast i wsi.
23 lipca
1343 ? Król Kazimierz Wielki, nie mając dostatecznych sił, aby pokonać Krzyżaków, podpisał z nimi pokój, na mocy którego Polska odzyskała Kujawy, a Pomorze Gdańskie (ziemie zagrabione przez Krzyżaków w 1308 r.) zostało w ich ręku jako jałmużna wieczysta, co zobowiązało ich do lojalności wobec polskiego władcy.
1829 ? W Warszawie zmarł Wojciech Bogusławski (ur. 1757), nazywany ojcem teatru polskiego.
1916 ? Złożenie memoriału rządowi Rzeszy Niemieckiej przez gen. gub. Beselera w sprawie utworzenia państwa polskiego i sformowania wojska pod zwierzchnictwem niemieckim (bez udziału Austrii).
1951 ? W Krakowie zmarł 23 lipca książę kardynał Adam Stefan Sapieha, arcybiskup i metropolita krakowski, wielce zasłużony dla Kościoła i Ojczyzny.
2002 ? Rozpoczęły się XVII Światowe Dni Młodzieży w Toronto (do 28 VII). Papież Jan Paweł II wezwał młodzież do radykalnej przemiany świata i pełnienia w nim roli ewangelicznej. Udział wzięło ponad milion ludzi ze 172 krajów.

24 lipca
1916 ? Posiedzenie zwołanej po raz pierwszy Rady Miejskiej w Warszawie. Ks. Lubomirski i rektor Brudziński w przemówieniach żądają utworzenia Niepodległego Państwa Polskiego.
1944 ? Wyzwolony został obóz koncentracyjny na Majdanku.

25 lipca
1655 ? Pod Ujściem nad Notecią pospolite ruszenie pod wodzą magnata Krzysztofa Opalińskiego poddało się bez walki Szwedom. Był to początek potopu.
1920 ? Zajęcie Białegostoku przez Armię Czerwoną. Odwrót wojsk polskich na linię Bugu i Narwi.
1922 ? Podpisanie przez Ligę Narodów mandatu palestyńskiego dla Anglii.
1932 ? Podpisanie przez Polskę i Sowiety w Moskwie paktu o nieagresji.
1934 ? Zamach stanu hitlerowców austriackich. Socjaliści narodowi w Wiedniu napadli na Radę Ministrów i zabili znajdującego się w gmachu kanclerza Dollfussa. Zabójstwo spotyka się z potępiającą opinią świata. Włochy demonstrują na Brenerze przeciw przygotowaniom do anschlussu, wobec czego Hitler udziela dymisji przywódcy ruchu nazistów w Austrii Habichtowi i odżegnuje się od udziału w puczu.
1945 ? Kardynał August Hlond powrócił do kraju jako legat papieski.

26 lipca
1597 ? W Krakowie zmarł ks. Jakub Wujek, jezuita, autor wielu opracowań religijnych, kazań w języku polskim (Postylla), a przede wszystkim tłumacz Pisma Świętego z tekstu łacińskiego (tzw. Wulgaty). Jego tłumaczenie było używane w liturgii kościelnej (zarówno Stary, jak i Nowy Testament) do czasów reformy liturgicznej przeprowadzonej przez Sobór Watykański II. Jego szczątki spoczywają w podziemiach kościoła św. Barbary w Krakowie.
1917 ? Rozkaz Polskiego Komitetu Wykonawczego, powołanego do życia na zjeździe w Piotrogrodzie, wzywający wszystkich Polaków armii rosyjskiej do tworzenia odrębnych polskich oddziałów. Gen. Dowbór-Muśnicki mianowany dowódcą formującego się I Korpusu Wojsk Polskich na Wschodzie.
1918 ? Rozkaz Lwa Trockiego o rozstrzeliwaniu bez sądu każdego Polaka przekradającego się na Murmań. Trocki pod wpływem ambasadora niemieckiego anuluje ważność dokumentów ambasady francuskiej, wydawanych żołnierzom Polakom udającym się na Murmań.
1920
? Atak armii bolszewickich na Brześć i Białystok.
? Początek bitwy z armią Budionnego pod Brodami.
1922 ? Przesilenie gabinetowe. Kluby prawicowe składają wniosek o wotum nieufności dla Naczelnika Państwa. Wniosek 205 głosami przeciw 188 zostaje odrzucony.

27 lipca
1768 ? Wojska rosyjskie rozpoczęły oblężenie Krakowa, którego broniło 2000 konfederatów barskich.
1920
? Przez lukę przerwanego frontu między 2. i 6. armią polską dywizja konnej armii Budionnego rusza na Lwów. Pod Toporowem 18 dywizja gen. Krajewskiego, zaskakuje Budionnowców, likwidując pierwszą próbę przedarcia się przez pierścień wojsk polskich.
? Ogłoszenie decyzji Rady Najwyższej w sprawie Śląska Cieszyńskiego. Cieszyn i Bielsk z powiatami dostaje Polska. Czechosłowacja ? Karwinę, Frysztat, Jabłonków, Bogumin ? a więc wszystkie wielkie kopalnie oraz hutę w Trzyńcu. 1944 ? W związku z sytuacją na froncie wschodnim oraz zarządzeniem władz niemieckich, nakazującym wszystkim mężczyznom w wieku 17-65 lat zgłosić się do kopania rowów obronnych, komendant warszawskiego okręgu AK, płk Antoni Chruściel ? ps. Monter zarządził alarm bojowy dla podległych mu oddziałów.
1972 ? Zmarła znakomita aktorka teatralna i filmowa Mieczysława Æwiklińska (ur. 1880). Pochodziła ze znanej rodziny aktorskiej Trapszów.
1996 ? Ostatni właściciele ? greccy biznesmeni ? moskiewskiej "Prawdy" przestali ją finansować. Ukazał się ostatni numer tej komunistycznej gazety.

28 lipca
1750 ? W Lipsku zmarł Jan Sebastian Bach (ur. 1685). Jeden z najwybitniejszych kompozytorów i mistrz gry na organach.
1883 ? W Krakowie zmarł Władysław Ludwik Anczyc (ur. 1823), autor licznych pieśni i utworów patriotycznych, które wydawał we własnej drukarni. Drukarnia Anczyców przetrwała wojnę i została upaństwowiona w PRL.
1895 ? Na zjeździe w Rzeszowie powołano Polskie Stronnictwo Ludowe ? pierwszą polityczną organizację chłopską. 1914 ? Formalne wypowiedzenie wojny Serbii przez Austrię jest początkiem pierwszej wojny światowej.
1917 ? Polski Wojskowy Komitet Wykonawczy, utworzony po zjeździe w Piotrogrodzie, oraz Zarząd Centralny Związku Wojskowych Polaków, powstały jako centralne instytucje organizacji wojskowych z różnych frontów, łączą się, tworząc nową władzę pod nazwą: Naczelny Polski Komitet Wojskowy (skrót ? Naczpol).
1919 ? Zatwierdzenie przez Radę Najwyższą linii demarkacyjnej Focha jako obowiązującej tymczasowej granicy między Litwą i Polską.
1925 ? Zwyżka kursu walut zagranicznych powoduje po raz pierwszy załamanie się złotego.
1928 ? W Amsterdamie otwarta zostaje IX Olimpiada. Polska uzyskuje w zawodach olimpijskich pierwsze miejsce w rzucie dyskiem Haliny Konopackiej (39,63 m) oraz nagrodę literacką za tom poezji pt. "Laur Olimpijski" Kazimierza Wierzyńskiego.

29 lipca
1914 ? Pierwsze strzały w wojnie światowej. Wojska austriackie skoncentrowane na brzegach Sawy ostrzeliwują Belgrad.
1916 ? Wniesienie podania J. Piłsudskiego o dymisję z Legionów wobec zlekceważenia memoriału Rady Pułkowników w sprawie uznania Legionów za kadrę wojska polskiego oraz usunięcia z dowództwa austriackich oficerów.
1942 ? W Krakowie zmarł wybitny malarz Wojciech Kossak (ur. 1857), syn Juliusza, profesor Szkoły Sztuk Plastycznych w Warszawie.
1949 ? Zapowiedź Kongregacji Świętego Oficjum w Watykanie o możliwości nakładania ekskomuniki na katolików należących do partii komunistycznej lub z nią blisko współpracujących wywołała ostry protest ze strony rządu PRL.
1951 ? Prymas Polski abp Stefan Wyszyński poświęcił odbudowaną z wojennych zniszczeń katedrę we Wrocławiu.

30 lipca
1656 ? Trzydniowa bitwa wojsk polskich ze Szwedami pod Warszawą zakończona klęską Polaków. Wojska szwedzkie teraz bez walki zajmowały dalsze tereny (będzie się jeszcze bronił Kraków).
1941 ? W Londynie premier Władysław Sikorski i ambasador ZSRR Iwan Majski podpisali układ wznawiający polsko-radzieckie stosunki dyplomatyczne. Umowa przewidywała utworzenie na terytorium ZSRR armii polskiej podporządkowanej operacyjnie naczelnemu dowództwu radzieckiemu, unieważniała umowy sowiecko-niemieckie z 1939 r., zapowiadała amnestię dla obywateli polskich w ZSRR.
1944
? Śmiercią lotnika zginął Antoine Saint-Exupéry (ur. 1900) znakomity pisarz, którego proza była często związana z lotnictwem (Nocny lot, Ziemia planeta ludzi). Najpopularniejsza powieść poetycka: Mały książę.
? Gen. Tadeusz Komorowski-Bór, za zgodą Delegata Rządu RP na Kraj Jana Stanisława Jankowskiego, wydał rozkaz płk. Monterowi rozpoczęcia 1 sierpnia o godz. 17.00 akcji zbrojnej w Warszawie.
1951 ? W Warszawie rozpoczął się proces gen. Stanisława Tatara i oficerów oskarżonych o dążenie do obalenia przemocą władzy ludowej. Proces aranżowany przez stalinowców (Berman i inni) miał na celu skompromitowanie tzw. komunistów narodowych z Gomułką na czele. Oskarżał Stanisław Zarakowski.
1953 ? W Zakopanem zmarł Kornel Makuszyński (ur. 1884), pisarz, znany szczególnie jako autor książek dla dzieci i młodzieży

31 lipca
1339 ? Zjazd w Wyszehradzie. Kazimierz Wielki zawarł układ z królem Węgier Karolem Robertem. Za pomoc w walce przeciw Krzyżakom i uznanie pretensji Polski do Rusi Halickiej, tron polski w przypadku śmierci Kazimierza bez pozostawienia męskiego potomka miał przypaść Andegawenom: Karolowi, a potem jego synowi Ludwikowi Węgierskiemu.
1556 ? Zmarł św. Ignacy z Loyoli, założyciel zakonu jezuitów.
1924 ? Podpisanie przez rządy polski i sowiecki w Moskwie ostatecznego protokołu w sprawie przebiegu linii granicznej obu państw.
1925 ? Przybycie pierwszej wielkiej wycieczki zbiorowej Sokołów Polskich ze Stanów Zjednoczonych do kraju.
1928 ? Tragiczny finał polskiego dalekodystansowego lotu Dęblin-Bagdad. Przy lądowaniu ginie pilot Kazimierz Szałas. 1934 ? Stefan Starzyński komisarycznym prezydentem Warszawy.
1942 ? Zaczął działać Komitet Pomocy Żydom („Żegota”), utworzony przez działające w podziemiu partie polityczne: PPS, Stronnictwo Demokratyczne, Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Narodowe i Stronnictwo Pracy.


sierpień

1 sierpnia
1856 ? W Galicji nakazano używanie miar austriackich. Zniesiono obowiązujące dotąd miary krakowskie.
1914 ? Wypowiedzenie wojny Rosji przez Niemcy i wydanie zarządzeń mobilizacyjnych przez Francję.
1919 ? Uchwalenie przez Sejm ustawy o wskrzeszeniu orderu Virtuti Militari oraz o godłach i barwach RP.
1926 ? Na Harendzie koło Poronina zmarł wybitny poeta Jan Kasprowicz.
1929 ? Z inicjatywy Sowietów na dzień 1 sierpnia wyznaczono obchodzenie na całym świecie święta komunistów. Robotnicy w Polsce i innych krajach nie wzięli masowo udziału w tym święcie.
1944 ? W Kwaterze Głównej Komendanta Armii Krajowej, gen. Bora-Komorowskiego zapadła decyzja o rozpoczęciu 1 sierpnia o godz. 17 powstania w Warszawie. Płk Monter (Antoni Chruściel), zgodnie z poleceniem, skierował do wszystkich podległych mu na terenie Warszawy dowódców oddziałów rozkaz: Alarm ? do rąk własnych! 31 lipca, godz. 19.00. Nakazuję godzinę „W” w dniu 1 sierpnia godz. 17.00. Nikt wówczas nie przewidywał, że na rozkaz Stalina Armia Czerwona zatrzyma swój marsz na zachód. W walce, która trwała 63 dni, poległo i zaginęło około 16 000-18 000 powstańców, 25 000 zostało rannych. Straty ludności cywilnej to ponad 150 000 pomordowanych i zabitych, tysiące wysiedlonych i wywiezionych do obozów koncentracyjnych lub do pracy przymusowej w III Rzeszy. Warszawa została zniszczona w 75%. 2 października przedstawiciele KG AK podpisali w kwaterze von dem Bacha akt kapitulacji powstania.

2 sierpnia
1847 ? Rozpoczął się proces berliński, który władze pruskie wytoczyły 254 uczestnikom przygotowań do rewolucji w zaborze pruskim. Głównym oskarżonym był Ludwik Mierosławski. Wydano 8 wyroków śmierci i 97 więzienia. Skazanych wyzwolił wybuch rewolucji berlińskiej (1848).
1914
? Na rozkaz Komendanta Piłsudskiego z Krakowa wymaszerował pierwszy historyczny patrol kawalerzystów polskich. Siedmioma ułanami, którzy skierowali się do Kongresówki w celach wywiadowczych dowodził mjr Belina-Prażmowski. l W następstwie rozmów Berlina na temat przemarszu Niemców przez Belgię, Anglia zarządza mobilizację i postanawia przystąpić do działań wojennych z chwilą pogwałcenia przez ces. Wilhelma II neutralności Belgii.
? Wojska niemieckie wkroczyły na terytorium Luksemburga, naruszając jego neutralność, aby zaskoczyć Francuzów.
1919 ? Uchwalenie przez Sejm ustawy o ujednoliceniu armii polskiej.
1934 ? Zgon prezydenta Rzeszy Niemieckiej feldmarszałka Hindenburga. Rząd uchwala ustawę, mocą której urząd prezydenta połączony zostaje z urzędem kanclerskim. W ten sposób Adolf Hitler, kanclerz Rzeszy, staje na czele państwa, jako władza zwierzchnia nad narodem i wojskiem.
1936 ? Zdobycie 3. miejsca (brązowy medal) przez Marię Kwaśniewską w rzucie oszczepem na olimpiadzie w Berlinie.
1944 ? Dowódca powstania warszawskiego płk Monter doniósł Rządowi RP w Londynie, już w drugim dniu walk, że ludność Warszawy entuzjastycznie popiera powstanie, ale amunicja jest na wyczerpaniu. Prosił, aby alianci skłonili stronę radziecką do udzielenia pomocy walczącej Warszawie.
2002 ? Szczątki 200 osób odkryto podczas remontu w klasztorze ojców bernardynów w Żółkwi pod Lwowem (wśród ofiar były kobiety w ciąży i około 70 dzieci). Według ekspertów Memoriału ? organizacji zajmującej się badaniem zbrodni stalinowskich ? kaźni dokonało w końcu lat 40. NKWD, które miało w tym miejscu posterunek.

3 sierpnia
1743 ? W Warszawie otwarto Bibliotekę Załuskich, jako pierwszą w Europie bibliotekę publiczną.
1773 ? Zmarł ks. Stanisław Konarski (ur. 1700). Sapere auso (temu, co się ośmielił być mądrym) te słowa kazał król Stanisław August Poniatowski wypisać na medalu, wybitym na jego cześć. Z myślą o wychowaniu światłego pokolenia, które mogłoby się podjąć przebudowy państwa, stworzył Konarski szkołę i internat dla szlachty ? Collegium Nobilium. Już jako prowincjał rozszerzył reformy na inne szkoły pijarskie.
1901 ? W Zuzeli (łomżyńskie) urodził się Stefan Wyszyński, późniejszy Prymas Polski.
1914
? Dwie polskie organizacje wojskowe: Strzelec i Drużyny Strzeleckie stają pod bronią do walki czynnej o sprawę polską w wojnie światowej. Komendant J. Piłsudski wprowadza ujednolicenie odznak wojskowych. Powstaje Kadrówka ze zjednoczonych pierwszych oddziałów obu organizacji w liczbie 163 strzelców.
? Wypowiedzenie wojny Francji przez Niemcy. Zajęcie Luksemburga przez wojska niemieckie oraz na wschodzie Częstochowy i Będzina. Kalisz zajęty w poprzednim dniu zostaje zbombardowany pod pretekstem napadu ludności na oddział niemiecki. Ogłoszenie neutralności przez Rumunię. Niemcy wkraczają do Belgii wbrew traktatowi z 1839 r. gwarantującemu neutralność Belgii.
2002
? Według prognozy prof. Miltona Friedmana, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii i jednego z czołowych amerykańskich ekonomistów, Unia Europejska upadnie wraz z jej walutą w ciągu 5-10 lat.
? W brytyjskim muzeum II wojny światowej w Bletchley Park odsłonięto tablicę upamiętniającą trzech Polaków, którzy przyczynili się do złamania kodów niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma ? Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego.

4 sierpnia
1306 ? W Ołomuńcu na Morawach, podczas przygotowań do wyprawy przeciw Polsce, został zamordowany (z nieznanych powodów) król czeski Wacław III, pretendent do tronu polskiego. Zabójcą był niemiecki rycerz Konrad z Botensteinu. Na Wacławie wygasła dynastia Przemyślidów.
1914 ? 30 000 żołnierzy belgijskich stawia opór Niemcom. Anglia o godz. 16 stawia Niemcom ultimatum, żądając wycofania wojsk z Belgii. Późnym wieczorem ogłasza stan wojenny i wypowiada Niemcom wojnę. W Berlinie parlament jednogłośnie uchwala kredyty wojenne.
1915 ? Ewakuacja Warszawy przez wojska rosyjskie. O godz. 12 ostatnia sotnia kozaków przechodzi przez miasto na stronę Pragi.
1928 ? Próba pierwszego przelotu przez Atlantyk lotników polskich mjr Idzikowskiego i Kubali na samolocie "Marszałek Piłsudski" z lotniska w Paryżu. W drodze następuje katastrofa. Lotników ratuje z morza statek niemiecki "Samos".
1944 ? W czwartym dniu powstania warszawskiego zginął młody poeta Krzysztof Kamil Baczyński (ur. 1921), plutonowy AK. Walczył w batalionie harcerskim "Parasol". Należał do kręgu konspiracyjnego pisma literackiego "Droga".
1998 ? W czasie powodzi, w Kotlinie Kłodzkiej zginęło 8 osób.

5 sierpnia
1579 ? W Capranica k. Rzymu zmarł kard. Stanisław Hozjusz.
1772 ? W Petersburgu przedstawiciele Rosji, Prus i Austrii ogłosili podpisanie traktatu o pierwszym rozbiorze Polski. 1864 ? Na stokach Cytadeli Warszawskiej został stracony wraz z czterema towarzyszami Romuald Traugutt (1825-1864), dyktator Powstania Styczniowego.
1914 ? Wypowiedzenie wojny Rosji przez Austro-Węgry. Czarnogórcy wypowiadają wojnę Austrii.
1940 ? Podpisanie polsko-brytyjskiej umowy wojskowej. W jej wyniku przystąpiono do tworzenia 1. Korpusu Polskiego, który do 1942 r. wykonywał zadania związane z obroną wschodniego wybrzeża Szkocji.
1942 ? Likwidacja przez Niemców warszawskiego Domu Sierot prowadzonego przez Janusza Korczaka (wł. Henryk Goldszmit, ur. 1879).
2002 ? Kongregacja Nauki Wiary ogłosiła dekret o ekskomunice grupy kobiet, które próbowały przyjąć (29 VI) święcenia kapłańskie.

6 sierpnia
1910 ? W czasie prowadzenia akcji ratunkowej w Tatrach zginął Klemens Bachleda (ur. 1848), góral z Zakopanego, „król” przewodników tatrzańskich przełomu XIX i XX w.
1914
? Wymarsz z krakowskiego parku Oleandry kadrowej kampanii Strzelców.
? Wypowiedzenie wojny Niemcom przez Serbię.
1916 ? Pierwsze odznaczenie legionistów orderem "za wierną służbę" w drugą rocznicę Kadrówki. Komendant Piłsudski przed opuszczeniem Legionów dekoruje osobiście zasłużonych żołnierzy.
1920 ? Powzięcie przez Józefa Piłsudskiego historycznej decyzji manewru znad Wieprza:. wciągnięcie wroga do boju pod Warszawą, skoncentrowanie głównych sił manewrowych nad Wieprzem i uderzenie na tyły bolszewików.
1934 ? Rozpoczęcie budowy Kopca Marszałka Piłsudskiego na Sowińcu pod Krakowem w 20. rocznicę wymarszu 1 komp. Kadrowej z Krakowa.
1945 ? Amerykanie zrzucili na Hiroszimę pierwszą bombę atomową.
1978 ? W Castel Gandolfo zmarł papież Paweł VI, rzecznik pokoju na świecie, wielki przyjaciel Polski.

7 sierpnia
1316 ? W Lyonie zebrani na konklawe kardynałowie wybrali papieżem Jakuba z Osy, który przyjął imię Jana XXII i rezydował w Awinionie. W 1320 r. wyraził zgodę na koronację Władysława Łokietka.
1914
~ Lądowanie pierwszych batalionów angielskich na ziemi francuskiej w Boulogne.
? Pierwsza ofensywa francuska na Alzację i zajęcie Miluzy.
? Niemiecka flotylla zablokowana na Morzu Śródziemnym, przebija się do Turcji, która zakupuje krążowniki, zatrzymując na służbie załogę.
1915 ? Przyjazd Komendanta J. Piłsudskiego do Warszawy na naradę z przedstawicielami organizacji politycznych. Owacje młodzieży przed hotelem Victoria, gdzie się zatrzymał, powodują interwencję Niemców i przeniesienie się Komendanta do Otwocka. Nakazuje wstrzymać werbunek do Legionów, rozwinąć działalność POW.
1920
? Ofiarowanie Polsce pomocy wojskowej przez Węgry w sile 30 000 kawalerii, której przybycie na teren walk udaremnia odmowa tranzytu wojska przez Czechosłowację.
? Zjazd Kominternu w Moskwie z udziałem 48 partii zagranicznych, których delegaci oświadczają, że robotnicy wszystkich państw Europy działają pośrednio przeciw Polsce.
1944 ? W nocy z 7 na 8 sierpnia 1 Dywizja Pancerna pod dowództwem gen. Stanisława Maczka zajęła pozycje bojowe na południu Caen, skąd rozpoczęła operację opanowania Falaise.

8 sierpnia
1780 ? Zmarł Tadusz Reytan, poseł ziemi nowogródzkiej, który miał odwagę zaprotestować przeciw traktatowi zatwierdzającemu I rozbiór Polski.
1847 ? W Warszawie zmarł Samuel Bogumił Linde (ur. 1771), twórca wielkiego słownika języka polskiego.
1940 ? Rozpoczęła się "Bitwa o Anglię" ? działania lotnictwa brytyjskiego wspomaganego m.in. przez lotników polskich, przeciw niemieckiej ofensywie powietrznej, prowadzonej w ramach przygotowań do inwazji niemieckiej na Wielką Brytanię. Piloci polscy zestrzelili około 240 samolotów, a 36 uszkodzili.

9 sierpnia
1382 ? Władysław książę opolski, sprawujący w Polsce regencję z ramienia Ludwika Węgierskiego oddał sprowadzonym z Węgier paulinom kościółek w Starej Częstochowie, aby założyli tam klasztor.
1650 ? W Warszawie zmarł Jerzy Ossoliński, kanclerz wielki koronny.
1864 ? We wsi Kamionek pod Warszawą, urodził się jako trzeci z kolei syn brukarza Walentego i Józefy z Lenarskich, Roman Dmowski (zm. 1939), polityk i pisarz.
1942 ? W obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu Niemcy zagazowali karmelitankę siostrę Teresę Benedyktę od Krzyża (Edytę Stein). Beatyfikacji dokonał papież Jan Paweł II w 1987 r.

10 sierpnia
1655 ? Podczas "potopu" książę Janusz Radziwiłł, hetman wielki litewski (1612-1655) zawarł zdradziecki układ z Karolem Gustawem w Kiejdanach, uznając protektorat Szwecji nad Litwą.
1904 ? W Berlinie władze niemieckie ogłosiły ustawę, na mocy której ? na terenach zamieszkałych głównie przez Polaków (prowincje wschodnie) ? nie wolno było wznosić budynków mieszkalnych. Polski chłop z Podgradowic ? Michał Drzymała ? nie otrzymawszy zgody na budowę domu, zamieszkał w wozie.
1932 ? Rewolta monarchistów w Madrycie. Rewoltę w wojsku organizuje gen. San Jurio. Rząd republikański tłumi powstanie, aresztuje przywódcę i skazuje na dożywotnie więzienie.
1998 ? Prymas Polski kardynał Józef Glemp zaapelował o zaprzestanie stawiania krzyży na żwirowisku koło obozu zagłady w Auschwitz.

11 sierpnia
1914 ? Wkroczenie wojsk austriackich do Serbii.
1916 ? Rządy państw centralnych zapowiadają powstanie samoistnego Królestwa Polskiego. Do czasu zawarcia pokoju będzie ono pod zarządem oddzielnym obu okupacji. Pełna budowa państwa nastąpić może dopiero po wojnie. Oba mocarstwa nic z posiadanych polskich terytoriów rozbiorowych nie stracą.
1920 ? Uchwalenie ustawy o ustanowieniu Krzyża Walecznych.
1945 ? Zmarł w Otwocku Stefan Jaracz (ur. 24 XII 1883 w Zubonicach Starych k. Tarnowa), wybitny aktor, aresztowany przez Niemców w 1941 r. i wywieziony do obozu oświęcimskiego.
1947 ? W Krakowie rozpoczął się proces polityczny 12 działaczy podziemnej organizacji WiN oraz pięciu z PSL Zapadło osiem wyroków śmierci (m.in. na Franciszka Niepokólczyckiego).

12 sierpnia
1794 ? Wojska rosyjskie zdobyły Wilno, tłumiąc tam powstanie kościuszkowskie.
1914
? Wkroczenie 3. komp. Strzelców J. Piłsudskiego do Kielc w godzinach popołudniowych i zajęcie koszar, opuszczonych przez wojska rosyjskie.
? Wypowiedzenie wojny Austro-Węgrom przez Anglię i Francję.
1919 ? Pierwsze obchody święta żołnierza w Polsce. W uroczystości biorą udział najwyżsi dostojnicy świata.
1920 ? Ciężkie walki pod Radzyminem, zakończone wyparciem wojsk sowieckich.
1933 ? Skasowanie przez radę miasta Lipska historycznej nazwy ulicy i mostu na Elsterze ks. Józefa Poniatowskiego.

13 sierpnia
1920 ? Początek 18. decydującej bitwy w dziejach świata nad Wisłą. Od świtu bolszewicy rozpoczynają bój o Warszawę. Łamią pierwszą linię obrony i zajmują Radzymin. Niebawem pęka druga linia obrony. Front zbliża się do Pragi.
1944 ? W Warszawie na Starym Mieście zginęło około pół tysiąca powstańców i osób cywilnych od wybuchu czołgu-pułapki, pozostawionego przez Niemców.

14 sierpnia
1385 ? Ugoda Polski z Litwą zawarta w Krewo (niedaleko Oszmiany). Władysław Jagiełło w zamian za rękę Jadwigi i koronę polską przyjął chrzest i zobowiązał się połączyć z Polską ziemie Litwy i Rusi.
1862 ? Aresztowanie i uwięzienie w Cytadeli Warszawskiej gen. Jarosława Dąbrowskiego (1836-1887), ps. Łokietek.
1914 ? Wielki książę Mikołaj Mikołajewicz wydał Manifest, który zawierał obietnicę zjednoczenia, po zakończeniu wojny, ziem polskich z trzech zaborów, pod berłem cara i nadania im pewnej autonomii. Manifest, niepodpisany przez cara, nie był dla Rosji wiążący.
1941 ? Przystąpiono do tworzenia Armii Polskiej w ZSRR. Władysław Sikorski i Józef Stalin podpisali umowę o wzajemnej współpracy wojskowej.
1945 ? Po zrzuceniu przez Amerykanów drugiej bomby atomowej na Nagasaki, rząd japoński ogłosił pełną kapitulację. Był to koniec II wojny światowej.
1980 ? Stoczniowcy w Gdańsku rozpoczęli strajk.

15 sierpnia
1831 ? Ostatni dzień sprawowania funkcji prezesa Rządu Narodowego przez księcia Adama Jerzego Czartoryskiego (1770- -1861). Zbliżony do Aleksandra I, uczestniczył w opracowywaniu reformy władzy w Rosji. Człowiek rosyjskiej rady do spraw szkolnych, minister spraw zagranicznych Rosji. Odegrał poważną rolę na Kongresie Wiedeńskim. Początkowo przeciwnik Powstania Listopadowego, potem Prezes Rządu Narodowego (29 I). W nocy z 15 na 16 sierpnia Towarzystwo Patriotyczne, pod hasłem zmian w dowództwie powstania, aktywnego prowadzenia wojny i ukarania zdrajców, doprowadziło do rozruchów w Warszawie. Rozruchy przekształciły się w samosąd nad szpiegami i posądzonymi o zdradę dowódcami. Zabito 34 osoby. Interwencja wojska stłumiła rozruchy.
1882 ? Zmarł Karol Miarka (ur. 1824). Syn nauczyciela ludowego w Pielgrzymowicach. Do 30 roku życia uważał się za Niemca. Po latach stał się przywódcą ludności polskiej na Śląsku w okresie Kulturkampfu.
1917 ? W Lozannie utworzony został Polski Komitet Narodowy pod przewodnictwem Romana Dmowskiego. Urzędował w Paryżu. Uznany przez rządy Francji, Anglii, Włoch i USA za oficjalną reprezentację Polski. Sprawował kierownictwo polityczne nad Armią Polską we Francji. Działał do 15 sierpnia 1919 r.
1920
? Ostatnie walki pod Warszawą. Odparcie ataku bolszewickiego. Ginie bohaterską śmiercią ksiądz Skorupka. Bitwa ta nazwana została "Cudem nad Wisłą".
? Przyznanie Polsce przez Radę Ambasadorów trzech gmin na Mazurach: Klein Sobenstein, Klein Koppern i Groschem na pograniczu powiatu ostródzkiego woj. pomorskiego.
1945
? Prymas Polski, kardynał August Hlond ustanowił administratorów apostolskich dla kościelnych jednostek administracyjnych na Ziemiach Odzyskanych.
? Założona została Liga Kobiet. Skupiała około 4 mln kobiet.
1966 ? Zmarł światowej sławy tenor Jan Kiepura (ur. 16 maja 1902 r.).
1998 ? Począwszy od 15 sierpnia wszystkie spotkania Ojca Świętego z wiernymi można na żywo śledzić w Internecie na stronach www.vatican.va ? poinformowało Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej.

16 sierpnia
1914 ? Przedstawiciele stronnictw politycznych i posłowie do parlamentu austriackiego w sali magistratu krakowskiego, pod przewodnictwem dra Leo uchwalają powołanie jednej organizacji wojskowej pod nazwą Legionów i pod polską komendą, ale w łączności z naczelnym dowództwem armii austro-węgierskiej. Legiony brały udział w walkach z armią rosyjską. Rozwiązano je w sierpniu 1917 r., gdy większość żołnierzy odmówiła przysięgi na wierność obcemu monarsze. Część legionistów internowano, reszta weszła do Polskiej Siły Zbrojnej.
1919 ? Wybuch I powstania na Górnym Śląsku. Górnicy kopalni myślinieckiej chwytają za broń. Za nimi powstają Bytom i Pszczyna.
1920 ? Uderzenie znad Wieprza pod bezpośrednią komendą Józefa Piłsudskiego. Wojna od tej chwili przekształca się w pościg za bolszewikami.
1949 ? Władze komunistyczne nałożyły areszt domowy na arcybiskupa Pragi Józefa Berana.

17 sierpnia
1914 ? Ofensywa armii rosyjskiej na Prusy Wschodnie. Rosjanie docierają do rejonu Gołdap-Stołupiany.
1920 ? Polskie dywizje wkraczają do Mińska, rozbijają bolszewików pod Kołbielą, zajmują Międzyrzec i Siedlce. Nie wiedząc o porażkach armii, Budionny kieruje się na Lwów, którego jedynymi obrońcami jest młodzież (ochotnicy) z batalionu B. Zajączkowskiego. Wytrzymują sześć ataków kawalerii. Brak amunicji uniemożliwia walkę. Oddziały polskie zostają otoczone przez kozaków Budionnego ? giną wszyscy. Miejsce to (pod Zadwórzem, na wschód od Lwowa), w którym poległo 318 bohaterów, nazwano Polskimi Termopilami.
1939 ? W Warszawie zmarł Wojciech Korfanty (ur. 1873) wybitny działacz polityczny, zasłużony dla odrodzenia narodowego na Śląsku, przywódca powstania śląskiego.
1940 ? Niemcy wysadzili w powietrze pomnik Adama Mickiewicza na rynku w Krakowie.

18 sierpnia
1772 ? Upadek Konfederacji barskiej zawiązanej 29 lutego 1768 roku.
1831 ? Rozwiązane zostało Towarzystwo Patriotyczne (założone w 1821), które domagało się zdecydowanej walki o niepodległość, obrony swobód obywatelskich i reform społecznych (m.in. poprawy sytuacji chłopów). Prezesem Towarzystwa był Joachim Lelewel.
1906 ? Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej dokonała zamachu na G. Skałona, generalnego gubernatora warszawskiego.
1932 ? Prof. Piccard odbywa drugi lot do stratosfery. Lot trwa 12 godzin. Wysokość osiągnięta ? 16 500 m.
1980 ? Gdański Międzyzakładowy Komitet Strajkowy ogłosił listę postulatów wobec władzy komunistycznej.

19 sierpnia
1458 ? Papieżem został wybrany Eneasz Sylwiusz Piccolomini, słynny humanista. Przyjął imię Pius II. W ogłoszonej w 1462 r. bulli sformułował ostatecznie zasadę wyższości papiestwa nad soborem.
1506 ? W Wilnie zmarł król polski i wielki książę litewski Aleksander (pochowany w katedrze wileńskiej). Umocnił unię Polski z Litwą, wyznaczając na swego następcę brata Zygmunta.
1920
? Na fałszywą wiadomość o wzięciu Warszawy, Niemcy w Katowicach zrywają sztandary koalicjantów i zmuszają oddziały francuskie do wycofania się z miasta. Rozpoczyna się masakra Polaków. Pada zabity dr Mielecki i trzech członków Komitetu Plebiscytowego. Ślązacy chwytają za broń. Wybucha drugie powstanie trwające trzy dni. ? Początek rokowań z Sowietami w Mińsku.
1935 ? Wprowadzenie mundurowej policji kobiecej w Polsce. Dwadzieścia pięć pań rozpoczyna pracę w policji.
1941 ? Do Tobruku (miasto, twierdza i port w Libii) przybyły pierwsze oddziały Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich i podporządkowany jej batalion czechosłowacki. Oddziały utrzymywały najtrudniejszy, zachodni odcinek obrony.
1961 ? Na podstawie zarządzenia władz PRL nauczanie religii mogło odbywać się wyłącznie w pomieszczeniach przykościelnych po uprzednim zgłoszeniu punktu katechetycznego w inspektoracie.
1970 ? Zmarł Paweł Jasienica (Lech Beynar), wybitny pisarz i publicysta, w czasie okupacji żołnierz AK, po wojnie więziony przez władze komunistyczne.
2002 ? W wypadku samochodowym zginął Marek Kotański (ur. 1942) ? założyciel pierwszego Domu Życia dla narkomanów ? MONAR.

20 sierpnia
1845 ? W Igołomii pod Krakowem urodził się Adam Chmielowski (Brat Albert), uczestnik powstania styczniowego, artysta malarz, opiekun nędzarzy, kanonizowany przez Jana Pawła II w 1989 r.
1914
? Zgon papieża Piusa X.
? Reorganizacja oddziałów strzeleckich Komendanta J. Piłsudskiego, które zostają przeformowane na I pułk Legionów Polskich. Dowódcą pułku jest J. Piłsudski, zastępcą K. Sosnkowski.
1920 ? Senat Gdańska, powołując się na ogłoszenie neutralności, żąda wstrzymania wyładowania amunicji dla Polski. Wyładunek zostaje wstrzymany. Polska składa protest do Rady Ambasadorów.
1940 ? Pierwsza walka polskich dywizjonów myśliwskich 302 w "Bitwie

Wyświetlony 11274 razy

Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.