wtorek, 30 marzec 2010 22:29

Korzenie

Napisał

29 lipca 1979 r. w trakcie spotkania młodzieży w Hucie Kalnej powołano Ruch Młodej Polski, który w ostatniej dekadzie istnienia PRL połączył opozycję antysystemową Gdańska, Gorzowa Wielkopolskiego, Poznania, Łodzi i innych ośrodków akademickich. Zjazd założycielski był zwieńczeniem kilkuletniego procesu krystalizacji ideowej, intelektualnej i personalnej polskiej Prawicy narodowo-zachowawczej. Celem uczestników Ruchu była obrona tożsamości narodowej w obliczu komunistycznego zniewolenia, działanie na rzecz odrodzenia moralnego społeczeństwa poddanego marksistowskiej indoktrynacji, kreowanie elity, a ostatecznie ? wykorzystanie wszelkich sprzyjających warunków, przybliżających niepodległość Polski.

 

2 kwietnia 2009 r. z inicjatywy studentów i doktorantów na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu odbyła się konferencja naukowa Ruch Młodej Polski w trzydziestolecie Deklaracji ideowej 1979-2009. Wkrótce potem ukazał się tom pokonferencyjny, zawierający ? oprócz tekstów wystąpień naukowych, wygłoszonych podczas spotkania ? niezwykle interesujące wspomnienia uczestników Ruchu, cenne dokumenty historii tego środowiska (w tym wcześniej niepublikowane) oraz artykuły uzupełniające, które nie zostały przedstawione w trakcie samej konferencji. Z tym większą przyjemnością pragnę rekomendować tę publikację uwadze Czytelników, gdyż jednym z liderów RMP był p. Jacek Bartyzel, członek honorowy Organizacji Monarchistów Polskich (w tomie pokonferencyjnym występujący w podwójnej roli: obiektu postępowania badawczego i świadka historii), a w gronie współtwórców książki znaleźli się członkowie OMP. Zbieżności personalne nie są przypadkowe, albowiem właśnie w Ruchu Młodej Polski odnaleźć można korzenie współczesnego polskiego monarchizmu. Podobieństw, najczęściej zresztą niezamierzonych, jest wiele, gdy weźmiemy pod uwagę style myślenia o metapolityce.

RMP, jako pierwsze w czasach PRL środowisko nowej, tj. nie wywodzącej się z formacji przedwojennych prawicy, akomodował wybrane elementy myśli głównych obozów politycznych II RP: zachowawczego, narodowodemokratycznego i piłsudczykowskiego. OMP, podobnie, czerpie inspiracje ze zróżnicowanych, prawicowych tradycji ideowych: polskiego i europejskiego konserwatyzmu, myśli narodowej i (w sferze ekonomii) chrześcijańskiego libertarianizmu. W obu przypadkach można mówić o wypracowaniu nowej, oryginalnej formuły, która nie wpisywała się w ,,stare spory?, nie miała nic wspólnego z prostym epigoństwem i nie odnosiła do ideowych ,,trumien?. Analogiczny wydaje się też sposób myślenia o relacji jednostka ? naród: niepodległe państwo winno służyć (narodowi), społeczeństwo (naród) winno służyć człowiekowi, człowiek winien służyć Bogu (str. 11). Zarówno Ruch, jak i Organizacja, zwróciły uwagę na rolę cywilizacji łacińskiej w jednoczącej się Europie (w przypadku OMP łączy się to z postulatem restauracji Świętego Imperium, jako alternatywy dla antychrześcijańskiej UE), z tym, że OMP dotarła do końca tej ideowej drogi, uznając (m.in. pod wpływem p. prof. Bartyzela) za swoją fundamentalną ideę legitymizm, jako najdoskonalszy wyraz ideowy cywilizacji łacińskiej. Natomiast w przypadku RMP jako współczesny synonim tejże cywilizacji przyjmowano gaullistowską koncepcję ,,Europy państw?, w Polsce promowanej pod nazwą ,,Europy ojczyzn?. Oba środowiska pomyślane zostały jako ideowo-formacyjne, choć ich (młodzi) założyciele wywodzili się spośród zwyczajnych dzieci PRL-u (str. 45) i tradycje prawicowe musieli odkrywać od podstaw, na własną rękę.

Zasadnicza różnica istnieje natomiast, gdy porówna się stanowisko legitymistów wobec kwestii niemieckiej z przywoływanymi w książce rozważaniami młodopolaków. Uczestnicy RMP byli zwolennikami zjednoczenia Niemiec, połączonego z uznaniem przez nowe państwo granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej, natomiast legitymiści akcentują pogląd, iż historycznie stanem naturalnym dla Niemiec jest właśnie podział na wiele zróżnicowanych struktur o charakterze państwowym i parapaństwowym. Ówczesnym (w ostatniej dekadzie istnienia PRL) kontekstem aprobaty dla zjednoczenia (w formule państwa narodowego) było istnienie NRD. Nowoczesny restauracjonizm zakładał, że wyjście z komunizmu powinno oznaczać powrót do status quo ante bellum. Oczywiście, dyskusji nie podlegała i nie podlega trwałość polskich granic zachodnich i północnych.

W publikacji generalnie można wyróżnić dwa podstawowe ujęcia problematyki RMP-owskiej. Autorzy poszczególnych artykułów i wystąpień szczegółowo przybliżają afiliacje personalne i historię środowiska młodzieży, współtwórców m.in. ROPCiO, grupy ?Bratniaka?, duszpasterstw akademickich i grup lokalnych (przede wszystkim gorzowskiej), a ostatecznie krajowych struktur RMP, natomiast w innych dominuje ujęcie problemowe, w ramach którego rekonstruują na podstawie archiwalnych artykułów i współczesnych wywiadów z uczestnikami stanowisko Ruchu wobec m.in. modelu prawicowości, zagadnień międzynarodowych (ze szczególnym uwzględnieniem położenia między Niemcami a Związkiem Sowieckim), relacji między RMP a ugrupowaniami neoendeckimi (niestety, znaczonych przede wszystkim sporami i atakami na RMP). Wszechstronnej, krytycznej analizie podlega tekst Deklaracji ideowej. Podkreślić należy, że historia Ruchu to dzieje gorących dyskusji, poszukiwań i ewolucji, które ostatecznie doprowadziły do tego, że w 1989 r. jego uczestnicy rozeszli się i zasilili tworzące się partie polityczne. Podziały, zwłaszcza w kontekście stosunku do demokracji, symbolizowane nazwiskami pp. Aleksandra Halla i Jacka Bartyzela, okazały się zbyt poważne, aby możliwe było przetrwanie jednolitej formacji.

Wprawdzie formuła RMP wyczerpała się w 1989 r., lecz wizja ,,zakonu ideowego? okazała się atrakcyjna dla kolejnego pokolenia młodej prawicy, które w życiu publicznym Polski stało się aktywne w lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Warunki działania zmieniły się, lecz opozycja antysystemowa nieustannie kontestuje demokrację, bez względu na to, czy jest ona narzucana w wariancie socjalistycznym, czy liberalnym.

 

Nie ma życia bez swobody. 30 lat Ruchu Młodej Polski (1979-2009), red. Kinga Marulewska, Arkadiusz Lewandowski, Arkadiusz Meller, wydawcy: Interdyscyplinarne Koło Naukowe Doktorantów UMK i Studenckie Koło Myśli Politycznej, Toruń 2009, str. 204.

Wyświetlony 1749 razy
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.