niedziela, 19 grudzień 2010 12:34

Historyk obiektywny

Napisał

Czytając dzieło Roberta Howarda Lorda "Drugi rozbiór Polski", które zostało dwukrotnie wydane przez PAX (1973, 1984), w nakładzie kilkuset egzemplarzy, a następnie już nie wznawiane, znajduje się odpowiedź na pytanie, czy historyk w ogóle może być obiektywny.

Odpowiedź ta jest tym bardziej istotna, że dotyczy nowożytnych dziejów Polski, gdzie łatwo o emocje, selekcje faktów wspierających określoną tezę oraz ich interpretację na użytek bieżącej polityki. Jest to jednocześnie dzieło typowo amerykańskie, w którym nic, co jest wiadome, nie może być pominięte, napisane w stylu sensacyjnej walki wywiadów, dyplomatycznych zabiegów, szpiegowskich donosów i gonitw posłów i kurierów, którzy muszą okreś­lone wiadomości dostarczyć ściśle określonym osobom natychmiast i bez żadnej zwłoki. Wszystko to udokumentowane jest z naukową precyzją, doskonałością warsz­tatową i dociekliwością tak charakterystyczną dla wszystkich anglosaskich pisa­rzy kryminalnych, z ich umie­jętnością rozwikływania naj­bardziej nawet zawiłych ukła­dów, porozumień i spisków.

Robert Howard Lord urodził się 10 lipca 1885 roku w Plano w stanie Illinois w USA. Wywodził się z rodziny protestanckiej należącej do Kościoła episkopalnego. Ojciec jego był lekarzem. W latach 1903-1906 studiował historię na uniwersytecie Northwestern i Harward. Opiekunem naukowym i patronem naukowym młodego badacza był dyplomata i wybitny amerykański historyk Archibald Cary Coolidge, pełniący m.in. w latach 1890-1891 obowiązki sekretarza ambasady USA w Petersburgu. Lata 1908-1910 spędził w Berlinie, Wiedniu, Petersburgu i w Moskwie, a także we Lwowie i w Warszawie, zbierając materiały archiwalne do rozprawy doktorskiej, która stała się podstawą do monumentalnego dzieła ogło­szonego drukiem w Cam­bridge w 1915 roku pt. ?The Second Partition of Poland?. Mając 30 lat otrzymuje pierwszy stopień profesorski Uniwersytetu w Harwardzie. Przez półtora roku, od 1 maja 1918 roku do 9 września 1919 roku R.H. Lord jako członek zespołu ekspertów delegacji ame­rykańskiej na konferencje pokojową w Wersalu odegrał poważną rolę w sporze o przy­szłe granice państwa polskiego. Mając duży wpływ na prezydenta Wilsona, wielokrotnie i skutecznie hamował niekorzystne dla Polski zamierzenia premiera Wielkiej Brytanii Davida Lloyd George?a.
Lord wyznawał pogląd, że odbudowa państwa polskiego jest naprawą największej zbrodni politycznej, jaką znała Europa, przywróceniem zasady sprawiedliwoś­ci w stosunkach międzynarodowych, był głęboko prze­konany, że państwo polskie powinno być odbudowane w swoich granicach historycznych, a nie formowane jako nowy organizm polityczny w granicach ściśle etnicznych. Zasadę ?etnograficzną? uważał za niepraktyczną i nieprecyzyjną, zwra­cając uwagę na fałszowanie statystyk narodowościowych przez mocarstwa rozbiorowe i niepodobieństwo ustalenia bezspornych kryteriów przynależności narodowej. Zgłosił też wniosek, aby Polska otrzymała od Ligi Narodów mandat dla obszarów położonych na wschód od linii Bugu w celu przygotowania na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej plebiscytu, który rozstrzygnąłby o ich przynależności państwowej.
W roku 1921 został wybrany członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, a tytuł doktora honoris causa nadał mu Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. Po powrocie z konferencji w Wersalu w 1924 roku awansowany został do najwyższej rangi profesorskiej, obejmując po Coolidge?u katedrę nowożytnej historii Europy w Har­vard University. Miał wtedy lat 39. W dwa lata później opuścił uniwersytet i wstą­pił do katolickiego seminarium duchownego. Święcenia kapłańskie otrzymał 5 kwietnia 1929 roku. Rok później kardynał O?Connel powołał go na profesora his­t­orii w Seminarium św. Jana w Brighton, gdzie Lord kształ­cił się uprzednio. Do spraw polskich wracał już rzadko, m.in. w roku 1945 ogłosił na łamach ?New York Times? artykuł w sprawie granic pań­stwa polskiego, broniąc zdecydowanie praw Polski do granic historycznych i wy­stępując przeciwko nieprzyjaznym Polsce tendencjom i poglądom rozpowszechnionym ówcześnie w Stanach Zjednoczonych. W 1950 roku otrzymał od papieża Piusa XII godność prałata. Zmarł 22 maja 1954 roku.
(?)
 
Adam Maksymowicz
Wyświetlony 6044 razy
Więcej w tej kategorii: « Plotka Zapomniane rocznice »
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.