niedziela, 03 październik 2010 21:23

Kartki z kalendarza

Napisane przez

styczeń

 
1 stycznia
1467 ? Urodził się król Polski Zygmunt I, zwany Starym.
1492 ? Jan Olbracht poniósł klęskę w bitwie pod Preszowem. Wzięty do niewoli przez Stefana Zapolyę, musiał zrzec się pretensji do tronu węgierskiego. Król czeski Władysław Jagiellończyk został królem Węgier.

1771 ? Konfederaci barscy bronią zdobytej rok wcześniej Częstochowy. Po dwóch tygodniach Rosjanie zostali zmuszeni do odwrotu, stracili 1500 żołnierzy.
1819 ? W Królestwie Polskim wprowadzono miary nowopolskie, oparte częściowo na francuskich jednostkach metrycznych (1 linia = 2 mm, garniec = 4 l).
1858 ? W Teatrze Wielkim w Warszawie odbyła się prapremiera opery Stanisława Moniuszki Halka.
1918 ? Mimo sprzeciwu bolszewików do rokowań pokojowych w Brześciu dopuszczona została delegacja Ukrainy. Niemcy i Austria uważają, że Ukraina powinna być państwem suwerennym i samodzielnie zawierać umowy międzynarodowe.
1923 ? Zmiany nazwy stolicy Norwegii: z Chrystianii na Oslo.
1925 ? W Wolnym Mieście Gdańsku otwarto Polski Urząd Pocztowy.
1929 ? Rozpoczęło działalność państwowo-samorządowe przedsiębiorstwo Polskie Linie Lotnicze "LOT", obsługujące w zimie szlaki powietrzne o łącznej długości 2267 km, w lecie o 633 km więcej. Sieć łączyła z Warszawą główne miasta Polski: Lwów, Kraków, Katowice, Poznań, Bydgoszcz oraz Gdańsk. Z miast zagranicznych: Wiedeń i Brno. Najdłuższy przelot: Warszawa-Lwów trwał 2 godziny i 45 minut, najkrótszy: Katowice-Kraków 45 min.
1932 ? Encyklika Ojca Świętego o prześladowaniu Kościoła w Meksyku, które w roku 1931 przyjęło niesłychanie ostrą formę.
1944 ? Powstała z inicjatywy PPR Krajowa Rada Narodowa pod przewodnictwem Bolesława Bieruta, powołała Armię Ludową, której trzonem była Gwardia Ludowa i organizacja młodzieży Związek Walki Młodych.
1949 ? Utworzone zostały Państwowe Gospodarstwa Rolne. Gospodarowały na 1,6 mln ha, zatrudniały 131 000 robotników stałych, 87 000 sezonowych i 15 000 pracowników inżynieryjno-technicznych i administracyjnych.
1953
? Prymas Polski Stefan Wyszyński otrzymał godność kardynalską.
? Zmarł Ludomir Różycki, jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów.
1995 ? Denominacja złotego. Stare 10 000 zł równa się nowemu 1 zł. Do obiegu weszły metalowe monety o różnych nominałach.

2 stycznia
1377 ? Na skutek ran odniesionych w czasie walk o Złotoryję zmarł Kaźko Szczeciński, wnuk Kazimierza Wielkiego, przewidywany na następcę tronu.
1939 ? Zmarł Roman Dmowski (ur. 9 VIII 1864 r.), polityk, publicysta, przywódca Narodowej Demokracji, pochowany na cmentarzu na warszawskim Bródnie.
1957 ? W czasie narady aktywu młodzieżowego w Warszawie podjęto uchwałę o utworzeniu Związku Młodzieży Socjalistycznej (ZMS).

3 stycznia
1661 ? Ukazała się pierwsza polska gazeta: Merkuryusz Polski Ordynaryjny.
Wydawcami byli: kupiec włoski Hieronim Pinocci i pisarz Jan Aleksander Gorczyn.
Merkuryusz wychodził raz w tygodniu (od stycznia do lipca 1661), najpierw w Krakowie, potem w Warszawie. Wyszło 41 numerów czasopisma.
1795 ? Rosja Prusy i Austria zawarły układ o trzecim rozbiorze Polski.
1926 ? Konsekracja pierwszego biskupa śląskiego ks. dr. Augusta Hlonda.
1940 ? W Limanowej oo. franciszkanie udzielili schronienia 1300 uchodźcom żydowskim (500 z Kalisza, 500 z Lublina, ok.300 z Poznania).
1944 ? W nocy w okolicach Sarn oddziały Armii Czerwonej przekroczyły wschodnią granicę Rzeczypospolitej. W wydanej następnego dnia deklaracji rząd polski wyraził nadzieję, że ZSRR uszanuje prawa i interesy Rzeczypospolitej i jej obywateli. Nastąpiły masowe aresztowania i zsyłki na Syberię.
1946 ? Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ustawę o nacjonalizacji przemysłu. Bez odszkodowania upaństwowiono przedsiębiorstwa górnicze, komunikacyjne, bankowe, ubezpieczeniowe i handlowe należące do Rzeszy Niemieckiej i Wolnego Miasta Gdańska oraz obywateli Rzeszy i Gdańska. Za odszkodowaniem upaństwowiono należące do obywateli polskich lub obcych: kopalnie, przemysł naftowy, huty, koksownie, cukrownie, browary, drukarnie itp. Upaństwowione zakłady mogły przejąć spółdzielnie lub władze samorządowe.
1953 ? W nocy z 3 na 4 stycznia nastąpiło zniesienie systemu kartkowego, wprowadzonego w 1951 r., łączące się ze znaczną podwyżką cen. System kartkowy funkcjonował też w latach 1945-1947.

4 stycznia
1507 ? Na Wawelu odbyła się koronacja Zygmunta I.
1810 ? Punkt 1. konwencji, którą podpisał w Petersburgu ambasador francuski Caulaincourt z kanclerzem Rumiancewem brzmiał: Królestwo Polskie nigdy nie będzie przywrócone. Konwencji nie ratyfikował Napoleon.
1940 ? We Francji podpisana została umowa wojskowa o formowaniu na terenie tego kraju Wojska Polskiego.
1991 ? Powołany został rząd premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego.

5 stycznia
1718 ? Pełnomocnicy Anglii, Austrii i króla polskiego podpisali w Wiedniu układ przeciw Rosji. Car wycofał wojska z terenu Rzeczypospolitej.
1919 ? Zamach stanu, zorganizowany przez E. Sapiehę, L. Czerniewskiego, T. Dymowskiego i płk. Januszajtisa. Aresztowano ministrów rządu Moraczewskiego. Zamach zlikwidował gen. Szeptycki. Z polecenia Naczelnika Państwa udał się do Krakowa, wzywając I. Paderewskiego do powrotu do Warszawy.
1939 ? W czasie wizyty w Niemczech minister Józef Beck spotkał się z Adolfem Hitlerem i Joachimem Ribbentropem. Niemcy wysunęli propozycję wcielenia Gdańska do Rzeszy i utworzenie eksterytorialnego korytarza z Prusami. Gwarancją miała być nienaruszalność polskiej granicy z Niemcami.
1942 ? Powstała Polska Partia Robotnicza (PPR), na czele której stanął Marceli Nowotko. Powołała ona organizację wojskową Gwardię Ludową (GL). Jedną z głośniejszych akcji GL był zamach na Cafe Club w Warszawie.
1947 ? Rozpoczął się proces kierownictwa organizacji "Wolność i Niezawisłość" (trwał do 3 lutego), której zarzucono prowadzenie w latach 1945-1946 walki politycznej i zbrojnej przeciwko władzy ludowej. Prezes WiN Jan Rzepecki został skazany na 8 lat więzienia. Pozostali otrzymali kary od 2 do 12 lat. 5 lutego "prezydent" ułaskawił ich całkowicie.
1964 ? W Jerozolimie doszło do spotkania papieża Pawła VI z patriarchą Konstantynopola Atenagorasem. Było to pierwsze takie spotkanie od 1439 r.

6 stycznia
1573 ? W czasie sejmu konwokacyjnego ustalono zasadę wyboru króla w wolnej elekcji. W czasie bezkrólewia rolę króla miał pełnić prymas.
1875 ? Zmarł Piotr Wysocki (ur.1799 r.), oficer armii Królestwa Polskiego, instruktor w Szkole Podchorążych Piechoty, przywódca tajnego związku patriotycznego, który doprowadził do wybuchu powstania listopadowego. Ranny w czasie obrony Warszawy (1 X 1831 r.), wzięty do niewoli i zesłany na Syberię, powrócił w 1857 r.
2002 ? Prymas Polski kard. Józef Glemp ogłosił, że wybrał do realizacji projekt Świątyni Opatrzności Bożej autorstwa Wojciecha i Lecha Szymborskich oraz Jacka Zielonki z zespołem. Projekt przewiduje, że korpus świątyni będzie wzniesiony na rzucie stylizowanego krzyża greckiego.

7 stycznia
1882 ? Zmarł Ignacy Łukasiewicz (ur.1822), aptekarz, twórca polskiego przemysłu naftowego. W 1853 r. jako pierwszy na świecie przeprowadził destylację ropy naftowej, z której wydzielił naftę. W 1854 r. założył w Bóbrce pierwszą w Polsce kopalnię ropy naftowej, a w 1856 destylarnię ropy. Pierwsza lampa naftowa oświetliła salę operacyjną w szpitalu ojców pijarów we Lwowie.
1946 ? W Krakowie zmarł prof. Stanisław Kutrzeba (ur. 1876 r.), historyk prawa polskiego. Od 1908 profesor UJ. Uczestniczył w paryskiej konferencji pokojowej (1919 r.). 1939-40 więzień obozu w Sachsenhausen. Od 1942 organizator tajnego uniwersytetu w Krakowie. W 1945 poseł do KRN.

8 stycznia
1894 ? W Zduńskiej Woli urodził się Rajmund Maria Kolbe, założyciel Niepokalanowa. Poniósł śmierć męczeńską 14 VIII 1941 r. w bunkrze głodowym w Oświęcimiu. Beatyfikowany przez papieża Pawła VI 17 X 1971 r., kanonizowany 10 X 1982 r. przez Jana Pawła II.
1918 ? Prezydent Thomas Woodrow Wilson przedstawił w orędziu do Senatu USA zasady przyszłego pokoju. Po raz drugi (pierwszy raz w październiku 1917) padła propozycja utworzenia wolnej, zjednoczonej Polski.
1919 ? Nota NR Ludowej w Poznaniu do Koalicji i Berlina o przejęciu władzy w dawnym zaborze pruskim.
1941 ? W Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy w Berlinie narada, na której ustalono, że w ciągu 1941 r. trzeba będzie przesiedlić do Generalnej Guberni 831 000 osób z należących do Rzeszy wschodnich terenów niemieckich. Oprócz tego przesiedlić w obrębie GG około 180 000 osób, ze względu na potrzeby Wehrmachtu.
1947 ? W Londynie zmarł generał, historyk, Tadeusz Kutrzeba (ur.1885 r.). Od 1906 r. w armii austriackiej, od 1918 w WP. W latach 1920-21 szef sztabu 3. i 2. Armii, 1925-28 szef Biura Ścisłej Rady Wojennej, od 1926 także Szef Sztabu Generalnego. W 1939 dowódca armii "Poznań", później też "Pomorze", którymi dowodził w walkach nad Bzurą. Zastępca dowódcy armii "Warszawa". Po kapitulacji w niewoli niemieckiej, po 1945 na emigracji w Londynie.
1967 ? Na dworcu we Wrocławiu wpadł pod pociąg jeden z najpopularniejszych polskich aktorów ? Zbigniew Cybulski.
1998 ? Sejm RP przyjął konkordat podpisany ze Stolicą Apostolską 28 VII 1993 r. Po zwycięstwie koalicji SLD-PSL ratyfikacja dokumentu została zablokowana na 4 lata. Wymiana dokumentów ratyfikacyjnych nastąpiła 25 III w Watykanie.

9 stycznia
1796 ? Władze pruskie uznały prawo pobytu wszystkich Żydów, których zastały tego dnia w Warszawie, przybyłym później naznaczono daninę roczną. W mieście było około 6000 Żydów (8,6% mieszkańców). W 1829 ? 31 000 (22,2%).
1797 ? Gen. Jan Henryk Dąbrowski zawarł w Mediolanie, za zgodą Napoleona, umowę z Rządem Tymczasowym Lombardii o utworzeniu Legionów Polskich posiłkujących Lombardię.
1933 ? Oświadczenie ministra Rzeszy Niemieckiej dra Brachta w sprawie "korytarza" przy otwarciu Wystawy poświęconej Prusom Wschodnim, że celem Niemców w tym regionie jest ponowne połączenie ich z Rzeszą.
1944 ? W Londynie powołano Radę Jedności Narodowej (wychodźczy parlament), na czele której stanął Kazimierz Pużak.
1992 ? Utworzono niepodległe państwo Bośnia i Hercegowina.

10 stycznia
1545 ? Papież Paweł III zwołał na 15 marca Sobór powszechny do Trydentu dla określenia stanowiska Kościoła wobec luteran, kalwinów i antytrynitarzy oraz wobec utworzenia Kościoła anglikańskiego.
1920 ? Powołanie Ligi Narodów, międzynarodowej organizacji (bez Stanów Zjednoczonych), dla rozwiązywania wszelkich konfliktów na drodze pokojowej.

11 stycznia
1924 ? Sejm uchwalił ustawę o naprawie skarbu państwa i reformie walutowej.

12 grudnia
1652 ? Hieronim Radziejowski, za zdradę stanu, knowania i spiski z Kozakami został skazany zaocznie na karę śmierci, infamię, konfiskatę dóbr i pozbawienie urzędów. Uciekł wcześniej do Szwecji, skąd spiskował przeciw królowi.
1919 ? NR Ludowa w Poznaniu mianuje Wodzem Naczelnym wojska w Wielkopolsce generała Dowbór-Muśnickiego.

13 stycznia
1904 ? CKR PPS zorganizował demonstrację na pl. Grzybowskim w Warszawie. Bojowcy pod wodzą Stefana Okrzei, otworzyli ogień do szarżującej policji.
1932 ? Zapadł wyrok w sprawie więźniów brzeskich. Najwyższy wyrok wynosił 3 lata, najniższy 1,5 roku. Jedną osobę uniewinniono.
1943 ? Żydowski Komitet Narodowy w Polsce skierował do zagranicznych organizacji żydowskich apel: Donosimy Wam o największej zbrodni wszystkich czasów, o wymordowaniu ponad 3 000 000 Żydów w Polsce. W obliczu niebezpieczeństwa zagłady żyjących jeszcze 400 000 Żydów żądamy od Was: 1. Zemsty na Niemcach.
2. Zmuszenia hitlerowców do zaprzestania mordów. 3. Broni na walkę o nasze życie i o naszą cześć. 4. Kontaktu przez delegata w krajach neutralnych. 5. Uratowania przez wymianę 10 000 dzieci. 6. 500 000 dolarów na cele samoobrony i pomocy.
Bracia! Resztki Żydów w Polsce żyją z przeświadczeniem, że w najstraszniejszych dniach naszej historii Wy nie udzieliliście nam pomocy. Odezwijcie się przynajmniej w ostatnich godzinach naszego życia! Jest to nasz ostatni do Was apel. Z prośbą o przekazanie: Stefan Wise, Goldman, Arbeter Ring, Joint Baeker.

1953 ? Prymas Polski Stefan Wyszyński otrzymał godność kardynalską.

14 stycznia
1807 ? Stanisław Małachowski, były marszałek, został prezesem powołanej w Warszawie przez Napoleona Komisji Rządzącej, władzy ziem I i II zaboru, zajętych przez wojska francuskie. Powołała 5 dyrektorów odpowiadających za pięć resortów: sprawiedliwości, spraw wewnętrznych, skarbu, wojny i policji.
1863 ? Na rozkaz Aleksandra Wielopolskiego w nocy została przeprowadzona branka do wojska rosyjskiego. Miało to zapobiec wybuchowi powstania.
1917 ? Powołanie Tymczasowej Rady Stanu pełniącej funkcję rządu Polski, złożonej z 25 członków i dwóch komisarzy (Austria, Niemcy). Zadaniem było m.in. opracowanie projektu uporządkowania administracji.

15 stycznia
1582 ? W Jamie Zapolskim rozejm (na 10 lat, później przedłużony) między Polską a Rosją, na mocy którego Iwan Groźny zrzekł się Połocka, Wieliża i części Inflant.
1863 ? Na potajemnym zebraniu w domu parafialnym przy kościele św. Aleksandra w Warszawie zapadła decyzja o wybuchu powstania nocą z 22 na 23 stycznia.
1869 ? W Krakowie urodził się Stanisław Wyspiański (zm. 1907 r.).
1920 ? Uchwalenie przez Sejm marki polskiej, jako jedynej waluty obowiązującej na całym obszarze Polski.

16 stycznia
1826 ? W Szostakowie k. Brześcia nad Bugiem urodził się Romuald Traugutt. Generał, dyktator w powstaniu styczniowym. Aresztowany 14 IV 1864, stracony 15 VIII na stokach warszawskiej Cytadeli.
1944 ? Prezydent Rossevelt otrzymał sprawozdanie o utrudnianiu przez Departament Stanu pomocy Żydom.
1961 ? Po przeszło 21 latach powróciły z Kanady do Polski skarby wawelskie, wśród nich arrasy wawelskie.

17 stycznia
1656 ? W wyniku zawartego w Królewcu traktatu między elektorem brandenburskim Fryderykiem Wilhelmem a królem szwedzkim Karolem X Gustawem elektor stał się lennikiem władcy szwedzkiego i przeszedł na jego stronę w wojnie z Polską.
1732 ? W Wołczynie urodził się Stanisław Antoni Poniatowski, późniejszy ostatni król Polski.
1734 ? W katedrze wawelskiej koronacja na króla Polski Augusta III Wettyna, kandydata Rosji, popieranego przez biskupa krakowskiego, kardynała Jana Aleksandra Lipskiego.
1921 ? Uchwalenie przez Sejm Ustawodawczy konstytucji. W 7 rozdziałach o 126 artykułach przyznawała wszystkim obywatelom od 21 lat prawo udziału w Sejmie, reprezentowanym przez 444 posłów obieranych co 5 lat.
1923 ? Na wniosek Stalina, komisarza do spraw narodowościowych na zjeździe partii podjęta została decyzja o utworzeniu Związku Republik Sowieckich.
1945 ? 1. Armia WP, wchodząca w skład 1. Frontu Białoruskiego, wkroczyła do ruin Warszawy.

18 stycznia
1401 ? Książę Witold otrzymał w Wilnie od króla dokument, który przekazywał mu dożywotnio władzę na Litwie i ziemie Wielkiego Księstwa.
1654 ? Ugoda Kozaków z Rosją. Na mocy podpisanego w Perejasławiu porozumienia car Aleksy włączył Ukrainę do swego państwa. Kozacy otrzymali pewne przywileje, ale nie mogli prowadzić własnej polityki.
1701 ? Elektor pruski książę Fryderyk II ogłosił się królem Prus, jako Fryderyk I. Do 1764 r. Rzeczpospolita nie uznawała tego tytułu.
1919 ? W Wersalu rozpoczęła się konferencja pokojowa. Polskę reprezentowali: Ignacy Paderewski i Roman Dmowski. W konferencji wzięło udział 72 przedstawicieli krajów świata. Przewodniczył Clemenceau.
1940 ? W Warszawie w biedzie i zapomnieniu zmarł piewca Tatr i Podhala Kazimierz Przerwa-Tetmajer (ur. 1865 r.), poeta, czołowy liryk Młodej Polski.
1951 ? Ogłoszona ustawa o dniach wolnych od pracy znosiła 3 Maja i niektóre święta kościelne. Wolne pozostały jeszcze 6 stycznia (Trzech Króli) i 15 sierpnia (Wniebowzięcie NMP).

19 stycznia
1789 ? Sejm Czteroletni, na wniosek króla Stanisława Augusta rozwiązał Radę Nieustającą, najwyższą władzę administracyjną Rzeczypospolitej powołaną w 1775 r. Rada składała się z króla (2 głosy), 18 senatorów i 18 przedstawicieli szlachty.
1945 ? Ostatni komendant AK gen. Leopold Okulicki wydał rozkaz o rozwiązaniu tej organizacji.
1947 ? Wybory do Sejmu Ustawodawczego z udziałem 89,9% uprawnionych. Według oficjalnych danych: Blok Stronnictw Demokratycznych 80,1% głosów, PSL ? 10,3%, Stronnictwo Pracy ? 4,7%, PSL "Nowe Wyzwolenie" ? 3,5%, inne ? 1,4%. Blok Demokratyczny uzyskał 394 mandatów , PSL ? 28, SP ? 12, PSL "Nowe Wyzwolenie" ? 7, inne ? 3.
1954 ? W Krakowie zmarł Ludwik Solski (wł. Ludwik Napoleon Sosnowski) ? ur. 1855 r., zaliczany do grona najwybitniejszych polskich aktorów.

20 stycznia
1320 ? W czasie uroczystej mszy św. odprawionej przez abp gnieźnieńskiego Janisława w katedrze na Wawelu, namaszczony na króla został Władysław Łokietek.
1661 ? Król Jan Kazimierz wydał akt erekcyjny powołujący Akademię we Lwowie. Uczelnia została nazwana jego imieniem, miała te same prawa i przywileje co Akademia Jagiellońska.
1826 ? Zmarł Stanisław Staszic (ur. 1755), uczony, filozof, przyrodnik, działacz, pisarz polityczny, ksiądz. Od 1808 prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk, dla którego ufundował siedzibę w Warszawie (Pałac Staszica), współorganizator Uniwersytetu w Warszawie (1816) i Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach.
1942 ? W Berlinie odbyła się konferencja w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy w sprawie ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej w Europie. Ustalono zgładzenie 11 mln Żydów europejskich: Sekretarz Stanu dr Buhler stwierdził, że GG byłaby zadowolona, gdyby od niej rozpoczęto rozwiązywanie tego problemu, gdyż problem transportu jest mało skomplikowany... (fragment telegramu do Stephena S. Wise, przewodniczącego Światowego Kongresu Żydów Amerykańskich, nadanego przez Gerharta Riegnera, przedstawiciela Światowego Kongresu Żydów w Szwajcarii poprzez Departament Stanu w Waszyngtonie).
1996 ? Z klasztoru oo. franciszkanów rozpoczęła nadawanie pierwsza w Polsce telewizja katolicka.

21 stycznia
1833 ? Z inicjatywy księcia Adama Jerzego Czartoryskiego w Paryżu powstał tajny Związek Jedności Narodowej nazywany od paryskiej rezydencji księcia Hotelem Lambert.
1871 ? W wojnie Francji z Prusami, jako dowódca I brygady francuskiej armii Wogezów zginął Józef Hauke (ps. Bosak), ur. 1834 r. W latach 1855-62 w armii rosyjskiej. Po dymisji nawiązał kontakt z Rządem Narodowym. We wrześniu 1863 mianowany generałem i naczelnikiem wojennym woj. krakowskiego i sandomierskiego. Walczył do kwietnia 1864, później na emigracji.
1924 ? W Gorkach pod Moskwą zmarł Włodzimierz Lenin (ur. 1870 r.).

22 stycznia
1863 ? W nocy rozpoczęło się powstanie styczniowe.
1921 ? W Warszawie urodził się Krzysztof Kamil Baczyński (ps. Jan Bugaj), poeta, żołnierz AK. Poległ w powstaniu warszawskim, walcząc w batalionie harcerskim "Parasol". Należał do grupy literackiej skupionej wokół konspiracyjnego pisma Droga. Wydał: Zamknięty echem (1940), Dwie miłości (1940), Wiersze wybrane (1942), Arkusz poetycki (1944). Pośmiertnie Śpiew z pożogi (1947).

23 stycznia
1793 ? Podpisany został II rozbiór Polski. Rosja zagarnęła polską część Ukrainy i Białorusi: 250 000 km2 i 3 mln mieszkańców. Prusy ? Wielkopolskę, Kujawy, Gdańsk, Toruń i zachodnią część Mazowsza: 57 000 km2 i 1 mln mieszkańców. Polska po rozbiorze miała 215 000 km2 i 4 mln mieszkańców. W II rozbiorze nie uczestniczyła Austria, zaangażowana w tym czasie w wojnę z Francją.
1889 ? W Santiago de Chile zmarł Ignacy Domeyko (ur. 1802 r.), filomata i przyjaciel Mickiewicza, geolog i mineralog, profesor kolegium górniczego w Coquimbo (1838-46), uniwersytetu w Santiago (od 1846, rektor 1867-83). Brał udział w powstaniu na Litwie, ukończył w Paryżu Ecoles des Mines, jako inżynier górnictwa w 1838 wyjechał do Chile.
1927 ? W Krakowie odbył się pierwszy konkurs bożonarodzeniowy szopek na Rynku Głównym.
1924 ? Ogłoszenie rozporządzenia Prezydenta RP o ustanowieniu nowej jednostki monetarnej na miejsce marki. Nazwa: złoty. Wartość jego odpowiada 9/31 części grama czystego złota.

24 stycznia
1588 ? Zwycięska bitwa pod Byczyną wojsk Jana Zamojskiego z siłami austriackiego arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Maksymilian za odzyskanie wolności zrzekł się praw do korony i uznał Zygmunta III za króla Rzeczypospolitej.
1940 ? Weszło w życie rozporządzenie Generalnego Gubernatora Hansa Franka o konfiskacie majątku prywatnego w GG. Podlegały temu również majątki leśne i rolne, wszelkiego rodzaju surowce oraz półfabrykaty przemysłowe i wyroby gotowe. Konfiskacie podlegał też majątek spółek personalnych, jeżeli więcej niż połowa udziałowców była Żydami, a w przypadku spółek kapitałowych do konfiskaty wystarczyło, by jedna osoba w zarządzie była Żydem.

25 stycznia
1922 ? Nadanie przez Naczelnika Państwa orderu Orła Białego b. nuncjuszowi w Polsce, arcybiskupowi Rattiemu, późniejszemu papieżowi Piusowi XI.
1965 ? W Krakowie zmarł jeden z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy Xawery Dunikowski.

26 stycznia
1699 ? W serbskim mieście Karłowice zawarty został pokój między Turcją a państwami Ligi Świętej. Zakończyło to wojny polsko-tureckie. Do Rzeczypospolitej wróciły Podole z Kamieńcem i ziemie ukraińskie na prawym brzegu Dniepru.
1886 ? Na stokach warszawskiej Cytadeli stracono Piotra Bardowskiego, Stanisława Kunickiego, Michała Ossowskiego i Jana Pietrusińskiego, czterech działaczy Wielkiego Proletariatu (powstał 1 IX 1882), których proces ( i 25 innych oskarżonych) toczył się w Warszawie w dniach 23 XI ? 20 XII 1885.
1943 ? W obozie koncentracyjnym w Dachau zmarł biskup włocławski Michał Kozal. Aresztowany (7 XI 1939) z profesorami i alumnami seminarium duchownego. 14 VI 1987 ogłoszony błogosławionym.
1951 ? Rząd wydał oświadczenie o zniesieniu tymczasowości administracji kościelnej na Ziemiach Odzyskanych.
1982 ? Wprowadzenie stanu wojennego zostało zaakceptowane przez Sejm.
2001 ? Pierwszy w historii polskiego Kościoła katolickiego dzień modlitw poświęconych islamowi. W Polsce mieszka 4,5 tys. muzułmanów. Najwięcej na Białostocczyźnie.

27 stycznia
1736 ? Oficjalna abdykacja Stanisława Leszczyńskiego.
1921 ? Uznanie przez Polskę Estonii i Łotwy de iure.
1929 ? Na kongresie Ukraińskiej Organizacji Wojskowej w Wiedniu powołano Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). W Polsce działała nielegalnie, stosowała terrorystyczne metody walki. Jednym z przywódców był S. Bandera.
1945 ? Wyzwolenie Oświęcimia przez wojska radzieckie. W obozie znajdowało się jeszcze 7500 więźniów, w tym 200 dzieci. Niemcy jesienią 1944 r. rozpoczęli ewakuację. Ostatni transport 60 000 więźniów wyruszył na dziesięć dni przed wyzwoleniem. W obozie Niemcy dla zatarcia śladów wysadzali krematoria.
Pierwszych więźniów przywieziono do obozu 14 czerwca 1940 r. W czasie funkcjonowania obozu zamordowano około miliona ludzi różnych narodowości. Większość uśmiercono cyklonem B i spalono w krematoriach.
1990 ? Odbył się XI Zjazd, na którym została rozwiązana Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Zjazd zakończyło wyprowadzenie w absolutnej ciszy sztandaru PZPR.

28 stycznia
1905 ? W odpowiedzi na petersburską "krwawą niedzielę", robotnicy Królestwa Polskiego zorganizowali strajk, do którego włączyła się młodzież studencka i gimnazjalna, żądając spolszczenia szkół wszystkich stopni. Główne hasła: obalenie caratu, ustanowienie konstytuanty albo sejmu w Warszawie, autonomia Polski. W starciach zginęło ponad 200 osób.
1950 ? W Warszawie, na Krakowskim Przedmieściu odsłonięto odbudowany pomnik Adama Mickiewicza, wysadzony przez Niemców w grudniu 1944 r.
1954 ? W Krakowie zmarł prof. Eugeniusz Romer (ur. 1871 r.), uczony, geograf, twórca nowoczesnej kartografii, wielki międzynarodowy autorytet naukowy.
2002 ? W przemówieniu do pracowników i adwokatów Trybunału Roty Rzymskiej Ojciec Święty podkreślił znaczenie społeczne nierozerwalności małżeństwa.

29 stycznia
1720 ? Urodził się Franciszek Bohomolec (zm. 1784 r.), jezuita, autor licznych komedii oraz prac historycznych.
1828 ? Dekretem cara Mikołaja I w Warszawie powołano Bank Polski, centralną instytucję emisyjną i kredytową Królestwa Polskiego, w celu zaspokojenie długu publicznego, tudzież rozszerzenie handlu, kredytu i przemysłu narodowego.
1831 ? Sejm uchwalił ustawę o Rządzie Narodowym Królestwa. Prezesem został książę Adam Czartoryski. Do rządu wszedł też Joachim Lelewel.
1930 ? Porwanie przez agentów bolszewickich w Paryżu prezesa emigracji rosyjskiej, byłego szefa sztabu armii Wrangla, generała Kutiepowa.
1943 ? Niemcy rozstrzelali trzy polskie rodziny (15 osób) za ukrywanie trojga Żydów.
1944 ? 73 osoby zostały skazane na karę śmierci, w tym 4 za pomoc Żydom, podał w obwieszczeniu dowódca SS i policji dystryktu krakowskiego.

30 stycznia
1018 ? Pokój w Budziszynie. Bolesław Chrobry uzyskał Łużyce i Milsko, zachował też Morawy. Cesarz obiecał pomoc zbrojną w planowanej przez księcia Bolesława wyprawie na Kijów.
1644 ? W bitwie pod Ochmatowem wojska polskie zadały druzgocącą klęskę wojskom Tuchaj-beja. Dowodził Stanisław Koniecpolski wspomagany przez Mikołaja Potockiego i Jeremiego Wiśniowieckiego.
1649 ? W Londynie wykonano wyrok śmierci na królu angielskim Karolu Stuarcie.
1667 ? W Andruszowie traktat rozejmowy z Rosją (na 13 i pół roku). Na jego mocy podzielono Ukrainę na część lewobrzeżną ? rosyjską i prawobrzeżną ? polską. Kijów miał przez dwa lata należeć do Rosji, jednak do Polski nigdy już nie wrócił.
1929 ? W Hiszpanii rewolta przeciw dyktaturze gen. Primo de Rivery. Rząd opanowuje sytuację i rozwiązuje korpus artylerii, który był inicjatorem zamieszek.
1933 ? Adolf Hitler został mianowany Kanclerzem Rzeszy.
1934 ? Reichstag uchwalił ustawę o ustroju Niemiec. Skasowano samodzielne rządy Bawarii i Saksonii. Cała władza należy do Rzeszy.
1948 ? Z rąk zamachowca zginął Mohandas Karamchad Gandhi (ur. 1869 r.). Był nie tylko politykiem, ale też filozofem i przywódcą duchowym. Jego dewizą była walka bez gwałtu. którą prowadził prawie 20 lat do uzyskania niepodległości przez Indie, gdzie otrzymał tytuł Mahatma ? Wielki Duchem. Był nazywany ojcem narodu.
1968 ? Władze zdjęły z afisza wystawiane w Teatrze Narodowym w Warszawie Dziady Adama Mickiewicza. Doprowadziło to do protestów, ostatniemu przedstawieniu towarzyszyła demonstracja, której uczestnicy zostali rozpędzeni przez milicję. Wydarzenia te były elementem walki o władzę w kierownictwie PZPR. Wystąpienia studentów próbowali wykorzystać do obalenia Gomułki działacze partyjni skupieni wokół Mieczysława Moczara.

31 stycznia
1790 ? W Rzeczypospolitej 53,3% ludności było wyznania rzymskokatolickiego, 29,5% greckokatolickiego, 3,4% prawosławnego, 1,7% ewangelickiego, 10,5% żydów i 1,6% innych wyznań.


 
Opracowała Halina Nehring
Wyświetlony 8878 razy
Zaloguj się, by skomentować

Wychodząca od 2001 roku
„Opcja na Prawo” to najdłużej ukazujące się pismo
opiniotwórcze o charakterze liberalno-konserwatywnym.

OPCJA NA PRAWO © All Rights Reserved.

Nasza strona używa plików cookies. Jeśli przeglądasz nasze strony równocześnie wyrażasz zgodę na korzystanie z nich.Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.